Кіріспе

Адам дамуы туралы есеп (АДЖ) - БҰҰ даму бағдарламасының Адам дамуы туралы есеп кеңсесі (БҰҰДП) жариялайтын жыл сайынғы Адам дамуы индексі туралы есеп. HDR-ді алғаш 1990 жылы пакистандық экономист Махбуб әл-Хақ пен Үндістанның Нобель сыйлығының лауреаты Амартия Сен енгізді. Содан бері жыл сайын көптеген есептер шығарылып келеді және даму процесінің орталығына адамдарды қоятын адам дамуы әдісі арқылы әр түрлі тақырыптарды зерттеді. Баяндамалардың редакциялық тәуелсіздігін Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы қамтамасыз етеді. Олар БҰҰДБ-ның емес, БҰҰДБ-ның есептері ретінде қарастырылады. Бұл әрбір баяндамаға идеяларды зерттеуге және саясатты конструктивті түрде сынға алуға мүмкіндік береді. Әр баяндамада сонымен қатар, адам дамуының негізгі өлшемдері бойынша елдердің орташа жетістіктерін өлшейтін адам дамуының индексі (АДИ) және баяндама тақырыбына қатысты негізгі даму статистикасының жинағы сияқты индекстердің жаңартылған жиынтығы ұсынылады. Адам дамуы туралы есептер әлемдегі даму мәселесіне үлкен ықпал етеді. Сонымен қатар, олар ұлттық және өңірлік талдауларға да ықпал етті, олар өздерінің сипаты бойынша елдерге немесе аймақтарға тән мәселелерді қарастырады.

2020 жылғы адам дамуы туралы есеп

2020 жылғы баяндамада планетадағы адам баласының зор қысымы жаңа геологиялық дәуірге, антропоценге немесе Адамдар дәуіріне әкелді деп мәлімделген. Осылайша, баяндамада осы қысымдарды есепке алу үшін жаңа индекс енгізілген, ол планеталық қысымға сәйкес келетін адам дамуының индексі (ПХДИ), оған елдің көмірқышқыл газының шығарындылары мен материалдық іздері кіреді. Хабарламаның алғы сөзінде БҰҰДБ-ның әкімшісі Ахим Штайнер "адамзаттың планетаға бұрынғыдан да көп ықпал етуі мүмкін екенін" айтты. COVID-19 салдарынан рекордтық температуралар мен теңсіздіктің артуы, бұл күшті пайдаланып, біздің көміртегі және тұтыну аяғымыз жасырын емес, прогресс дегенімізді қайта анықтауға уақыт келді". Көптеген дамыған бай елдер қоршаған ортаға әсері салдарынан құлдырап жатыр, мысалы, АҚШ-та 45 орынға төмендеді. Ал, Коста-Рика, Молдова және Панама сияқты елдердің көрсеткіштері 30 орынға жоғарылады.