Кіріспе

Берг баяндамасы - Дүниежүзілік банктің 1981 жылы Эллиот Берг жазған "Сахарадан оңтүстікке қарай Африканың жеделдетілген дамуы: іс-қимыл жоспары" атты баяндамасы. Бұл есеп 1979 жылы Дүниежүзілік банктің африкалық басқарушыларының африкалық елдердің даму проблемаларын талдау жөніндегі құжатты сұрауына жауап ретінде жазылды. Сонымен қатар, ол 1980 жылы Африка елдерінің басшылары белгілеген Лагос іс-қимыл жоспары деп аталатын саясаттың жиынтығына жауап береді. Лагос жоспары Африканың өзін-өзі қамтамасыз ету саясатын қолдаса, Берг баяндамасы халықаралық сауданы ұлғайтудың сыртқы саясатын қолдады.

Қысқаша мазмұны

Бұл есеп тарихи маңызды, өйткені Африка елдерінің экономикалық саясатының экономикалық либерализацияға қарай ауысуын көрсетті. Ол өзінің іс-қимыл жоспарында бірнеше саяси ұсыныстарды, соның ішінде: 1) сауда және валюта бағамы саясатын тиімдірек ету; 2) мемлекеттік сектордағы ресурстарды тиімді пайдалануды арттыру; 3) ауыл шаруашылығы саясатын жақсарту. Сауда және валюта бағамы саясаты тұрғысынан есеп либерализацияны ұсынады, соның ішінде: асыра бағаланған валюта бағамын түзету [ ]; экспорт пен ауыл шаруашылығы үшін баға ынталандыруды жақсарту; өнеркәсіпті төмен және біркелкі қорғау; тікелей бақылауды азайту. Ресурстарды тиімді пайдалану үшін Берг баяндамасында мемлекеттік және жартылай мемлекеттік органдар шамадан тыс кеңінен қолданылып жатқаны анықталады және мемлекеттік қызметтерді оңтайландыру ұсынылады, бұл, бір жағынан, олардың көбірек үлесін жеке секторға беруге мүмкіндік беру арқылы. Ауыл шаруашылығы саласында олар салықтарды және басқа да қолайсыз сауда шарттарын төмендету арқылы коммерциялық өнімдердің экспортын ынталандыруды, сонымен қатар реттеуді жеңілдету және жеке сектордың кіріс (мысалы, тыңайтқыш) және азық-түлік тауарларын өткізудегі рөлін арттыру арқылы ішкі азық-түлік нарықтарын тиімдірек етуді ұсынады (мысалы, азық-түлік бағаларын реттеуді). Баяндама халықаралық көмек ұйымдарына Дүниежүзілік банк ұсынған экономикалық либерализация саясатына көшуде африкалық үкіметтерді қолдауға үндеумен аяқталады.

Қабылдау

Дүниежүзілік банктің баяндамасындағы ұсынымдар Африканың саяси басшылары үшін маңызды болды, өйткені Банк даму жобаларын анықтау мен жобалауға әсер ету құқығы бар ірі даму несиелеу агенттігі болып табылады. Дүниежүзілік банк құрған құрылымдық түзету бағдарламалары (САП) несиелерді белгілі бір шарттармен шарттады, бұл елдерді еркін нарық саясатын ұстануға итермеледі. Есепте донорларға нақты ұсыныстар беріліп, былай делінген: "Бір елге донорлық көмек деңгейі мен үлгісі осы Есепте көрсетілген даму саясатының маңызды мәселелерін қарастыратын жеке үкіметтер әзірлеген іс-қимыл бағдарламаларының шеңберінде анықталуы тиіс". Берг баяндамасы халықаралық даму және Африка зерттеулері бойынша кейбір ғалымдардың сын-пікірін тудырды, әсіресе ол "даму сәтсіздіктеріне жауапты теңгерімді" білдіреді. Есеп "ішкі саясаттың жетіспеушілігін" экономиканың төмендігіне басты себеп ретінде басымдық береді, ал кейбіреулер баяндама "Сахарадан оңтүстікке қарай Африкадағы саясат пен өнімділікті қалыптастырудағы сыртқы факторлардың маңыздылығын" төмендетеді деп мәлімдеді. 1981 жылы, есеп жарияланған кезде, маңызды сыртқы фактор - әлемдік экономиканың тұрақсыздығы, әсіресе 1970 жылдардың стагфляциясы және 1979 жылғы энергетикалық дағдарыс.