Кіріспе
Мозараби ән өлеңдері (шулай-ақ, испан ән өлеңдері, көне испан ән өлеңдері, ескі испан ән өлеңдері немесе визиготикалық ән өлеңдері) - Григориан ән өлеңдерімен байланысты католик шіркеуінің визиготикалық / мозарабилік ырымдарының литургиялық ән өлеңдері. Ол негізінен Визиготтар билігі кезінде Испаниямен, кейіннен мосарабтармен (исламдық билікте өмір сүрген және араб тілінде сөйлейтін испандық католик мәсіхшілерімен) байланысты және Иберия түбегін христиандық қайта жаулап алғаннан кейін римдік рәсімнің әнұранымен алмастырылды. Оның бастапқы ортағасырлық түрі жоғалғанмен, бірнеше әндер оқуға болатын музыкалық ноталармен сақталған, ал әнделген ырым кейіннен өзгертілген түрде қайта жаңғыртылды және Испанияның бірнеше оқшауланған жерлерінде, негізінен Толедода қолданыла береді.
Mozarabic chant (also known as the Hispanic chant, Old Hispanic chant, Old Spanish chant, or Visigothic chant) is the liturgical plainchant repertory of the Visigothic/Mozarabic rite of the Catholic Church, related to the Gregorian chant. It is primarily associated with Hispania under Visigothic rule and later with the Mozarabs (Hispanic Catholic Christians living under Islamic rule and speaking Arabic) and was replaced by the chant of the Roman rite following the Christian Reconquest of the Iberian Peninsula. Although its original medieval form is largely lost, a few chants have survived with readable musical notation, and the chanted rite was later revived in altered form and continues to be used in a few isolated locations in Spain, primarily in Toledo.
Терминология
Ислам терминінің "мозараб әндері" деген ұғымға деген қанағатсыздық, ол музыкаға қатысты бірнеше бәсекелестік атауларды қолдануға әкелді. Мосараб тілі деген ислам терминін Испанияның исламдық билеушілері (Ал-Андалус) мосарабтарға, яғни испандықтардың (қазіргі Испания мен Португалия) мосолмандық билік астында өмір сүрген вестготтардан шыққан христиандарға қатысты қолданған. Алайда бұл ән 711 жылы мұсылмандықтар басып алғанға дейін де айтылған. Визиготтар дегеніміз - мұсылман жаулап алуына дейінгі ғасырларда Иберия түбегіндегі жерді билеп-төстеген, 587 жылы ариандық христиан дінінен римдік католиктік мәсіхшілікке айналған визиготтар. Алайда, бұл католиктық рәсім олардың түрленуінен бұрын Испанияда болған, ал ән айту визиготтармен ғана шектелмеген, сондықтан "Ескі испан" де дұрыс емес балама ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл ән Португалияда да, Испанияда да кездескендіктен, ғалымдар "испандық" деген терминді де қолданған. "Визиготик", "испандық" және "мозараб" терминдерінің түсініксіздігі мен белгісіздігіне байланысты "ғалымдар бұл репертуар үшін "Ескі испандық" терминін қолдады".
Тарих
Кейіннен вестготтар (кейін мозараб) дәстүрі деп аталатын рәсімнің негізгі құрылымын VII ғасырда Севильяның қасиетті Исидор жазған. Кредо Везиготтар діни жорасына (кейіннен мосарабтық жора) 589 жылы Толедоның үшінші соборында енгізілген болатын, онда вестготтар ресми түрде католицизмге көшті. (Кредо 1014 жылдан кейін ғана Римнің өзінде Рим дәстүрінде қолданылмады, Киелі Рим императоры Генрих II-нің өтініші бойынша.) Визиготтар ырымы (кейін мозараб ырымы) Амброзия ырымы мен Галликан ырымымен ұқсастықты бөліседі және Рим ырымынан ерекшеленеді. Христиандар Испанияны қайта басып алған кезде, мосарабтық рәсімдер римдік рәсімдермен алмастырылды. 1085 жылы қайтадан қолға алынған Толедоның жаңа архиепископы ретінде папа француз абысын тағайындағаннан кейін, Римнің ықпалы бүкіл испан шіркеуінде күшті түрде қолданыла бастады. Рим папасы Григорий VII мосарабтық ырым-жырымдарды ресми түрде жойғаннан кейін, Толедодағы алты қауымнан басқа барлық қауымдарда мосарабтық ырым-жырымдар мен әндер жойылып кетті. Визиготтар / мозарабтық ырымдар 1500 және 1502 жылдары мозарабтық миссаль мен бривиар жариялаған кардинал Хименес де Циснероспен қайта жаңғыртылды, ол римдік ырымның элементтерін енгізді және визиготтар / мозарабтық ырымдарды сақтауға арналған часовняны арнады. Алайда, бұл қалпына келтірілген визиготтық / мозарабтық ырымға қолданылған ән Грегориан әнінен елеулі әсер алған және қайтадан жеңу алдындағы визиготтық / мозарабтық әнге ұқсамайды.
