Кіріспе
Корнуолл диаспорасы Корнуолл тұрғындарынан және олардың Ұлыбританиядағы Корнуоллдан көшіп келген ұрпақтарынан тұрады. Диаспора Ұлыбританияда және АҚШ, Канада, Мексика, Панама, Колумбия, Перу, Чили, Аргентина, Бразилия, Оңтүстік Африка, Австралия, Жаңа Зеландия және Самоа аралдары сияқты елдерде кездеседі.
The Cornish diaspora consists of Cornish people and their descendants who emigrated from Cornwall, United Kingdom. The diaspora is found within the United Kingdom, and in countries such as the United States, Canada, Mexico, Panama, Colombia, Peru, Chile, Argentina, Brazil, South Africa, Australia, New Zealand, and the Samoas.
Өмірбаян
Корнуолл эмиграциясына бірқатар факторлар, негізінен экономикалық, атап айтқанда, жұмыссыздық 18-19 ғасырларда себеп болды. Осы кезеңде көптеген корнуоллиандықтар немесе "Жек туыстары", олар жақсы өмір іздеп, әлемнің басқа бөліктеріне көшіп кетті. Көптеген білікті кеншілер Корнуоллдағы қалайы мен мыс өндіру өнеркәсібінің құлдырауы салдарынан шетелде жұмыс табуға мүмкіндік іздеді. 1861-1901 жылдар аралығында 250 мың корнликтер шетелге көшіп кеткен деп есептейді. Корнуолл экономикасы шетелдегі жұмыстан пайда көрді. Кейбір ер адамдар "үйге төленетін" ақшаны үйлеріне жіберіп, отбасын жұмыс үйінен алып қалуға тырысты. Корнуолл жерінде қоныс аударған адамдар өздерінің тау-кен өнерін меңгергенмен қатар, өздерінің мәдениетін, өмір салтын да алып жүрді. Олар тығыз байланысты қауымдастықтар құрып, өздерінің отанындағы адамдармен және / немесе әдет-ғұрыптармен қарым-қатынас жасады. Жаңа қоныстарда күрес жарыстары өткізілді, Корнуолл методистерінің шіркеулері салынды. Пасти мен шафраннан жасалған торттар Австралия, Кариб бассейндері мен АҚШ-тың көптеген жерлестері үшін танымал болды. Кен жоқ жерлерде бұл британдық Корольдік әскери-теңіз кемелеріндегі корнуоллдық теңізшілердің арқасында болуы мүмкін. Кейбір жерлерде қола оркестрлердің ойнауы мен Корнуолл әндерін ән айту Корнуолл мәдениетінің ықпалының үлгісін көрсетеді. Регби одағы Корнуолл шахташылары шетелде ойнады, бұл ойынды Австралия, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африкада дамытуға көмектесті. Бұл елдердің командалары мақтауды қайтарып, Корнуолл қаласында ойнады (Жаңа Зеландия 1905, 1924, Австралия 1908, Оңтүстік Африка 1906, 1912 және Маори 1926).
Нақты орындары
Бүгінде көптеген ағылшын тілді және кейбір испандық елдерде осы алғашқы көшіп келушілердің ұрпақтары өздерінің Корнуолл ата-бабаларын атап өтеді. Бұл туралы осы елдерде корнуолл қоғамының және корнуолл фестивалдерінің болуы, сондай-ақ корнуолл тіліне шетелде қызығушылықтың артуы дәлелдейді. Корнуоллдан шыққандардың көбі қазір өз мұраларын қайта жаңғыртуда және Корнуоллдың көптеген отбасылық тарихы мен шежіре топтары бар.
