Халықаралық қаржы корпорациясы: Дамуды қолдаушы қаржы институты

Кіріспе

Дүниежүзілік банк тобының мүшесі – қаржы институты.

Акроним

Халықаралық қаржы корпорациясы (ХҚК) – дамытылмаған елдерде жеке секторды дамытуға ынталандыру үшін инвестициялық, кеңес беру және активтерді басқару қызметтерін ұсынатын халықаралық қаржы институты. ХҚК – Дүниежүзілік банк тобының мүшесі және штаб-пәтері АҚШ-тың Вашингтон қаласында орналасқан. Ол 1956 жылы Дүниежүзілік банк тобының жеке сектордағы бөлімшесі ретінде құрылды, мақсаты – табысқа және коммерциялық жобаларға инвестициялау арқылы экономикалық дамуды ілгерілету, кедейлікті азайту және дамуды қолдау. ХҚК-нің мақсаты – жеке кәсіпкерлік үшін қаржы ресурстарын жұмылдыру, қолжетімді және бәсекеге қабілетті нарықтарды дамыту, бизнесті және басқа да жеке сектор субъектілерін қолдау, жұмыс орындарын құру және кедейлікке ұшыраған немесе осал жағдайдағы адамдарға қажетті қызметтер көрсету арқылы адамдарға кедейліктен құтылуға және жақсырақ өмір сүру деңгейіне жетуге мүмкіндік жасау. 2009 жылдан бастап ХҚК жобаларына қойылатын даму мақсаттарына баса назар аударуда. Оның мақсаттары – тұрақты ауыл шаруашылығы мүмкіндіктерін арттыру, денсаулық сақтау және білім беруді жақсарту, микроқаржылау және бизнес клиенттері үшін қаржыландыруға қолжетімділікті арттыру, инфрақұрылымды дамыту, шағын бизнестің табысын арттыруға көмектесу және климаттық денсаулыққа инвестиция салу. ХҚК-ге мүше елдер иелік етеді және оны басқарады, бірақ оның өз атқарушы басшылығы мен қызметкерлері бар, олар оның күнделікті бизнес операцияларын жүргізеді. Бұл корпорация, акционерлері – капитал төлеген және оның мәселелеріне дауыс беру құқығы бар мүше мемлекеттердің үкіметтері. Бастапқыда ол Дүниежүзілік банк тобымен қаржылық жағынан тығыз байланысты болды, бірақ кейін ХҚК жеке құрылды және ақырында қаржылық жағынан тәуелсіз ұйым ретінде жұмыс істеуге және тәуелсіз инвестициялық шешімдер қабылдауға уәкілеттік алды. Ол қарыз және акциялар бойынша қаржыландыру қызметтерінің кең ауқымын ұсынады және компанияларға тәуекелдерге қарсы тұруға көмектеседі, бірақ басқаруға қатыспайды. Корпорация сондай-ақ компанияларға шешім қабылдау, қоршаған ортаға және қоғамға тигізетін әсерін бағалау және жауапкершілікпен әрекет ету туралы кеңес береді. Ол үкіметтерге жеке секторды дамытуды одан әрі қолдау үшін инфрақұрылым мен серіктестіктерді құруға кеңес береді. Корпорацияны жыл сайын тәуелсіз бағалаушы бағалайды. 2011 жылы оның бағалау есебі инвестицияларының сәтті орындалғанын және кедейлікті азайтуға көмектескенін мойындады, бірақ корпорацияның кедейлік және күтілетін нәтижелерді оның тиімділігін жақсырақ түсіну және кедейлікті азайтуға стратегиялық тұрғыдан қарау үшін нақтырақ анықтауын ұсынды. Корпорацияның 2011 жылғы жалпы инвестициялары 18,66 миллиард долларды құрады. Ол 2011 жылы 642 жобаға кеңес беру қызметтеріне 820 миллион доллар жұмсады және 24,5 миллиард доллар көлемінде өтімді активтерді ұстады. ХҚК-нің қаржылық жағдайы жақсы және 2018 жылы екі тәуелсіз кредиттік рейтингтік агенттіктерден ең жоғары рейтингтер алды. ХҚК-ні үкіметтік емес ұйымдар қаржылық делдалдарды пайдалануының салдарынан ақша ағынын қадағалай алмайтыны үшін жиі сынап келеді. Мысалы, Oxfam International және басқа да үкіметтік емес ұйымдардың 2015 жылғы "Басқалардың күйіті" атты есебінде ХҚК үшінші тарап несие берушілеріне жасаған көптеген инвестицияларында жеткілікті сақтық танытпағаны және тәуекелді басқаруда кемшіліктерге тап болғаны анықталды. Басқа сын – ХҚК-нің ірі компаниялармен немесе өздерінің инвестицияларын IFC сияқты мемлекеттік мекемелердің көмегінсіз қаржыландыра алатын бай адамдармен тым көп жұмыс істегені және мұндай инвестициялар дамуға тиісті оң әсерді тигізбегені. ҮЕҰ және сыншы журналистердің жиі келтіретін мысалы – ХҚК Ганадағы бес жұлдызды қонақ үйді сауд ханзадасына қаржыландыруға келісім бергені.

