Кіріспе

1901-05 Дания үкіметі 1901 жылғы Данияның сайлауынан кейін, Venstre реформа партиясының Кеңес төрағасы Йохан Хенрик Дюнцер Данияның алғашқы либералды үкіметінің басшысы болды. Нәтижесінде құрылған кабинет, консервативті партияның мүшелерінен тұратын Сехестед кабинетінің орнына 1901 жылдың 24 шілдесінде құрылды және Деунцер кабинеті деп аталды. Жаңа кабинет құрастыру даниялық тілінде "systemskiftet" - үкімет алмасу деп аталады. Бұл кабинет Данияда парламентаризмді енгізудің белгісі болды және 1920 жылғы Пасхалық дағдарысты қоспағанда, 1901 жылдан бері Дания үкіметі Фолькетингент мүшелерінің көпшілігінің дауысына қарсы құрылған жоқ. Министрлер кабинетінде бірнеше ішкі қақтығыс болды. Әділет министрі Питер Адлер Альбертидің айтуынша, министрлер деңгейінде 27 дағдарыс болды, кішігірімдерді есептемегенде, бірақ ол бірқатар реформаларды, әсіресе ауқымды салық реформасын жүзеге асыра алды. 1905 жылы 14 қаңтарда министрлікте И. К. Кристенсеннің бірінші кабинеті болды.

Үкімет алмасуы

1901 жылы 3 сәуірдегі сайлауда Хойредің Фолькетингеттегі өкілдігі 114 орынның 8-іне дейін азайса да, Хойре әлі де Ландстингтегі орындардың көпшілігін иеленді және Ханнибал Сехестед сайлау нәтижесіне қарамастан, алдымен Кеңес төрағасы болды. Алайда король Кристиан IX сайлаушылардың көпшілігін білдіретін жаңа үкімет құруға қысым жасады. Принц Вальдемардың әйелі және Кристиан IX-тің енесі Орлеандық принцесса Мария патшаға Дюнцерді ұсынған және ол оған Сехестед пен Хюйреден қалай құтылу керектігін толық қадамдық жоспар жазған. Деунцер Кеңестің президенті үшін айқын таңдау емес еді, өйткені оның жалғыз саяси тәжірибесі 15 жыл бұрын Ландстингке сәтсіз үміткер болған және ол Венстре реформа партиясының белгілі мүшесі болмағандықтан, Хьюго Эгмонт Хёррингке 1897 жылы Хёрринг кабинетінде әділет министрі лауазымын ұсынды. Ол Вигго Хёрруптың кеңесі бойынша бас тартты. Принцесса Мари оны Шығыс Азия компаниясының кеңсесіне жиі барғандықтан білетін, онда ол күйеуімен бірге басқарма мүшесі болған, және оны патшаға ұсынудың басты себебі - оның оппозицияға шектеулі байланысы оның тағайындалуын парламентаризмді мойындау болып көрінуге жол бермейтіндігі. деп жауап берді Деунцер: "Бір дәрежеде, Сіздің Ұлылық". Бұл оның тыңдауының қажеті болды, өйткені келесі күні ол ресми түрде Дюнцерден жаңа кабинет құруды сұрады.

Портфельдерді бөлу

Алайда, министрлер кабинетін құру оңай шаруа емес еді. Ішкі Реформалық партия үш топқа бөлінді: Альберти қанаты, партияның оң қанаты, негізінен Зеландияның шаруалары қолдады, партияның бұрынғы жетекшісі Кристен Бергтің есімімен аталған "бергиандар" негізінен Ютландияның шаруалары қолдады және партияның қазіргі жетекшісі Йенс Кристиан Кристенсен басқарды, және ақырында партияның сол қанатын құрайтын Хёруп жақтастары, негізінен Копенгагеннің сайлаушылары қолдады және Вигго Хёруп, "Политика" газетінің редакторы, орталық тұлға ретінде. Портфельдерді бөлу үш топтың арасында мұқият келісімге айналды және Дюнцер кабинет мүшесін таңдау міндетін үш топтың басшыларына қалдыруға мәжбүр болды. Оның орнына, қатерлі ісіктен әлсіреп қалған Хёруптың өзі Кристофер Фриденрайх Хагемен бірге Хёруптың жақтастарының атынан келді. Жаңа кабинет ресми түрде бір аптадан кейін, 24 шілдеде жарияланды.

Министрлер кабинетінің өзгеруі

1902 жылы 15 ақпанда Хёруптың өліміне байланысты министрлер кабинеті өзгертілді. Хаге қоғамдық жұмыстар жөніндегі жаңа министр болды. 1903 жылғы Фолкетинг сайлауының нәтижесінде кабинетте ешқандай өзгерістер жасалмады және кабинеттегі келесі өзгеріс 1904 жылы 1 ақпанда Ханнес Хафштейн Исландияның бірінші исландтық ретінде министр лауазымына тағайындалды. 1903 жылғы 3 қазандағы Исландияның Конституциялық актісінде Исландияның министрі Рейкьявиктің тұрғыны болуы және исланд тілінде оқи және жаза білуі керек деп көрсетілген. Министрлік сол кезге дейін Данияның Әділет министрлігінің құрамына кірген, бірақ жаңа Конституциялық заңмен ол Исландияның Альтингінің алдында жауап береді және Исландия өзін-өзі басқаруды алады. Деунцердің Хафштейннің кандидатурасына қарсы қол қоюы Данияның Исландия ісіне араласуы деп саналды.

Салық реформасы

1903 жылға дейін Данияда сапа, пайдалану және аумақ бойынша жіктеуге негізделген ауыл шаруашылығы жерлеріне салынатын "харткорн салығы" ғана тікелей салық болды. 1903 жылғы салық реформасы hartkorn салықты Генри Джорджтың жарияланымдарынан шықты және прогрестік табыс салығы мен байлық салығын енгізді. Қазіргі заманғы стандарттар бойынша табыс салығы 1,3% - 2,5% деп қарастырылса да, ол жаңа салықтардың жартысынан астамын құрайды деп күтілді. Бұл дегеніміз, салық реформасы салықтық табысты кеңінен қайта бөлу болды, бұл жалпы алғанда ауыл шаруаларына және ірі жер иелеріне, әсіресе қала тұрғындарының есебінен пайдасын тигізді.

Мектеп реформасы

Жалпы халыққа тартымды мемлекеттік мектеп жүйесін қалыптастыру мақсатында 1903 жылы 11 жастан асқан оқушылар үшін төрт жылдық орта мектеп құрылды. Сонымен қатар, гимназия латын және грек тілдерін ағылшын, неміс және француз тілдері тілдерінің негізгі пәндері ретінде алмастырды.

Альбертидің құқықтық реформасы

Альбертидің 1903 жылы Ригсдагқа ұсынған құқықтық реформасы сотпен дене жазасын қайта енгізу арқылы зорлық-зомбылықты бақылауға арналған даулы әрекет болды. Деунцер заң профессоры ретінде бұған қатты қарсы болды, ал заңды Фолкетинг мақұлдаған кезде, егер оны Ландстинг де мақұлдаса, отставкаға кетем деп қорқытты. Ол емес, бірақ Альберти 1905 жылы И. К. Кристенсен I кабинетінде әділет министрі ретінде дене жазасын қайта енгізді.

Министрлер мен портфельдер тізімі

Төмендегі кестедегі кейбір мерзімдер 1905 жылдың 14 қаңтарынан кейін аяқталады, өйткені министр I. К. Кристенсеннің кабинетіне де кірген.