Австралия
Бүгінде Корнуолл мәдениетінің ең танымал аймағы - Оңтүстік Австралиядағы Мыс үшбұрышы деп аталатын аймақ. Бұл тау-кен аймағы солтүстік Йорк түбегіндегі, оның ішінде негізгі қалалар Монта, Кадина және Уолларуо, колониялық Оңтүстік Австралия үшін 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында маңызды өркендеу көзі болды. Моунта өзінің гүлдену кезеңінде Оңтүстік Австралияның Аделаидадан кейінгі екінші ірі қаласы болды және негізінен Корнуолл шахташылары мен олардың отбасылары қоныстанған. Бүгінгі күні Монта өзінің дәстүрлі Корнуолл пісірілген нандары және Корнуолл стилідегі шахталық мотор үйлерімен танымал. Осы Корнуолл отбасыларының көптеген ұрпақтары әлі күнге дейін Мыс үшбұрышта тұрады және өздерінің Корнуолл мұрасына өте мақтан тұтады. Алғашқы шахташылардың ваттл мен даубтан жасалған көптеген коттедждері әлі күнге дейін тұр және жергілікті тұрғындар әлі де өмір сүруде, ал көптеген көшелер мен үйлердің корнландтық атаулары бар. Бүгінгі күні Монтада Kernewek Lowender ("Корнский бақыт" дегенді білдіреді) - әлемдегі ең ірі Корнский фестивалі және әр іс-шарада 40 000-нан астам келуші келеді. Оңтүстік Австралиядағы Бурра қаласында да Корнуолл байланыстары бар. Бура 1845 жылы Томас Пикетт пен Уильям Стрейр қорашыларының мыс табуымен басталды. Көптеген қалалар көп ұзамай Оңтүстік Австралияның Тау-кен қауымдастығының Коринга қаласын, сонымен қатар Редруд (корн) Абердин (Шотландия) Льюичвр (Уэльс) және Хэмптон (Англия) қалаларын құрды. Бұрын мыс қазбасы болған бұл қала Ұлттық мүлік тізілімінде және мемлекеттік мұралық аймақ деп жарияланды. Ұлы Бура Джинкер Базар алаңында үлкен орын алады. Бірде оны төрт бұқа қатарлап, 40 - ға жуық бұқа тартқан. Олар Уильям Вуллаккотттың басшылығымен алты өгіз айдаушының тірілтіп жігерлендіретін ескертулеріне құлақ асып, Аделаидадан 100 мильдік сапарға шыққанда, үш ай бойы үлкен джинкерді сүйреп жүрді. 2001 жылдың сәуірінде "Джинкер" BankSA мұралық иконалар тізіміне енгізілді. Корнуолл диаспорасының кеңістігіне мысал ретінде Батыс Австралиядағы Джеральдин кенішінде жұмыс істеген және жақын маңдағы Нортгемптон қаласына әсер еткен кеншілер келтіріледі. Олардың өнімі Батыс Австралиядағы Порт-Грегориден шағын кемелерде, мысалы, СС Ксанто пароходында жеткізіліп, содан кейін Джеральдтон портына жеткізілді, онда ол "төлем балласты" ретінде Англияға баратын жүн кемелеріне тиелді. Австралияның екі премьер-министрі Корнуоллдан шыққан. Роберт Мензис жартылай Корнуолдан, ал Боб Хоук толығымен Корнуолдан шыққан. Сонымен қатар, Оңтүстік Австралияның кем дегенде алты премьері Корнуолдан шыққан. Жаңа Оңтүстік Уэльстің Рюс қаласы Джеймс Рюс есімімен аталды, ол Австралияның алғашқы фермері ретінде танымал, ол Корнуоллдан тасымалданған.
Бразилия
Корнуолл кеншілері Бразилия империясында алтын өндіруде үлкен рөл атқарды. Корнуоллдың императорлық бразилиялық тау-кен қауымдастығы жұмыс істейтін Гонго-Соко алтын кені 1826 және 1856 жылдар аралығында білікті корнуоллдық кеншілерді қолдана отырып, алтын өндірді. Корнуолл кеншісі Томас Бауден (Скорриер, 1814 Mariana, Бразилия, 1886) ерекше назарға алынды, ол жас кезінде Бразилияға көшіп келіп, байлық жинады және 1859 жылы 1 маусымда өте қарапайым бағаға "Мина да Пассаж" алтын кенін барлау құқығын сатып алды (Марианада, Минас-Жерайс провинциясының бірінші қаласы және бірінші астанасы), содан кейін іс жүзінде толығымен сарқылып кеткен деп саналады, сол кездегі кен ісі пионері Барон фон Эшвеге (Вильгельм Людвиг Фрейхерр фон Эшвеге, неміс инженері, король, Д. Жоао VI, Бразилияның минералды ресурстарын зерттеуге және пайдалану тәсілдерін құруға міндеттеген. Eschwege-дің "Плутон Brasiliensis" кітабын қараңыз). Төрт жылдан астам уақыт бойы кәсіпорынды басқарып келгеннен кейін, қазір табысты кәсіпкер болған Бауден оны жаңадан құрылған "Англо-Бразилиялық алтын өндіру компаниясына" өте жоғары бағаға сатып жіберді. Компанияға 1867 жылы бұрынғы Африка және Таяу Шығыс зерттеушісі, британдық дипломатиялық қызметте Бразилияда консул болып қызмет еткен сэр Ричард Фрэнсис Бертон ресми сапармен келді. Консул Бертон, белгілі лингвист және зиялы адам, (Бразилияның биік жерлерін зерттеу, 1869 жыл) кітапта ол сол жерде үлкен Корнуолл қауымын қалай тапқанын, олардың шіркеу қызметтері корнуолл тілінде ән шырқаған әндерді қамтиды және олардың "Өлілер үшін шомылдыру рәсімінің" ерекше рәсіміне куә болды. "Англо-Бразилия" жобасы сәтті болып шықты және жаңадан әзірленген Корнуолл алтын өндіру инженерлік технологияларын пайдалана отырып, "Mina da Passagem" ақырында тағы тоқсан жыл бойы үлкен мөлшерде алтын өндірді.