The International Finance Corporation (IFC) is an international financial institution that offers investment, advisory, and asset management services to encourage private sector development in less developed countries. The IFC is a member of the World Bank Group and is headquartered in Washington, D. C. in the United States. It was established in 1956, as the private sector arm of the World Bank Group, to advance economic development by investing in for profit and commercial projects for poverty reduction and promoting development. The IFC's stated aim is to create opportunities for people to escape poverty and achieve better living standards by mobilizing financial resources for private enterprise, promoting accessible and competitive markets, supporting businesses and other private sector entities, and creating jobs and delivering necessary services to those who are poverty stricken or otherwise vulnerable. Since 2009, the IFC has focused on a set of development goals that its projects are expected to target. Its goals are to increase sustainable agriculture opportunities, improve healthcare and education, increase access to financing for microfinance and business clients, advance infrastructure, help small businesses grow revenues, and invest in climate health. The IFC is owned and governed by its member countries but has its own executive leadership and staff that conduct its normal business operations. It is a corporation whose shareholders are member governments that provide paid in capital and have the right to vote on its matters. Originally, it was more financially integrated with the World Bank Group, but later, the IFC was established separately and eventually became authorized to operate as a financially autonomous entity and make independent investment decisions. It offers an array of debt and equity financing services and helps companies face their risk exposures while refraining from participating in a management capacity. The corporation also offers advice to companies on making decisions, evaluating their impact on the environment and society, and being responsible. It advises governments on building infrastructure and partnerships to further support private sector development. The corporation is assessed by an independent evaluator each year. In 2011, its evaluation report recognized that its investments performed well and reduced poverty, but recommended that the corporation define poverty and expected outcomes more explicitly to better understand its effectiveness and approach poverty reduction more strategically. The corporation's total investments in 2011 amounted to $18.66 billion. It committed $820 million to advisory services for 642 projects in 2011, and held $24.5 billion worth of liquid assets. The IFC is in good financial standing and received the highest ratings from two independent credit rating agencies in 2018. IFC comes under frequent criticism from NGOs that it is not able to track its money because of its use of financial intermediaries. For example, a report by Oxfam International and other NGOs in 2015, "The Suffering of Others," found the IFC was not performing enough due diligence and managing risk in many of its investments in third party lenders. Other criticism focuses on IFC working excessively with large companies or wealthy individuals already able to finance their investments without help from public institutions such as IFC, and such investments do not have an adequate positive development impact. An example often cited by NGOs and critical journalists is IFC granting financing to a Saudi prince for a five star hotel in Ghana.

