Кіріспе

1954 жылы француз психологиялық құпиясы Тірілер мен өлілер (сонымен қатар Вертиго деп аталады) - 1954 жылы француз тілінде D'entre les morts деп басылып шыққан Бойло Нарсежактың психологиялық құпия романы. Ол Альфред Хичкоктың 1958 жылы түсірілген "Вертиго" фильміне негіз болды.

Сюжет

1940 жылы Париждік адвокат Роджер Флавьерден оның ескі досы Гевин әйелі Мадленге қатысты сезімтал мәселеге көмектесуін сұрайды. Гевиннің айтуынша, Мадлен өзін ерекше ұстайды, бірақ дәрігерлер оның бірде-бір кемшілігін таба алмады. Ол өзінің үлкен әжесінің рухымен қамшыланған сияқты, Паулин Лагерлак, ол Мадленнің қазіргі жасында өзін-өзі өлтірді. Гевин кеме жасау бизнесімен айналысады, сондықтан Флавьерден әйеліне біраз уақыт қарауды сұрайды. Флавьер Мадленді қууға кіріседі, бір күні оны Сенеге секіріп түскеннен кейін құтқарады. Екеуі жақын болғаннан кейін, Мадлен Флавьерге бұрын өмір сүргенін сезініп, Паулин Лагерлакпен және ол байланысты болған жерлермен ерекше байланыста екенін айтады. Бір күні Мадлен Париждің батысындағы шағын қалаға барып, ескі шіркеудің қоңырау мұнарасына көтерілуді талап етеді. Флавьер биіктіктен қорқатыны үшін оның артынан шықпай, оның денесі жерге құлап түскенін көреді. Мәйітке жақындап бара алмай, Парижге қашады. Флавьер Гевьенге Мадленнің өлімін өз көзімен көргенін айтпайды. Полиция тергеуінен қатты қиналған Гевин Парижден қашып кетуге тырысады, бірақ неміс әуе шабуылынан қаза табады. Бірнеше жылдан кейін, Париж азат етілгеннен кейін, Флавьерде Мадленнің есімі әлі күнге дейін сақталған. Бір күні ол Марсельде түсірілген жаңалықтарда әйелдің бет-әлпетін көреді. Ол әйелдің Мадлен екеніне сенімді болып, сол жерге барып, оның ізін табады. Бастапқыда ол өзінің Мадлен екенін мойындамаса да, әйел, Рене Сурран, ақырында Гевиннің сүйіктісі болғанын және оның бай әйелінен құтылу үшін онымен бірге әрекет еткенін мойындайды. Гевин манараның басына шығып, шынайы Мадленді лақтырып жіберді, сонда Флавьер оны куәлік етіп, полицияға өз-өзіне қол жұмсауды растай алды, бірақ Флавьердің оқиға орныннан қашып кетуі жоспарды бұзды. Ол шын мәнінде нағыз Мадленмен ешқашан кездеспегенін білгеннен кейін, Флавьер Ренеді құшақтап, полицияға тапсырады.

Өмірбаян

Франсуа Труфо өзінің Хичкокпен сұхбаттасулар кітабында Бойло мен Нарцежак "Тірілер мен өлілер" романын Хичкок үшін жазды деген пікірді кеңінен танытты. Олар оның "Бұл енді жоқ" атты фильмнің құқығын сатып алуға тырысқанын естіді, бірақ Анри Жорж Клузо одан көп ұсынды және "Дьяболиктер" фильмінің табысына қызғанышпен қарады. Алайда, Дэн Ауйлермен сұхбатында Нарцежак мұны жоққа шығарады. Ол жазушылар тобының режиссермен белгілі бір ұқсастықтары бар екенін мойындайды, бірақ олар романды ешқашан өзіне арнаған емес. Нарцежактың айтуынша, кітап идеясы оған кинотеатрда келді. Ол жаңалықтарды көріп, соғыста байланысын үзген досын таныды деп ойлады. "Соғыстан кейін көптеген адамдар жер аударылды, отбасылар арасында досын жоғалту жиі кездесетін жағдай болды. Мен осындай адамды тану мүмкіндігін ойлана бастадым. Мүмкін, өліп қалды деп ойлаған біреу шығар, және "Өлілер арасынан" өлең осы жерден қалыптаса бастаған". Нарцежак сонымен қатар Ричард Гудкинге батыр өзінің сүйіктісін өлімнен қайтаруға тырысатын Орфей аңызы романның тағы бір әсер көзі болғанын растады.