Канада
Канаданың Батыс өлкесіндегі ең көне және ең үлкен қоныстану аймағы - балық аулау құқықтарының бәсекелесуіне байланысты Ньюфаундлендтің солтүстік жағалауы, сонымен қатар француз жағалауы деп аталады. Корнуолл халқының едәуір бөлігін құраған, бұл жергілікті диалектте осы күнге дейін байқалады. Атлантикалық Канаданың басқа аймақтарында, атап айтқанда Принс-Эдвард аралында Корнуолл ұрпағының елеулі популяциялары бар. XIX ғасырдың бірінші жартысында Падстоу Канадаға баратын корнлингтік эмигранттар үшін маңызды порт болды. XIX ғасырдың ортасында Падстоуға Канададан (әсіресе Квебек қаласынан) ағаш тасымалдайтын кемелер келіп, көшіп кетуге ниетті жолаушыларға арзан жолды ұсынды. Кемелердің арасында "Клио", "Белле" және "Волуна" кемелері, "Далусия" бригі де бар еді. Онтариода Ошава және оны қоршаған Онтарио округі 19-ғасырдағы Корнуолл иммигранттарының көп санының қоныстанған жері болды. Корнуолл эмиграциясы кезінде Корнуолл халқының саны едәуір азайды, бірақ олар негізінен шахташылар емес, ауыл шаруашылығы жұмысшылары болды. Сонымен қатар, Прайрия провинцияларында және Ванкувер аралында Корнуоллдың ірі қоныстары болды. Корнуолл этносы Канадада санақ кезінде танылады, ал 2006 жылы 1550 канадалық өздерінің этникалық шығу тегін корнуолл ретінде атап өтті. Алайда, Корнуолл, Онтарио атауы Корнуолл герцогтарының біріне (оның туы мен гербі Корнуолл герцогтігінің элементтеріне негізделген) ат қойылғандықтан, Корнуолл тұрғындарының қоныстануын білдірмейді.
Мексика
Мексиканың орталық бөлігіндегі Идальго штатында жергілікті тағамдар Корнуоллдың пастысы, пасте деп аталады, оны Корнуоллдан келген кеншілер мен жұмысшылар енгізді, олар күміс кен қалалары Минерал-дель-Монте мен Пачукада келісімшарт жасасты. Бұл аймаққа көшіп келгендердің басым көпшілігі біз қазір Корнуолл "орталық кен аудандары" Камборн мен Редрут деп атайтын аймақтан келді. Минерал дель Монтедің тік көшелері, баспалдақтары мен шағын алаңдары төменгі ғимараттармен және көптеген үйлермен, биік еңіс шатырлары мен шымшықтарымен, бұл Корнуолл ықпалын көрсетеді. Корнуоллдықтар алғаш рет Пачукаға және шын мәнінде Мексикаға футболды, сондай-ақ регби, теннис, крикет және поло сияқты басқа да танымал спорт түрлерін енгізді, ал Мексика ақшалай аударымдары Редруттағы Уэслиян шіркеуін салуға көмектесті. 1820 жылдары. Пachuca және Real del Monte қос күміс кен орны 2007 жылы Лондондағы Мексика елшілігімен "Мексиканың Кішкентай Корнуолл" ретінде сатылады және Корнуоллмен ресми байланыс орнату үшін Корнуолл диаспорасының испан тілінде сөйлейтін бөлігінің алғашқы әрекеті болып табылады. Мексиканың Лондондағы елшілігі де Корнуоллмен қалаларды бауырластыру туралы келісім жасауға тырысуда. 2008 жылы Корнуоллдан Мексикаға жаңа өмір бастау үшін шыққан ата-бабаларының жолын іздеу үшін Корнуолл Мексикалық мәдени қоғамының отыз мүшесі Мексикаға сапар шекті.