Тарих

Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қоры 1944 жылы Бреттон Вудс конференциясындағы делегаттар жобалаған. Дүниежүзілік банк, ол кезде тек Халықаралық қайта құру және даму банкінен ғана тұрған, 1946 жылы жұмыс істей бастады. Роберт Л. Гарнер 1947 жылы Дүниежүзілік банкке жоғары лауазымды атқарушы ретінде қосылды және жеке бизнес халықаралық дамуда маңызды рөл атқара алады деген пікірін білдірді. 1950 жылы Гарнер және оның әріптестері Дүниежүзілік банк қызмет көрсететін дамып келе жатқан елдерге жеке инвестиция жасау мақсатында жаңа мекеме құруды ұсынды. АҚШ үкіметі үкіметтік кепілдіктерді қабылдамай, осы кәсіпорындарды басқармастан, үшінші тарап инвесторларымен ынтымақтаса, Дүниежүзілік банкпен бірлесіп жеке кәсіпорындарға инвестиция салу үшін жұмыс істейтін халықаралық корпорация идеясын қолдады. 1955 жылы IFC туралы айтқанда Дүниежүзілік банк президенті Юджин Р. Блэк, IFC тек жеке фирмаларға инвестиция жасайды, үкіметтерге несие бермейді, сондай-ақ ол инвестиция салған жобаларды басқармайды деді. Бұл ұсыныс АҚШ-та әртүрлі пікір тудырды, себебі кейбір бизнес өкілдері жеке фирмалардың мемлекеттік меншікте болуына наразылық білдірді. Дегенмен, 1956 жылы Гарнердің басшылығымен Халықаралық қаржы корпорациясы құрылды. Бастапқыда оның штаттық қызметкерлері 12 адамды құрады және капитал көлемі 100 миллион доллар (1956 жылы 100 миллион доллар, қазіргі шақта шамамен миллион долларға тең) болды. Корпорация 1957 жылы алғашқы инвестициясын жасады – 2 миллион доллар (қазіргі шақта шамамен миллион долларға тең) инвестиция салды. 2015 жылдың желтоқсанында IFC төрт грек банкісіне – Alpha Bank (60 миллион еуро), Eurobank (50 миллион еуро), Piraeus Bank (20 миллион еуро) және Грекия Ұлттық банкіне (20 миллион еуро) акция сатып алып, 150 миллион еуро көмектесті.

Басқару

IFC-ге жыл сайын жиналатын және әр мүше елден бір губернатордан тұратын (әдетте елдің қаржы министрі немесе қазынашылық хатшысы) Басқарушылар кеңесі басшылық етеді. Корпоративтік билік Губернаторлар кеңесінде болғанымен, губернаторлар өздерінің корпоративтік өкілеттіктерінің көп бөлігін және несие беру, бизнес операциялары сияқты күнделікті мәселелердегі билік ету құқығын директорлар кеңесіне жүктейді. IFC Директорлар кеңесі 25 атқарушы директордан тұрады, олар тұрақты түрде жиналып, IFC-нің бас кеңсесінде жұмыс істейді және кеңеске Дүниежүзілік банк тобының президенті төрағалық етеді. Атқарушы директорлар барлық 186 мүше елді ұсынып, олардың біріктірілген дауысы директорлармен ұсынылған мүше елдердің жалпы акционерлік капиталына пропорционалды. Осы қызметке тағайындалғанға дейін ол Дүниежүзілік банкте Инфрақұрылым жөніндегі вице-президент болып қызмет еткен, онда дамушы және жаңадан дамып келе жатқан экономикаларда тұрақты инфрақұрылымды құруға бағытталған банктың жаһандық күш-жігерін басқарды. IFC көптеген салаларда Дүниежүзілік банк тобының басқа институттарымен қызметін үйлестіргенімен, ол өздерінің Келісімшарттарымен құрылған, құқықтық және қаржылық тәуелсіздігі бар жекеленген ұйым ретінде көбінесе дербес жұмыс істейді. Лизингтік компаниялар мен қаржы делдалдары да IFC-ден несие ала алады. Несиелер дәстүрлі түрде қатты валютада берілсе де, IFC несие өнімдерін жергілікті валютада құрылымдауға ұмтылды. 2010 жылы оның төлемдер портфелінде 25 жергілікті валютада, ал 2011 жылы 45 жергілікті валютада берілген несиелер болды, олар көбінесе своп нарықтары арқылы қаржыландырылды. Жергілікті қаржы нарықтарын дамыту IFC-нің стратегиялық басымдықтарының бірі болып табылады. AAA рейтингіне сәйкес, ол қатаң шоғырлану, өтімділік, активтер мен міндеттемелер және басқа да саясаттарды сақтайды. IFC 2010 жылы шамамен 5,7 миллиард доллар, ал 2011 жылы 5 миллиард доллар көлемінде жаңа несиелер беруге міндеттенді. IFC компаниялардың акционерлік капиталына тікелей немесе жеке капитал қорлары арқылы инвестиция жасайды, әдетте компанияның жалпы капиталының 5-20 пайызын құрайды. IFC-нің жеке капитал портфелі қазіргі уақытта шамамен 3,0 миллиард долларды құрайды, ол шамамен 180 қорға инвестицияланған. Портфель Африка, Шығыс Азия, Оңтүстік Азия, Шығыс Еуропа, Латын Америкасы және Таяу Шығыс сияқты барлық аймақтарға кеңінен таралған, соңғы кезде Шағын кәсіпкерлікке көмек көрсету қорларының (SEAF) Кавказ өсу қорына, Aureos Capital Kula Fund II (Папуа-Жаңа Гвинея, Фиджи, Тынық мұхит аралдары) және Leopard Capital's Haiti Fund қорларына инвестиция жасады. IFC-нің басқа да акционерлік инвестицияларына басымды акциялар, айырбасталатын несиелер және қатысу несиелері кіреді. Өзінің Global Trade Finance Program бағдарламасы арқылы IFC халықаралық операциялар үшін тәуекелді азайту мақсатында 80-нен астам елдегі 200-ден астам бекітілген банктердің сауда төлемдеріне кепілдік береді. 2010 жылы IFC 2,800-ден астам кепілдіктер бойынша 3,46 миллиард доллар берді, оның 51 пайызынан астамы IDA мүше елдеріне бағытталды. Төмен құнмен қаржыландыруға қол жеткізе алмайтын клиенттерге қызмет көрсету үшін IFC құрылымдық немесе секьюритилендірілген қаржылық өнімдерге, мысалы, ішінара несие кепілдіктеріне, портфельдік тәуекелдерді аударуға және исламдық қаржыға сүйенеді. IFC 2010 жылы құрылымдық және секьюритилендірілген қаржыландыру түрінде 797 миллион доллар жұмсады. Қаржылық туынды өнімдер IFC клиенттеріне тек пайыздық мөлшерлемелер, валюта бағамы және тауарлық тәуекелдерді қорғау үшін ұсынылады. Ол дамушы нарықтардағы кәсіпорындар мен халықаралық туынды нарығын құрушылар арасында тәуекелді басқару құралдарына қолжетімділікті арттыру үшін делдал ретінде әрекет етеді. IFC несие беру қызметін қаржыландыру үшін халықаралық капиталға қарыз алады. Ол әдетте жаңа нарықтарда облигациялар шығару немесе сол нарықтардың жергілікті валютасында деноминацияланған своптар жасау үшін алғашқы институттардың бірі болып табылады. IFC-нің жаңа халықаралық қарыз алу көлемі 2010 жылы 8,8 миллиард долларды, ал 2011 жылы 9,8 миллиард долларды құрады.

