Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сухунгмунг немесе Дихингия Рожа I - Ассамның ортағасырлық тарихының басында билік құрған ең көрнекті Ахом патшаларының бірі. Оның билігі ертедегі Ахом билігінен бөлініп, патшалығында көп ұлтты мемлекет орнатты. Оның тұсында Ахом патшалығы Сукафадан бері алғаш рет Чутия және Димаса патшалықтарының есебінен кеңейді. Ол сондай-ақ өзінің патшалығын мұсылман шапқыншылығынан, алдымен Бар Уджир деген генералдың, екіншісі Түрбақ ханның қол астында сәтті қорғады. Оның тұсында Кен әулеті құлап, Камата патшалығында Кох әулеті көтерілді. Оның қолбасшысы Тон-кам мұсылмандарды бұрынғы Камарупа патшалығының батыс шекарасы - Каратоя өзеніне дейін қуып жетеді. Бұл Ахом әскери күштерінің алты жүз жылдық билік кезінде батысқа қарай барған ең алыс жері. Ол индуистік атақ - Сварханарайананы қабылдаған алғашқы ахом патшасы болды. Бұл оның барлық халықты қамтитын мемлекетті құруға бет бұрғанын білдіреді. Ахом патшалары ахам сөзінің ассам тіліндегі аудармасы - Сваргадео (сөзбе-сөз мағынасы: Аспан Иесі) деп аталды. Дихингия Раджа деп те аталады, өйткені ол Дихин өзенінің бойындағы Бакатаны өзінің астанасы етті. Сухунмунг Ахомдардың соңғы түп атасы болды (барлық кейінгі патшалар оның ұрпақтары болды).
Suhungmung , or Dihingia Roja I was one of the most prominent Ahom Kings who ruled at the cusp of Assam's medieval history. His reign broke from the early Ahom rule and established a multi ethnic polity in his kingdom. Under him the Ahom Kingdom expanded greatly for the first time since Sukaphaa, at the cost of the Chutia and the Dimasa kingdoms. He also successfully defended his kingdom against Muslim invasions, first by a general called Bar Ujjir and another by Turbak Khan. During his time, the Khen dynasty collapsed and the Koch dynasty ascended in the Kamata kingdom. His general, Ton kham, pursued the Muslims up to the Karatoya river, the western boundary of the erstwhile Kamarupa Kingdom, the farthest west an Ahom military force had ventured in its entire six hundred years of rule. He was the first Ahom king to adopt a Hindu title, Swarganarayana, indicating a move towards an inclusive polity; and Ahom kings came to be known as the Swargadeo (literal meaning: Lord of the Heavens) which is the Assamese translation of Ahom word Chao Pha. He is also called the Dihingia Raja, because he made Bakata on the Dihing River his capital. Suhungmung was the last progenitor Ahom king (all subsequent kings were his descendants).
Кеңейту
Сухунмұңның тұсында Ахом патшалығы кеңейтілген мемлекет пен біріктірілген билік туралы көзқарасқа ие болды. 1504 жылы Айтония Нагаларының көтерілісін басудан бастады және оларды Ахом билігін қабылдауға мәжбүр етті. Әскери экспедицияларға аттанған кезде ол 1510 жылы ересектер арасында алғашқы тіркелген зерттеуді ұйымдастырды. Ол 1512 жылы Чутияның тәуелділігі болған Хабунгты, ал 1523 жылы қалған Чутия патшалығын аннексиялады.
Under Suhungmung the Ahom Kingdom acquired a vision of an extended polity and consolidated rule. He began by suppressing the revolt of the Aitonia Nagas in 1504 and making them accept Ahom overlordship. As he embarked on military expeditions he organized the first recorded survey of the adult population in 1510 to consolidate and reorganize the militia. He annexed Habung, a Chutia dependency in 1512 and later in 1523 24, the rest of the Chutia Kingdom.
Чутия патшалығына қарсы
Сухунгмунг 1512 жылы Хабунгтың Панбариін (бұрынғы Чутия княздігі) басып алғандықтан, Чутия патшасы Дхирнараян келесі жылы Дихумухта Ахомдарға шабуыл жасады, бірақ сәтсіз болды. 1520 жылы Чутиялар Ахомдарға тағы да шабуыл жасап, Намданг пен Мунгхрангқа дейінгі аймақтарды басып алды. 1522 жылы Ахомдар қарсы соғысып, жоғалтқан жерлерін қайтадан басып алды және Дибрумахқа (Дибругарх) бекініс салды. Бірақ келесі жылы Нитипал фортқа шабуыл жасауға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Сосын Сухунмұнг Ахом патшалығын Тифао өзенінің сағасына дейін кеңейтті, онда жаңа бекініс салынды. Чутиялар Садияны нығайтады, бірақ көп ұзамай жеңілді. Чутхиялар одан әрі қудаланып, патшалары мен әміршілері шайқаста қаза тапты. Ахомдар Чутия жерлерін басып алғаннан кейін Мирис, Аборс, Мишмис және Дафла сияқты таулы тайпалармен байланысқа түсті. Сухунмунг Садияхуа Гохайн кеңсесін құрып, Фрасенгмунг Боргохайнға жаңадан сатып алынған Садиа аймағын қарауды тапсырды. Жаңадан сатып алынған аумақтардың қалған бөлігі Бурагохайн мен Боргохайн арасында бөлінді, ал елді тиімді басқару үшін жаңа кеңселер құрылды. Бұлардың ішінде Тао мунг Мунг теу (Бхатиялия Гохайн) Хабунгта (Лахимпур) орналасқан, Тао мунг Бан лунг (Банлунгья Гохайн) Банлунгта (Дхемаджи), Тао мунг Мунг кланг (Дихингия Гохайн) Дихингте (Дибругарх және солтүстік Сибсагар) және Чаолунг Шлунг Типхаода (солтүстік Дибругарх) орналасқан. 1527 жылы Борпатрогохайн деп аталатын жаңа министрлік лауазым құрылды және Коншенге жауапкершілік берілді. Бұл соғыс аяқталған жоқ, бірақ Ахом патшалығының алғашқы ірі кеңеюіне тоқтам жасады.