Жаңа Зеландия
1870 және 1880 жылдары Жаңа Зеландияда иммигранттар ағыны болды. Сол кезде Вогель жас колонияға "елді әкелу" үшін жұмысшылар, фермерлер мен үй қызметшілері қажет екенін мойындады. Фогель иммиграциялық схеманы (1871-1888) бастады, онда кез келген Жаңа Зеландия тұрғыны кез келген британдық тұрғылықты азаматты, егер олар критерийлерге сәйкес келсе, Жаңа Зеландияға тегін көшіп кету үшін ұсынуы мүмкін. Бұл критерийлер негізінен еңбек, шаруашылық немесе үй қызметшілері мамандықтары бар, дені сау, дене бітімі жақсы жастар үшін қолданылды. Жауапкершілерге Корнуолл мен шотландтарға назар аудару керектігі айтылды, олар еңбек этикасымен танымал болды, сондықтан отаршылдық өмір үшін ерекше қолайлы деп саналды. Бұл уақыт Корнуолл қалайы нарығының құлдырауымен тұспа-тұс келгендіктен, көптеген Корнуолл қалайы сатушылар бұл ұсынысты қабылдады. Көптеген корнлистер Жаңа Зеландияның Окленд, Веллингтон немесе Литтлтон (Крайстчерч) қалаларына кетті. Көптеген шотландтар Жаңа Зеландияның Дунедин қаласына барды. Бұл бағдарлама бойынша ең көп көшіп келуші 1872-1874 жылдар аралығында болған. Жаңа Зеландияның көпшілік кітапханаларында осы бағдарлама бойынша көшіп кеткендердің жазбалары әлі де бар. Томас (туған 1888) және Энни (туған 1887) Беннетт екеуі Корнуоллдан Жаңа Зеландияға сапар шекті. Олар Вайкато аймағындағы Морринсвиллге қоныстанды. Олардың бір қызы Глэдис Редж Педлиге тұрмысқа шықты. Глэдис пен Редж Манаватуға көшіп, негізінен сүт фермасында жұмыс істеді. Олардың сегіз ұрпағы өздерінің Корнуолл тамырларын осы күнге дейін атап өтуді жалғастыруда. Томас пен Энни Вайкатоның Морринсвилл қаласындағы Пиако зиратында бірге жерленген.
Питкэрн және Норфолк аралдары
1790 жылы Питкэрн аралдарына келген тоғыз көтерілісшілердің бірі Мэтью Квинтал Корнуоллдан шыққан еді. Ол өлімге дейін балалы болған жалғыз көтерілісшілердің бірі болды, ол аралдың барлық алғашқы келушілердің өлімінен кейін халықты жалғастыруына ішінара жауапты болды. Соған байланысты аралдың шағын және жиі араласатын халқы, бірнеше жүз жыл ішінде өте аз өзгеріс болғандықтан, оның тұрғындарының көпшілігі осы күнге дейін оның ұрпақтары. Кейінгі жылдары Питкэрннің бірқатар тұрғындары Норфолк аралына көшірілгендіктен, Корнуолл ата-бабаларын таратқан оның ұрпақтарының едәуір бөлігі де осында тұрады.
