Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майкл Дони (англ. Michael Doheny; 22 мамыр 1805 - 1 сәуір 1862) - ирланд жазушысы, заңгер, Жас Ирландия қозғалысының мүшесі және Ирландиялық Республикалық Бауырластықтың негізін қалаушы, Ирландияның құпия қоғамы, ол Канадаға фениандық шабуылдарды, 1867 жылғы фениандық көтерілісті және 1916 жылғы Пасхалық көтерілісті бастады. Олардың әрқайсысы Ирландияның Ұлыбританиядан тәуелсіздігін алуға тырысты.
Michael Doheny (22 May 1805 – 1 April 1862) was an Irish writer, lawyer, member of the Young Ireland movement, and co founder of the Irish Republican Brotherhood, an Irish secret society which would go on to launch the Fenian Raids on Canada, Fenian Rising of 1867, and the Easter Rising of 1916, each of which was an attempt to bring about Irish Independence from Britain.
Ерте өмір
Майкл Донидің үшінші ұлы, ол Брукхилл қаласында, Типперри округіне жақын Фетхард қаласында дүниеге келген. Балалық шағында ол әкесімен бірге фермада жұмыс істеп жүріп, көшпелі ұстаздан негізгі білім алады. Ол өзінің ресми білімін ересек өмірінде жалғастырып, сонымен бірге жергілікті балалардың мұғалімі ретінде қызмет етті. Доенидің мақсаты - заңгерлік білім алып, қоғамның кедей мүшесін құтқару үшін заңгер болу еді. Дохенидің ата-анасы екеуі де оның жасөспірім шағында қайтыс болды, Дохенидің үлкен ағасы, өзі жасөспірім шағында ғана, үй шаруашылығының басшысы болды. Доени 14 жасында тифпен күресті. 20 жасында Дохенидің үлкен ағасы қайтыс болады, ал отбасылық ферма оның мұрасына айналады. Кейін оны сатып, білім алуына көңіл бөлді. Доени 1834 жылы қарашада Грейдің қонақүйіне, ал 1835 жылы Корольдің қонақүйіне қабылданды. Доени Кашельде, Типперри округіне бизнес құрып, 1840 жылғы Муниципаль корпорациялар туралы заңға сәйкес Кашель ауданына заңгер болып тағайындалады. Бұл оған бұрынғы округ қызметкерлерін сыбайлас жемқорлық үшін, соның ішінде қаражатты заңсыз игеру және мүлікті алаяқтықпен беру үшін соттауға мүмкіндік берді, бұл Дохенидің кеңінен танылуына әкелді.
The third son of small farmer Michael Doheny, he was born at Brookhill, near Fethard, County Tipperary. Growing up, he received a rudimentary education from an itinerant teacher while working on his father's farm. He would continue his formal education into his adult life while simultaneously acting as a teacher himself to local children. Doheny's ambition was to receive a formal legal education so that he could become a lawyer capable of seeking redress for members of his community, who were generally poor. Doheny's parents both died in his teens, leaving Doheny's eldest brother, himself only in his teenage years, as head of the household. Doheny fought through a bout of typhus at the age of 14. When he was 20, Doheny's eldest brother died and the family farm came into his procession. He subsequently sold it and continued to focus on his education. Doheny was admitted to Gray's Inn in November 1834 and King's Inns in 1835 before being called to the Irish bar in 1838. Doheny would set up business in Cashel, County Tipperary and would be appointed legal assessor to the borough of Cashel under the Municipal Corporations Act of 1840. This allowed him to successfully prosecute former borough officers for corruption, including misappropriation of funds and fraudulent transfers of property, which won Doheny wider acclaim.
Саясатта
1830 жылы Дони Томас Уайздың Типперридің депутаты болу үшін сәтті науқанында сайлау күзетшісі ретінде қызмет етті. Доени Уайстың адамдары арқылы Дэниел О'Коннеллдің "Артық" қауымдастығына араласты. Repeal Association Ирландиядағы қозғалыстың бір бөлігі болды, ол Ирландия Парламентін таратып жіберген Одақ актісін жоюға тырысты. 1841 жылы ол ресми түрде Жою қауымдастығына қосылды. 1841 жылдың мамыр айында Дони қауымдастықтың жалпы комитетіне орналастырылды. О'Коннелл Доениді бақылау қиын деп тапты және Доенидің қауымдастықтың қаржылық басқаруына қатысты сұрақтарынан алаңдады. 1842 жылы Дони Кашельде және оның айналасында өзінің заңгерлік орнын иеленді. Сол жылы ол Мэри Джейн О'Двайерге үйленді және олар Мэри Джейннің анасымен бірге Кашельдегі жаңа үйге көшіп барды. Келесі жылдары Майкл мен Мэри Джейннің бірге төрт баласы болады; Морган, Майкл, Эдмонд және Джейн Доуни. 1842 жылы Дони Томас Дэвис сияқты күшін жою қозғалысының белсенді мүшелерімен араласа бастады. Ауылдық Дохени мен Дэвис кликасының арасында жас пен таптың айырмашылығы болды, олардың көбі Дохениге қарады. Алайда, басқалар оны құмарлығы үшін мойындады, оның әріптестерінің бірі Дохени туралы "қате, жомарт, батыл, топырақтың ұлы, киім киюі, қызыл шашы және қызыл ерекшелігі, бірақ халықтың үміттерінің, құмарлықтарының және дәстүрлерінің шынайы тұлғасы" деп атап өтті. Дони "The Nation" газетінің шығуына көмектесті, ол жас ирландиялықтардың ойларын жариялады. Доени редакторлар оның мақалаларының едәуір бөлігін қабылдамағанда тез ашуланды. Осы кезеңде Дони "The Nation" журналында "Америкалық революцияның тарихы" атты еңбегін жариялады. Тарихшылар Джеймс Куинн мен Десмонд Маккейб Дони жазушыдан гөрі жақсы оратор болған болуы мүмкін деп болжады және ол Типперри мен Дублиндегі жою қозғалысының қоғамдық кездесулерінде көбірек көрінеді. 