The IFC is governed by its Board of Governors which meets annually and consists of one governor per member country (most often the country's finance minister or treasury secretary). Although corporate authority rests with the Board of Governors, the governors delegate most of their corporate powers and their authority over daily matters such as lending and business operations to the board of directors. The IFC's Board of Directors consists of 25 executive directors who meet regularly and work at the IFC's headquarters, and is chaired by the President of the World Bank Group. The executive directors collectively represent all 186 member countries. When the IFC's Board of Directors votes on matters brought before it, each executive director's vote is weighted according to the total share capital of the member countries represented by that director. Prior to this appointment, he was the World Bank's Vice President for Infrastructure, where he led the Bank's global efforts to build sustainable infrastructure in developing and emerging economies. Although the IFC coordinates its activities in many areas with the other World Bank Group institutions, it generally operates independently as it is a separate entity with legal and financial autonomy, established by its own Articles of Agreement. Leasing companies and financial intermediaries may also receive loans from the IFC. Though loans have traditionally been denominated in hard currencies, the IFC has endeavored to structure loan products in local currencies. Its disbursement portfolio included loans denominated in 25 local currencies in 2010, and 45 local currencies in 2011, funded largely through swap markets. Local financial markets development is one of IFC's strategic focus areas. In line with its AAA rating, it has strict concentration, liquidity, asset liability and other policies. The IFC committed to approximately $5.7 billion in new loans in 2010, and $5 billion in 2011. The IFC invests in businesses' equity either directly or via private equity funds, generally from five up to twenty percent of a company's total equity. IFC's private equity portfolio currently stands at roughly $3.0 billion committed to about 180 funds. The portfolio is widely distributed across all regions including Africa, East Asia, South Asia, Eastern Europe, Latin America and the Middle East, and recently has invested in Small Enterprise Assistance Funds' (SEAF) Caucasus Growth Fund, Aureos Capital's Kula Fund II (Papua New Guinea, Fiji, Pacific Islands) and Leopard Capital's Haiti Fund. Other equity investments made by the IFC include preferred equity, convertible loans, and participation loans. Through its Global Trade Finance Program, the IFC guarantees trade payment obligations of more than 200 approved banks in over 80 countries to mitigate risk for international transactions. The IFC issued $3.46 billion in more than 2,800 guarantees in 2010, of which over 51% targeted IDA member nations. To service clients without ready access to low cost financing, the IFC relies on structured or securitized financial products such as partial credit guarantees, portfolio risk transfers, and Islamic finance. The IFC committed $797 million in the form of structured and securitized financing in 2010. Financial derivative products are made available to the IFC's clients strictly for hedging interest rate risk, exchange rate risk, and commodity risk exposure. It serves as an intermediary between emerging market businesses and international derivatives market makers to increase access to risk management instruments. The IFC fulfills a treasury role by borrowing international capital to fund lending activities. It is usually one of the first institutions to issue bonds or to do swaps in emerging markets denominated in those markets' local currencies. The IFC's new international borrowings amounted to $8.8 billion in 2010 and $9.8 billion in 2011.

