Кіріспе

Сухунгмунг немесе Дихингия Рожа I - Ассамның ортағасырлық тарихының басында билік құрған ең көрнекті Ахом патшаларының бірі. Оның билігі ертедегі Ахом билігінен бөлініп, патшалығында көп ұлтты мемлекет орнатты. Оның тұсында Ахом патшалығы Сукафадан бері алғаш рет Чутия және Димаса патшалықтарының есебінен кеңейді. Ол сондай-ақ өзінің патшалығын мұсылман шапқыншылығынан, алдымен Бар Уджир деген генералдың, екіншісі Түрбақ ханның қол астында сәтті қорғады. Оның тұсында Кен әулеті құлап, Камата патшалығында Кох әулеті көтерілді. Оның қолбасшысы Тон-кам мұсылмандарды бұрынғы Камарупа патшалығының батыс шекарасы - Каратоя өзеніне дейін қуып жетеді. Бұл Ахом әскери күштерінің алты жүз жылдық билік кезінде батысқа қарай барған ең алыс жері. Ол индуистік атақ - Сварханарайананы қабылдаған алғашқы ахом патшасы болды. Бұл оның барлық халықты қамтитын мемлекетті құруға бет бұрғанын білдіреді. Ахом патшалары ахам сөзінің ассам тіліндегі аудармасы - Сваргадео (сөзбе-сөз мағынасы: Аспан Иесі) деп аталды. Дихингия Раджа деп те аталады, өйткені ол Дихин өзенінің бойындағы Бакатаны өзінің астанасы етті. Сухунмунг Ахомдардың соңғы түп атасы болды (барлық кейінгі патшалар оның ұрпақтары болды).

Кеңейту

Сухунмұңның тұсында Ахом патшалығы кеңейтілген мемлекет пен біріктірілген билік туралы көзқарасқа ие болды. 1504 жылы Айтония Нагаларының көтерілісін басудан бастады және оларды Ахом билігін қабылдауға мәжбүр етті. Әскери экспедицияларға аттанған кезде ол 1510 жылы ересектер арасында алғашқы тіркелген зерттеуді ұйымдастырды. Ол 1512 жылы Чутияның тәуелділігі болған Хабунгты, ал 1523 жылы қалған Чутия патшалығын аннексиялады.

Чутия патшалығына қарсы

Сухунгмунг 1512 жылы Хабунгтың Панбариін (бұрынғы Чутия княздігі) басып алғандықтан, Чутия патшасы Дхирнараян келесі жылы Дихумухта Ахомдарға шабуыл жасады, бірақ сәтсіз болды. 1520 жылы Чутиялар Ахомдарға тағы да шабуыл жасап, Намданг пен Мунгхрангқа дейінгі аймақтарды басып алды. 1522 жылы Ахомдар қарсы соғысып, жоғалтқан жерлерін қайтадан басып алды және Дибрумахқа (Дибругарх) бекініс салды. Бірақ келесі жылы Нитипал фортқа шабуыл жасауға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Сосын Сухунмұнг Ахом патшалығын Тифао өзенінің сағасына дейін кеңейтті, онда жаңа бекініс салынды. Чутиялар Садияны нығайтады, бірақ көп ұзамай жеңілді. Чутхиялар одан әрі қудаланып, патшалары мен әміршілері шайқаста қаза тапты. Ахомдар Чутия жерлерін басып алғаннан кейін Мирис, Аборс, Мишмис және Дафла сияқты таулы тайпалармен байланысқа түсті. Сухунмунг Садияхуа Гохайн кеңсесін құрып, Фрасенгмунг Боргохайнға жаңадан сатып алынған Садиа аймағын қарауды тапсырды. Жаңадан сатып алынған аумақтардың қалған бөлігі Бурагохайн мен Боргохайн арасында бөлінді, ал елді тиімді басқару үшін жаңа кеңселер құрылды. Бұлардың ішінде Тао мунг Мунг теу (Бхатиялия Гохайн) Хабунгта (Лахимпур) орналасқан, Тао мунг Бан лунг (Банлунгья Гохайн) Банлунгта (Дхемаджи), Тао мунг Мунг кланг (Дихингия Гохайн) Дихингте (Дибругарх және солтүстік Сибсагар) және Чаолунг Шлунг Типхаода (солтүстік Дибругарх) орналасқан. 1527 жылы Борпатрогохайн деп аталатын жаңа министрлік лауазым құрылды және Коншенге жауапкершілік берілді. Бұл соғыс аяқталған жоқ, бірақ Ахом патшалығының алғашқы ірі кеңеюіне тоқтам жасады.

Кахари патшалығына қарсы

1526 жылы Сухунмюнг Кахари патшалығына қарсы аттанды. 1531 жылы Кахари патшасы Хунхара Ахомдарды Марангиден қуып шығу үшін ағасы Детчаның қол астындағы әскерін жіберді, бірақ Кахари әскері жеңілді және олардың қолбасшысы өлтірілді. Качарилерді астана Димапурға дейін қуып, Хунхара қашуға мәжбүр болды. Сухунмунг Кахари ханзадасы Детсунгты Кахари патшасы етіп тағайындады. Бірақ Децунг бірнеше жылдан кейін көтеріліп, Ахомдар оны Жангмарангқа дейін қуып жетіп, өлтірді. Кахари патшалығы Димапурдан біржола бас тартып, өзінің жаңа астанасын Майбонг қаласына орнатқан. Чутия патшалығынан айырмашылығы, Сухунгмин Кахари патшалығын тікелей иеленбеген.

Жаңа кеңселер

Сухунмұнг Ахомдықтардың жаңа позицияларын құрды. Борпатрогохайн - ұлы Гохайндардың үшіншісі (басқалары - Бургагохайн мен Боргохайн, Сукафа бастаған). Барапатра Гохайн ағамдар руының басшысы болған. Садиакуа Гохайн 1524 жылы Чутиядан алынған Садия аймағын қадағалады. Марангикхова Гохайн качарилерден алынған Дхансири өзенінің төменгі аңғарын қадағалады.