Кіріспе

Мажарлардың ата-бабалары мекендеген жері Магна-Мажарстан (Магна-Мажарстан, Hungaria maior), сөзбе-сөз "Ұлы Мажарстан" немесе "Ежелгі Мажарстан" мажарлардың ата-бабалары мекендеген жерді білдіреді, оның сәйкестендіруі әлі күнге дейін тарихнамалық пікірталасқа жатады. Магна-Венгрияны XIII ғасырдағы францискан Джованни да Плано Карпини Солтүстік Азия мен Орталық Азияға жасаған саяхаттары туралы баяндамаларында атаған. Он үшінші ғасырдағы венгр монахы және зерттеушісі, мажарлар тобының батысқа емес, шығысқа қарай сапар шеккен мажарлар тобын табу мақсатында Магна-Венгрияға барған. Негізгі тарихшылық деректерге сәйкес, Магна-Венгрия қазіргі Ресейдің бөлігі болып табылатын Башқұртстанның орманды дала аймақтарында немесе оңтүстік Урал өңіріндегі Кушнаренково және Караякупово мәдениеттерінің аймағында орналасқан.

Өмірбаян

1230 жылдары мажар хроникасының нұсқасынан шабыт алып, ағамыз Юлиан Мадьярлардың аңыздағы отаны Магна-Мажарстанды іздеуге шықты. Жолда "Етил өзенінің жағасында" (зерттеушілер оны Волга немесе Кама деп атайды) венгр тілінде сөйлейтін халықты кездестірді. Рухани барған жерлер Волга бульгарының жерлері болып табылады және қазіргі Башкирияда, Ресейдің оңтүстік Еуропа бөлігінде орналасқан. Магна-Венгрияның шын мәнінде мадьярлардың бастапқы мекені ме, әлде олар Батыс Сібір жазығынан батысқа қарай көшіп-қону кезінде сол жерде қоныстанды ма деген академиялық дау жауапсыз қалуға лайық. Шынында да, осы болжам бойынша, ағамыз Джулиен кездескен шығыс мадьярлардың ата-бабалары оңтүстіктен Магна-Венгрияға қарай қозғалған болуы керек. Тағы бір академиялық болжам бойынша, кем дегенде бір мажар тайпасының аты, мүмкін, гирматтар, башқұрттардың бір тобының есімімен байланысты, Юрматы.9 Дәстүрлі жерлеу рәсімдері, атап айтқанда, өлім маскаларын қолдану, сондай-ақ қабірлерде жылқылардың бөліктерінің болуы, 9 немесе 10 ғасырларға жататын зираттың ашылуы арқасында қалпына келтірілуі мүмкін және қазіргі Больше Тиганиге жақын жерде орналасқан. Жоғарыда аталған екі пайдалану да 10 ғасырдан бастап Карпат алабында орналасқан және 10 ғасырдан бастап орналасқан венгр жерлеу орындарында кездесетінін атап өту қызықты. Зерттеушілердің көпшілігі Болши Тигани зиратын басқа топтар аумақтан кеткен кезде Магьярияда қалған немесе басқа аймақтардан келген мадьярлар көшіп-қону кезінде қолданған деп мәлімдейді. Егер мадьярлардың алғашқы мекені Магна-Мажарстан емес, Батыс Сібірде болса, олардың ата-бабалары Батыс Сібірден Шығыс Еуропаға қарай көшті. Бұл қозғалыс б.з.д. 500 және 700 жылдар аралығында болған, бұл кезеңде далалар өте көп пайдаланылатын орынға айналған. Тарихшылар үшін маңызды анықтамалық пункт - бұл Прохорово мәдениеті, ол, қол жетімді археологиялық деректерге сәйкес, біздің заманымызға дейінгі 400 жыл шамасында қазіргі Башкирия аймағына тараған. Гунндардың батысқа қарай көшіп кетуі 350 және 400 жылдар аралығында Батыс Сібірде құрылған көптеген халық топтарын Еуропаға қашуға мәжбүр етті. шамамен 550 жылы. Гунндықтардың келуімен Ирандықтардың Еуразия далаларындағы үстемдігіне үзіліс жасалды. Кейіннен Сабырлар, Аварлар, Оногорлар, Хазарлар, сондай-ақ басқа түркі халықтары Шығыс Еуропаның шөпті алқаптарын бірнеше ғасыр бойы толығымен немесе аздап сақтап қалды. 11 ғасырдың бірінші жартысында белсенді болған парсы географы және тарихшысы Әбу Саид Гардези мадьярларды "түріктердің бір саласы" деп қарастыруға батылдық танытты, бұл Лео VI Дана және Константин VII Порфирогенит сипаттамасының бір түрі. Тілші ғалымдар 900 жылға дейін түркі тілдерінен алынған 450-ге жуық венгр терминдерін қайта құруға тырысты. Венгрия фольклорының әуендерінің кейбір атавистік сипаттамалары көбінесе Ресей мен Қазақстанда орналасқан түркі этносы болған чуваштармен ұқсастықтарды көрсетеді. Осы сипаттамаларға сүйенсек, мадьярлар Понт даласында ұзақ уақыт бойы түрікпен тығыз байланысты болған деген қорытындыға келеміз.