Жалпы сипаттамалары
Визиготтар әнін (кейін мозараб әнін) негізінен оның ролімен анықталады. Визиготтар ырысы (кейін мозараб ырысы) литургиясы, ол римдік ырымға қарағанда, галликан ырысы мен амброзиан ырысы сияқты солтүстік "галл" литургияларымен тығыз байланысты. Музыкалық жағынан ән туралы аз мәлімет бар. Қазіргі кездегі музыканың көпшілігі әннің контурларын көрсететін неум түрінде жазылған, бірақ биіктігі мен интервалы жоқ. Тек жиырмаға жуық көзде ғана музыка бар, оны көшіріп алуға болады. Алайда вестготтар мен мозарабтардың репертуары туралы біраз нәрсе белгілі. Барлық қарапайым әндер сияқты, вестготтар / мозараб әндері монофоникалық және а капелла болды. Рим-католик дәстүріне сәйкес, оны негізінен ерлер ән айтуы керек. Грегориан әніндей, вестготтар / мосараб әндері әуендерін төрт топқа бөлуге болады: оқу, силлабикалық, неуметикалық және мелизматикалық. Рецитациялар ең қарапайым болып табылады, негізінен қарапайым рецитациялық тоннан тұрады. Сылбырлы әндердің көбісі бір сылбырдан бір нотадан тұрады. Пневматикалық әндер аз санда, көбінесе екі-үш, әр әріпке бір ғана нотадан тұрады. Мелизмалық әндер жеке-жеке сөзбе-сөз мелизма деп аталатын ұзын, гүлді ноталармен ерекшеленеді. Визиготтар / мосарабтар мен григориандық әнде антифоналдық және респонсорлық әндердің айырмашылығы бар. Бастапқыда респонсорлық әндер соло әншімен өлеңді және рефренді әншілердің хормен ән айтуы арасында ауыспалы болды, ал антифоникалық әндер екі жартылай хормен өлеңді және антифон деп аталатын интерполяцияланған мәтінді алмастырды. Ән айту дәстүрлері дамығаннан кейін, олар көбірек функционалдық сипаттамаларды алды. Антифоналық әнде антифона әдетте қарапайым формуламен әнделетін өлеңнен ұзын және моңлы. Респонсорлық әнде өлеңнің стилі мен рефрені жиі стилі мен мелодиялық мазмұны жағынан ұқсас болады. Визиготтар мен мосарабтар әндерін жырлауда Грегориан әнінен айырмашылығы - жыр антифондарында басқа жүйеде псалтырлық тондар қолданылған. Грегориандық стандартталған әндерді сегіз ретімен жіктеуден айырмашылығы, вестготтар / мозарабтар әндері жергілікті дәстүрге байланысты төрт пен жеті арасында қолданылған. Көптеген визиготтар мен мозараб әндері музыкалық белгісіз немесе тек бастауыш белгісіз жазылған, бұл Забур жырларының қарапайым және жиі қолданылатын формулаларға сай келгенін көрсетеді.
