Кіріспе

Американдық палладиандық / неоклассикалық сәулет Джефферсондық сәулет - американдық неоклассицизм және / немесе неопалладиандықтың американдық түрі, ол АҚШ президенті және полимат Томас Джефферсонның сәулет жобаларында бейнеленген, ол содан кейін аталған. Бұларға оның үйі (Монтичелло), бас сауғалау орны (Коплар Орманы), өзі құрған университет (Виргиния Университеті) және достары мен саяси одақтастарының үйлеріне арналған жобалары (әсіресе Барбурсвилл) кіреді. Оның жеке бас мөрі басылған оннан астам жеке үйлер әлі күнге дейін тұр. Джефферсонның стилі ерте Америка кезеңінде танымал болды, сонымен бірге оның көмегімен грек қайта өркендеуінің негізгі ағымы да кең тараған (1790-1830 жылдар).

Ақпарат көздері мен шабыт көзі

18 ғасырда колониялық Вирджинияда сәулет мектептері болмағандықтан, Джефферсон мамандықты өздігінен кітаптардан және сол кездегі классикалық сәулет жобаларын зерттей отырып үйренді. Өзін-өзі үйреткен сәулетші және классик ретінде оған итальяндық қайта жаңғырушы сәулетші Андреа Палладио (1508-1580) үлкен әсер етті. Оның "библиясы" Андреа Палладионың "Төрт кітап" архитектурасы болды, ол оған классикалық дизайнның негізгі қағидаларын үйретті. Сондықтан Джефферсон сәулеті "Палладиан" ретінде сипатталады. Өзінің ересек өмірінде Джефферсон көптеген сәулет суреттерін жасап, сәулет дизайны туралы көп жазды. Бүгінде Джефферсонның 600-ден астам беттік сәулет құжаттары Массачусетс тарихи қоғамында сақталған және олар әдетте Кулидж жинағы деп аталады.

Сипаттамалары

Джефферсонның сәулетімен ерекшеленетін бір ерекшелігі - оның жобаларында сегізбұрышты және сегізбұрышты нысандарды қолдану. Палладио сегізбұрышты ешқашан қолданған жоқ, бірақ Джефферсон оларды дизайн мотиві ретінде қолданды - оларды жартылай бөліп, ұзартып, Монтичеллоның күмбезі немесе Поплар Ормандағы бүкіл үй сияқты тұтас қолданды.

Монтичело

Шарлоттсвиллдің сыртында орналасқан Джефферсонның Виргиниядағы үйі мен мүлкі Оңтүстік-Батыс тауларында 850 фут (259 м) биіктікте орналасқан. Оның аты итальян тілінен аударғанда "кіші тау" дегенді білдіреді. Джефферсон өзінің "Монтичелла" шығармасын 1768 жылы бастаған. 1784 жылы ол үйін тастап, АҚШ-тың Франциядағы министрі болып қызмет етті. Еуропадағы қызметі кезінде ол кітап оқу арқылы танысқан кейбір классикалық ғимараттарды көруге мүмкіндік алды, сондай-ақ Парижде сәнді болған француз сәулетінің "заманауи" үрдістерін анықтады. Оның өз үйін қайта жөндеу туралы шешімі осы кезеңнен басталған болуы мүмкін. 1794 жылы АҚШ-тың бірінші Мемлекеттік хатшысы (17901793) болғаннан кейін Джефферсон өзінің елордасын Еуропадан алған идеяларына негіздеп қайта құруға кірісті. Қайта құру оның президенттік кезеңінің басым бөлігінде (1801 1809) жалғасты. Джефферсон ғимараттың аумағын екі есеге арттырып, орталық дәліз мен қатар бөлмелерді қосты. Ол бастапқы үйдің екінші толық қабатты қабатын алып тастап, оның орнына мецзанинді төсек қабатты орнатты. Жаңа жобаның ең көрнекті элементі сегізбұрышты күмбез болды, оны екінші қабаттағы портик орнына ғимараттың батыс бетінен жоғары орналастырды. Бір қонақ күмбездің ішіндегі бөлмені "асыл және әдемі пәтер" деп сипаттады, бірақ оны аз пайдаланады - мүмкін, өйткені ол жазда ыстық, ал қыста суық болғандықтан немесе оған тек тік және тар баспалдақпен көтерілу мүмкін болғандықтан. Купол бөлмесі қазір Джефферсонның өмірінде болған көрінісіне қайта оралды, "Марс сары" қабырғалары мен жасыл түсті едені бар, бірақ жоғарғы қабаттарға тар баспалдақтарды пайдалану туралы қауіпсіздік ережелері Монтичеллоға келушілерге бөлмені көруге кедергі келтіреді. Монтичелло 1987 жылы жақын маңдағы Вирджиния университетімен бірге ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны болып танылды.

Ықпал

1803 жылы президент Джефферсон Бенджамин Генри Латробты АҚШ-тағы қоғамдық ғимараттардың геодезигі қызметіне тағайындады, осылайша Грекияның қайта жаңғыру архитектурасын елге алғаш рет енгізді. Латроб Вашингтон, Филадельфия және Филадельфия қалаларында бірқатар маңызды қоғамдық ғимараттарды жобалауға кірісті, соның ішінде АҚШ Капитолиі мен Пенсильвания банкі жұмыс істеді. Тіпті Джефферсонның стилі басқа қоғамдық ғимараттар үшін модадан шыққаннан кейін де, ол 20 ғасырдың ортасына дейін Шығыс жағалаудағы көптеген протестанттық шіркеулердің дизайнына әсер етуін жалғастырды. Бұл стиль әлі күнге дейін кейбір оңтүстік колледждерінде, әсіресе Вирджинияда және Вандербильт университетінің Пибоди колледжінде қолданылады. Мэри Вашингтон университеті, бұған дейін Вирджиния университеті әйелдер колледжі, Джефферсонның сәулетінің тағы бір негізгі үлгісі болып табылады. Америка Құрама Штаттарынан тыс Джефферсон сәулетінің үлгісін Қытайдың ең үздік университеттерінің бірі - Пекиндегі Цинхуа университетінде табуға болады. Университеттің "Ұлы аудиториясы" 20-ғасырдың басында Джефферсон сәулет стилі элементтерімен жобаланған.