Консультациялық қызметтер

Инвестициялық қызметінен өзге, Халықаралық қаржы корпорациясы (IFC) корпоративтік шешім қабылдауға, бизнес, қоршаған орта, әлеуметтік әсер және тұрақтылық мәселелері бойынша қолдау көрсету үшін кең ауқымды консультациялық қызметтер ұсынады. IFC-нің корпоративтік кеңестері басқару, басқарушылық құзыреттілік, кеңейтілу мүмкіндігі және корпоративтік жауапкершілікке бағытталған. Ол елдерге инвестициялық ахуалды жақсарту мақсатымен сауданы жеңілдету және бизнес жүргізуді оңайлату реформаларын ілгерілетуге басымдық береді. Сонымен қатар, IFC инфрақұрылымды дамыту және мемлекеттік-жеке серіктестіктер мәселелері бойынша үкіметтерге кеңес береді. IFC бизнесті одан да тұрақты тәжірибелерге бағыттауға ұмтылады, әсіресе жақсы басқаруды қамтамасыз ету, бизнесте әйелдерді қолдау және климаттың өзгеруімен белсенді күресу салаларында.

Активтерді басқару компаниясы

IFC 2009 жылы дамып келе жатқан нарықтарға инвестицияланатын барлық капитал қорларын басқару үшін IFC Asset Management Company LLC (IFC AMC) компаниясын толық құрамындағы еншілес компания ретінде құрды. AMC IFC-тің, сондай-ақ мемлекеттік немесе зейнетақы қорлары және басқа да дамуды қаржыландыру ұйымдары сияқты үшінші тараптардың жұмылдырған капиталын басқарады. IFC-ге тиесілі болғанына қарамастан, AMC инвестициялық шешімдерді қабылдауда автономияға ие және басқаруындағы төрт жеке қорға сенімгерлік міндеттемелер жүктеледі. Сондай-ақ, ол IFC-тің инвестицияларына қосымша капитал тартуға бағытталған, себебі ол IFC-тің жасай алмайтын белгілі бір инвестицияларды жүзеге асыра алады. 2011 жылдан бастап AMC IFC капиталдану қорын (акциялық) қорды, L. P., IFC капиталдану (бағынышты қарыз) қорын, L. P., IFC Африка, Латын Америкасы және Кариб теңізі қорын, L. P., және Африка капиталдану қорын, Ltd. басқарды. IFC капиталдану (акциялық) қоры 1,3 миллиард доллар көлемінде акцияға ие, ал IFC капиталдану (бағынышты қарыз) қоры 1,7 миллиард долларға бағаланады. IFC Африка, Латын Америкасы және Кариб теңізі қоры (IFC ALAC қоры) 2010 жылы құрылды және құны 1 миллиард долларды құрайды. 2012 жылдың сотына қарай ALAC қоры он екі кәсіпорынға барлығы 349,1 миллион доллар инвестициялады. Африка капиталдану қоры 2011 жылы Солтүстік және Сахара асты Африкадағы коммерциялық банктерге инвестиция салу мақсатымен құрылды және 2012 жылдың наурызындағы міндеттемелері 181,8 миллион долларды құрады.