As Suhungmung had annexed Panbari of Habung (previously a Chutia principality) in 1512, the Chutia king Dhirnarayan attacked the Ahoms at Dikhoumukh the next year, but was unsuccessful. The Chutias again attacked the Ahoms in 1520 and occupied the areas up to Namdang and Mungkhrang. In 1522, the Ahoms fought back, re occupied their lost territories and erected a fort at Dibrumukh (Dibrugarh). Although, Nitipal tried to attack the fort the following year, he was unsuccessful. Suhungmung then extended the Ahom Kingdom to the mouth of the Tiphao River, where a new fort was constructed. The Chutias fortified Sadiya but they were soon defeated. The Chutias were pursued further and their king and prince were killed in battle. Upon annexing the Chutia territories, the Ahoms came in contact with hill tribes like Miris, Abors, Mishmis and Daflas. Suhungmung established the office of the Sadiyakhowa Gohain and gave charge to Phrasengmung Borgohain to look after the newly acquired Sadiya region. The rest of the newly acquired territories were divided among the Buragohain and Borgohain, while new offices were created to administer the country more efficiently. These included Thao mung Mung teu (Bhatialia Gohain) was made the first with headquarters at Habung (Lakhimpur), Thao mung Ban lung (Banlungia Gohain) at Banlung (Dhemaji), Thao mung Mung klang (Dihingia gohain) at Dihing (Dibrugarh and northern Sibsagar) and Chaolung Shulung at Tiphao (northern Dibrugarh). In 1527, a new ministerial position named Borpatrogohain was created and Konsheng was given charge. Though this was not the end of the conflict it brought to an end the first major expansion of the Ahom Kingdom.
Кахари патшалығына қарсы
1526 жылы Сухунмюнг Кахари патшалығына қарсы аттанды. 1531 жылы Кахари патшасы Хунхара Ахомдарды Марангиден қуып шығу үшін ағасы Детчаның қол астындағы әскерін жіберді, бірақ Кахари әскері жеңілді және олардың қолбасшысы өлтірілді. Качарилерді астана Димапурға дейін қуып, Хунхара қашуға мәжбүр болды. Сухунмунг Кахари ханзадасы Детсунгты Кахари патшасы етіп тағайындады. Бірақ Децунг бірнеше жылдан кейін көтеріліп, Ахомдар оны Жангмарангқа дейін қуып жетіп, өлтірді. Кахари патшалығы Димапурдан біржола бас тартып, өзінің жаңа астанасын Майбонг қаласына орнатқан. Чутия патшалығынан айырмашылығы, Сухунгмин Кахари патшалығын тікелей иеленбеген.
In 1526, Suhungmung marched against the Kachari Kingdom. In 1531 Khunkhara, the Kachari king, sent forces under his brother Detcha to drive the Ahoms away from Marangi but the Kachari army was defeated and their commander killed. The Kacharis were pursued up to the capital Dimapur and Khunkhara had to flee. Suhungmung established a Kachari prince, Detsung, as the Kachari king. But Detsung rose in revolt in a few years, and the Ahoms pursued him till Jangmarang where he was killed. The Kachari Kingdom abandoned Dimapur permanently and established their new capital at Maibong. Unlike the Chutia Kingdom, Suhungming did not take direct possession of the Kachari Kingdom.
Жаңа кеңселер
Сухунмұнг Ахомдықтардың жаңа позицияларын құрды. Борпатрогохайн - ұлы Гохайндардың үшіншісі (басқалары - Бургагохайн мен Боргохайн, Сукафа бастаған). Барапатра Гохайн ағамдар руының басшысы болған. Садиакуа Гохайн 1524 жылы Чутиядан алынған Садия аймағын қадағалады. Марангикхова Гохайн качарилерден алынған Дхансири өзенінің төменгі аңғарын қадағалады.
Suhungmung established new Ahom positions. Borpatrogohain is the third of the great Gohains (the others being Burhagohain and Borgohain, instituted by Sukaphaa). The first Barpatra Gohain was an Ahom prince brought up by a Naga chief. Sadiakhowa Gohain looked after the Sadia region taken from the Chutias in 1524. Marangikhowa Gohain looked after the lower Dhansiri river valley taken from the Kacharis.