Жариялану тарихы

Роман алғаш рет Францияда 1954 жылы Dentre les morts деген атпен жарық көрді. 1958 жылы Хичкоктың фильмге бейімделген нұсқасы шыққаннан кейін, барлық француз нұсқалары фильмнің француз тіліндегі атауына сәйкес Sueurs froides ('Cold Sweat') деп қайта аталды. Роман алғаш рет 1956 жылы Хатчинсон "The Living and the Dead" деп ағылшын тілінде жариялады. Оны 1958 жылы Dell компаниясы Vertigo деп қайта жариялады. 2015 жылы Пушкин Вертиго оны Вертиго деп қайта жариялады. Барлық ағылшын тіліндегі басылымдар Джеффри Сенсберидің аудармасын қолданады.

Сыни қабылдау

Ағылшын тілінде жарық көргеннен кейін роман жалпы оң пікірлерге ие болды. Энтони Мередит Квинтон The Times Literary Supplement-те оны "жасалма сюжеттің тапқырлығы" деп атады, бірақ кітаптың баяу жүруін сынға алды: "Ақыры түсіндірмесі шоқтайтын және керемет, бірақ алдын ала әңгіме арқылы ұзақ жүгіруді ақтайтын жеткілікті емес". The Spectator журналы Бойло Нарсежактың "қазіргі уақытта бизнестегі ең ақылға қонымды құпия сюжеттерді және сенімді түсіндірмелерді ойлап табуда, ал бұған қоса, покер стилі үшін" деп жазды және романды "өмір сүруші өлі әйелдің өзі сияқты қызықты және қарсы тұрмайтын" деп атады. Нью-Йорк Таймс газетіндегі пікірінде Энтони Бучер авторлар бұрынғы "Ол енді жоқ" романының қиынық сюжетіне қайталауға тырысқанын, бірақ "жағымсыз нәтижелерге" тап болғанын айтты. Содан бері кітапты Хичкоктың киноға бейімделуі көлеңкелеп қалды. Робин Вуд былай деп түсіндірді: "Өлілер арасындағы" өрескел, қасақана пессимизм - бұл Vertigo-ның қатаң көлік қозғалысы сезімінен мүлдем басқа әлем, бұл адам қарым-қатынастарының шексіз құндылығын және олардың кемелді іске асырудың табиғи қабілетсіздігін бір мезгілде түсінуден туындайды ". Дэвид Коллард романды "сабырлықпен қабілетті психологиялық триллер" деп атады және "алфред Хичкоктің Vertigo негізін құрамаса, ол бүгінгі күні аз көңіл бөлетінін айту дұрыс" деп қосты.

Теледидар

La Présence des ombres (1996), Канадалық француз телефильмі режиссері Марк Ф. Войзар, Патрис Лэкуер ойнаған

Сахна

Vertigo (1997), Ұлыбритания, Шон О'Коннордың Честер Гейтвей театрында бейімделген және режиссерлік еткен. 1998 жылы театр "Royal Windsor" театрында Мартин Шоудың "Flavieres" және Дженни Сигровтың "Madeleine" ролімен қойылды. Бұл қойылым кейіннен Гилфордтағы Ивон Арно театрында Энтони Эндрюс Флавьерс рөлінде қайта жанданды.