Қызмет әндері
Визиготтар мен мосарабтар арасында айтылатын әндердің музыкалық формалары римдік ырыммен бірқатар ұқсастықтар бар. Мысалы, антифоникалық және респонсорлық ән айту арасында салыстырмалы айырмашылық бар. Ал вестготтар мен мозарабтар үш стильді қолданады: силлабикалық, неуметикалық және мелизматикалық, григориандық әнге ұқсас. Келесі жазбаларда Вестготтар мен мосараб тілдеріндегі ғибадатханалар мен мессаларда қолданылатын негізгі музыкалық аспаптар сипатталады. Бұл жерде діни рәсімдер тиісті ретімен берілген. Антифондар - Кеңсе әндерінің ең үлкен санаты. Көпшілігі қарапайым үндеулермен, қарапайым үндеулермен, антифонияда айтылады. Аллелюатици - бұл антифоникалық әндер, олардың мәтіні әдетте әдеттегі антифондарға ұқсас стильде alleluia бар. Грегориандық репертуардан айырмашылығы, олар "аллилуия" литургиядан алынып тасталған күндері тіпті күнәкар күндері де таңертең және кешкі уақытта әнделеді. Матинс - бұл екі антифон мен респонсордың шеңберіндегі Alleluiaticusтан тұратын missa деп аталатын музыкалық форма. Кейінгі миссалар миссаны тақырыптық біріктіретін ортақ музыкалық материалды көрсетеді. Респонсорилер, негізінен, миссаның соңында кездеседі, әдетте, пневматикалық, әртүрлі фразалардың ұзындығына сәйкес келетін мелодиялық формулалардан тұрады, олар тұрақты каденцияда аяқталады. Офис әндеріне таңертеңгілік тақырыптық Matutinaria, Даниил кітабынан мәтіндерді қолданатын Benedictiones, мелизмалық Soni және аллелюикалық Laudes жатады. Амброзиандық әннің Псаллендесіне қатысы жоқ Псалленди Доксологиямен аяқталады. Неуматикалық Вепертини, Амброзианның Люцернариясы сияқты, әдетте шамдардың жанып кетуіне немесе түн түсіп қалуына сілтеме жасайды. Олар жоғары деңгейдегі центонизацияны, музыкалық сөз тіркестерінің сөздік қорынан құрауды және бейімделуді, жаңа мәтінге бұрыннан бар әуенді қолдануды көрсетеді. Прес - бұл қысқа, жеңіл музыкалық дұғалар, рефренмен қатар. Олар вестготтар / мосарабтық дәстүрде де, галликандық дәстүрде де бар, бірақ екі дәстүрдің арасындағы келісім музыкалық емес, литургиялық болып көрінеді. Соңында, Офис әндеріне көптеген әндер кіреді, олардың көпшілігі бүкіл католик Еуропасында кездеседі, бірақ біз бірдей әуендер қолданылғанын білмейміз.
Діннің әндері
Қасиетті Құран - христиандар Евхаристияны атап өтетін мейрам. Ән айту бірнеше себеппен Мессада кеңінен қолданылады: сенімді бірлесіп бекіту, жазба сабақтарын кеңейту және белгілі бір іс-әрекеттерді қамту. Праэлегенда - Григориандық интроитке сәйкес келетін әндер, олар визиготтар / мозарабтық кеңсесінде кездесетін антифоникалық құрылым мен Забур тондарын қолданады. Грегориандық Глориядан айырмашылығы, Визиготтар / Мозарабик Глория in excelsis Deo тек кейбір жергілікті дәстүрлерде кездеседі. Грек тіліндегі "hagios" сөзі үш рет айтылған, кейде мелизмалық түрде немесе латын тіліндегі "sanctus" деп аударылған Трисагион Амвросиандық ырымның Laus missa соңында айтылатын қарапайым үш рет "Kyrie eleison" -ға сәйкес келеді. Бұл Григориандық Санктустың литургиялық теңеуі емес. Трисэгионнан кейін Бенедиктиондар келеді. Бенедиктион Офис сияқты, бұл Даниял кітабынан шыққан, бірақ рефрені туранан-тура Киелі кітап поэзиясынан алынған күрделі әуендерді қолданады. Psalmi - Грегориандық біртіндеп сияқты жұмыс істейтін неуметикалық және мелизматикалық респонсорлық әндер. Кейбір мерекелерде "Самло" тікелей "Клемор" ағасына шығады. Кляморлар алдыңғы Salmo рефренімен аяқталады. Ораза кезінде Трени Псалмидің орнына қолданылады. Әр тринада қайталанбайтын рефрен бар, содан кейін бірнеше тармақ, олар бір мелодияға сай әнделеді. Кейбір күнәкар күндері басқа әнді алмастырудың бұл функциясы Грегориандық трактаттың Аллилуйя әнін алмастыруына ұқсас. Грегориандық кезеңнен кейін Аллилуия, визиготтар / мозарабтар Psalmo кейін Laus келеді. Грегориандық Аллелюиялар сияқты, Лаудидада қарапайым тармақты қоршап тұрған "аллелуия" сөзіне екі мелизма кіреді. Ораза кезінде Лаудиялар әртүрлі мәтіндерді қолданады. Сакрификум Григориандық Оффферториумға сәйкес келеді. Сакральді әндер Сони әндерімен тығыз байланысты. Бірнеше визиготтар / мозараб массаларына Ad pacem, бейбітшілік өбіні үшін әнделетін арнайы антифон немесе Грегориан Санктусына ұқсас Ad sanctus жатады. Амброзиялық Confractorium-ға сәйкес келетін Ad confractionem panis - нан үзілу үшін айтылатын ән. Одан кейін Грегориандық Қауымның құрметіне сәйкес келетін Ad accedentes әнін айтады.