Оңтүстік Африка
Алтынға деген құштарлық кезінде көптеген корнуоллиандықтар өздерінің байлығын іздеу үшін сол кездегі Оңтүстік Африка Республикасына (Трансваал деп те аталатын) барды. Шын мәнінде, Рэнд алтын рифінің ізашарлығы негізінен Корнуолл тұрғындары өздерімен бірге туған елінен алып келген қатты тау-кен өнеркәсібінің арқасында болды, онда көптеген ғасырлар бойы граниттен қалайы мен мыс алынады. XIX ғасырдың аяғында Корнуоллдан келген кеншілердің саны көп болды, олар жылына 1 миллион фунт стерлинг жіберіп, тіпті Корнуоллға қайтып оралды. Бұл "uitlanders" үйге жіберген байлыққа ренжіген Крюгер үкіметімен сүрінуге себеп болды. Крюгер үкіметінің заң шығарушы өкілдіксіз осы аутландтарға салық салу шешімі Екінші Буер соғысының басталуына себеп болды. "Дядя Джек", Корнуолл адамдары белгілі болғандықтан, Оңтүстік Африкаға күшті регби дәстүрін, Корнуолл пісіруін және Корнуолл мәдениетінің басқа да бірнеше элементтерін әкелді, олар әлі күнге дейін кездеседі. Жоханнесбургте Нью-Редрут деп аталатын аудан бар, ал Соуэтоның бір ауданы Корнуол тілінде Барагванат деп аталады. Кейінгі Корнуоллдан Оңтүстік Африкаға көшіп келуді Британ аралдарынан көшіп кетудің жалпы үрдісінің бөлігі ретінде қарастыруға болады, сондықтан оны өлшеу қиын. Корнуолл тегі, мысалы, Трегоунинг, барлық нәсілдер арасында, әсіресе Жақсы Үміт Мысығында, Корнуолл тегінің Оңтүстік Африкаға қосқан үлесі туралы тағы бір дәлел.
Ұлыбритания
Корнуолл тұрғындары Англияның басқа аймақтарына және Ұлыбританияның басқа жерлеріне көшіп кетті. Девонмен Корнуолл аймағының шекарасына жақын жерде Корнуолл халқының көптеп ағылуымен бұрыннан бері болған Плимут теңіз қаласы орналасқан және Девонпорт кемежайының өсуі кезінде көптеген корнуолл тұрғындары үшін негізгі табыс көзі болған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Корнуоллдан кеткен Корнуоллдықтарға Корнуолл/Корнише/Корнише деген тегін беру керек еді. Бұл тегін бүкіл Британ аралдарында кездестіруге болады. Бүгінгі таңда Плимут, Бристоль және астанасы Лондонда корнлистердің едәуір саны бар, ол Лондон корнлистерінің RFC-нің үйі болып табылады. Ұлыбританияда Корнуоллдан Солтүстік-Шығыс Англияға, әсіресе Тизсайдқа, Шығыс Кливлендке, темір тас және алюминий өндіруге (Кливленд пен Солтүстік Йоркширдегі темір тас өндіру) қатысып, кен өндіру шеберлігін пайдаланып, байлық табуға мүмкіндік алды. Бұл Тизсайд пен оның айналасында Корнуолл атауларының шоғырлануына әкелді, ол 21-ғасырда да сақталып келеді. Корнуолл кеншілері қоныстанған басқа аймақтар Камбриядағы Роуз және Оңтүстік Уэльстің кей жерлері болды. Сонымен қатар, Корнуолл шаруалары отбасылары арзан ауыл шаруашылығы жерлерін пайдаланып, Солтүстік-Батыс Эссекске, атап айтқанда Ұлы Данмоу аймағына көшіп барды, онда Степбинг пен Линдселлдің айналасындағы ауылдары Ланьон, Менхиник және Трембат сияқты Корнуолл тегі бар ұрпақтарымен мақтанады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та Корнуоллдан шыққан 2 миллионға жуық адам бар деп есептейді. Корнуолл мәдениеті Мичиганның жоғарғы түбегінде орналасқан Мыс елінде, Висконсиннің оңтүстік-батысындағы Дрифтсіз аймақта және Мичиган мен Миннесотаның солтүстігіндегі темір жоталарында, сондай-ақ Монтана штатының Буттегі мыс өндірудің негізгі ауданында ықпал етуді жалғастыруда. Калифорния штатының Грасс-Вэлли қаласында Корнуолл әндерін ән айту дәстүрі сақталып келеді және аймақтың бір жергілікті тарихшысы әндер "қаланың өзіндік белгісі" болып қалды дейді. Қазіргі Корнуолл Кэрол Хорының кейбір мүшелері шын мәнінде Корнуолл алтын кеншілерінің ұрпақтары. Көптеген қалаларда орнатылған мүсіндер мен ескерткіштер Корнуоллдың олардың дамуына әсерін еске алады. Кейбір тұрғындар Танжер аралы, Вирджиния, бұрынғы Корнуолл балық аулаушы елді мекені, Корнуолл акценті бар, ол 1686 жылы сол жерге қоныстанған Корнуолл қоныстанушыларына барып тығады.