Қаржылық нәтиже

IFC АҚШ GAAP стандарттарына сәйкес біріктірілген қаржылық есептілікті дайындайды, оны KPMG компаниясы аудиттен тексереді. 2011 қаржы жылында АХД мүшелеріне гранттарды есепке алмасқанша 2,18 миллиард доллар табыс алды, бұл 2010 қаржы жылындағы 1,95 миллиард доллар мен 2009 қаржы жылындағы 299 миллион доллардан жоғары. Гранттарды есепке алмасқанша табыстың өсуі IFC-тің инвестицияларынан түскен табыстың және қызмет ақыларының артуымен байланысты. IFC сұйық активтермен саудадан түскен табыстың төмендеуі, әкімшілік шығындардың және кеңес беру қызметтеріне жұмсалған шығындардың өсуінен ішінара өтеу алғанын хабарлады. IFC 2011 қаржы жылында IDA елдеріне 600 миллион доллар көлемінде гранттар берді, бұл 2010 жылы 200 миллион доллар мен 2009 жылы 450 миллион доллардан асып түседі. IFC 2011 қаржы жылында 1,58 миллиард доллар таза табыс тапты. Алдыңғы жылдары IFC 2009 қаржы жылында 151 миллион доллар, ал 2010 қаржы жылында 1,75 миллиард доллар таза зиян көрсеткен болатын. IFC-тің жалпы капиталы 2011 жылы 20,3 миллиард долларды құрады, оның ішінде 2,4 миллиард доллары мүше елдерден төленген капитал, 16,4 миллиард доллары - сақталған табыс, ал 1,5 миллиард доллары - жиынтық басқа да табыс. IFC-тің 2011 жылы жалпы активтері 68,49 миллиард долларды құрады. S&P IFC-тің жеткілікті капиталмен және өтімділікпен, сақтықпен жүргізілетін басқару саясатымен, географиялық диверсификацияның жоғары деңгейімен және Дүниежүзілік банк тобының мүшесі ретінде артықшылықты кредитор ретінде қарастырылатынымен берік қаржылық тұрғыда тұрғанын бағалады. Сондай-ақ, IFC жеке секторға инвестициялауға басымдық беруі және табысы акция нарықтарына тәуелді болуына байланысты басқа көпжақты институттармен салыстырғанда әлсіз жақтары бар екенін атап өтті.

Тұрақтылық

IFC тұрақтылық аясы IFC-нің тұрақты дамуға берілгендігін көрсетеді және оның тәуекелді басқаруға қатысты ұстанымының бір бөлігі болып табылады. IFC-нің қоршаған орта және әлеуметтік саясаты, нұсқаулары және құралдары кеңінен нарықтық стандарттар ретінде қабылданып, корпорациялардың, инвесторлардың, қаржы делдалдарының, қор биржаларының, реттеуші органдардың және елдердің операциялық саясатына енгізілген. Атап айтқанда, EHS нұсқаулықтарында Дүниежүзілік банк тобы үшін қалыпты деңгейде қабылданатын және қолдағы технологиямен жаңа объектілерде оңай қол жеткізілетін өнімділік деңгейлері мен шаралар қамтылған.

Жедел дамушы елдердегі жасыл ғимараттар

IFC тез өсіп келе жатқан дамып келе жатқан нарықтар үшін EDGE ("Үлкен тиімділік үшін жобалаудағы үздік") деп аталатын жаппай нарыққа арналған сертификаттау жүйесін жасады. IFC және Дүниежүзілік жасыл құрылыс кеңесі кем дамыған елдерде жасыл құрылыстың өсуін үдету үшін серіктестік құрды. Мақсат – жеті жыл ішінде жасыл ғимараттардың санын арттыру, нәтижесінде жылжымайтын мүлік нарығының 20% жасыл ғимараттармен толуын қамтамасыз ету. Сертификаттау EDGE стандартына қол жеткізілген кезде жүзеге асырылады, ол стандарттық үйлерге қарағанда 20% аз энергия, су және материалдарды пайдалануды талап етеді.