1843 жылы осы "жарағай" жиналыстарға келетін үлкен қалың топтарды көріп, Дони сол адамдардың әскери әлеуетке ие екеніне сенді. Кейінірек Дони Томас Дэвис пен Джон Блейк Диллонмен бірге ирланд шаруаларын ағылшындармен болашақ соғысқа дайындау үшін әскерлік мәнді қайтару кездесулерін әдейі өткізді деп мәлімдеді. Алайда тарихшылар бұл мәлімдеменің сенімділігіне күмән келтіріп, оны ревизионисттік мәлімдеме деп санайды. 1845 жылы Доениден заңгерлік білімін қолданып, Ирландия парламенті мүшелерінің Қоғамдық палатадан шығуға заңды құқығы бар ма, жоқ па ("Отстанушылық") деген сұрақ қойды. Дони өзінің заңдық пікірі бойынша бұл әрекет депутаттарға қарсы заңдық іс-қимылға әкелуі мүмкін деп қарсылық білдірді. Бұл Дэниел О'Коннеллдің естігісі келмеген нәрсе, бұл екеуінің арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына әкелді. Екі арасындағы шиеленістер О'Коннелл Доенидің 1845 жылғы Мейнут колледжі туралы заң бойынша қоғамдық пікірталастар кезінде Ирландиядағы университет білім беруі дінсіз / конфессиялық емес болуы керек деген пікірін қабылдады. Сондай-ақ 1845 жылы Типперриде парламенттік орын бос қалды. Доени сол орынға үміткер болу үшін жақсы кандидат болар еді, алайда оны О'Коннеллдің "Қалпына келтіру" партиясы таңдады. 1846 жылдың сәуірінде Уильям Смит О'Брайен парламенттік комитетте қызмет етуден бас тартқаны үшін бір айға түрмеге жабылды. Бұл дау жаңадан пайда болған Жас Ирландия қозғалысы мен О'Коннеллдің күшін жоюшылар арасында айтарлықтай бөлінуге әкелді. Доени мен Жас Ирландия қозғалысы О'Брайеннің мінез-құлқын қолдады және өздерінің радикалды көзқарастарын айқын білдірді. Екі топ 1846 жылдың шілдесінде ресми түрде бөлінді, ал Доени татуласуға тырысқандардың бірі болды. Кейіннен Дони 1847 жылы 13 қаңтарда Ирландия Конфедерациясының негізін қалаушылардың бірі болды.
In 1830, Doheny acted as an election warden in the successful campaign of Thomas Wyse to become an MP for Tipperary. It was through Wyse's people that Doheny became involved in Daniel O'Connell's Repeal Association. The Repeal Association was part of the movement in Ireland which sought to repeal the Act of Union, which had dissolved the Parliament of Ireland. In 1841, he formally joined the Repeal Association. In May 1841, Doheny was placed on the association's general committee. O'Connell found Doheny difficult to control and was unsettled by Doheny's queries into the association's financial management. By 1842, Doheny had established himself as a successor lawyer in and around Cashel. In that year he married Mary Jane O'Dwyer and they into a new house in Cashel alongside Mary Jane's mother. In the years to come, Michael and Mary Jane would have four children together; Morgan, Michael, Edmond and Jane Doheny. It was also in 1842 that Doheny began to associate with the more militant members of the repeal movement such as Thomas Davis. There was a divide in both age and class between the rural Doheny and the Davis' clique, many of whom looked down upon Doheny. Others, however, acknowledged him for his passion, with one of his colleagues anonymously remarked of Doheny that he was "rough, generous, bold, a son of the soil, slovenly in dress, red haired and red featured, but a true personification of the hopes, passions, and traditions of the people". Doheny assisted in the launch of The Nation, a newspaper that served as an outlet for Young Irelander thoughts. Doheny quickly became annoyed when the editors rejected a significant number of his article. It was also around this period that Doheny published History of the American Revolution in the pages of The Nation. It was suggested by historians James Quinn and Desmond McCabe that Doheny may have been a better orator than a writer, and that he excelled more so during public meetings of the repeal movement around Tipperary and in Dublin. Viewing the large crowds who would come to attend these "monster" meetings in 1843, Doheny became to believe there was a military potential in these same people. Doheny would later claim that, alongside Thomas Davis and John Blake Dillon, he deliberately ran repeal meetings with military undertones in order to prepare the Irish peasantry for a future war with the British. However, historians have doubted the credibility of that claim and suggested it is a revisionist claim. In 1845, Doheny was asked by the Repeal Association to use his legal knowledge to investigate if Irish Members of Parliament had the legal right to withdraw from the House of Commons ("Abstentionism"). Doheny reluctantly submitted that, in his legal opinion, this course of action could result in legal action being taken against MPs who abstained. This was not what Daniel O'Connell wanted to hear, leading to a souring of the relationship between the two. Tensions continued to mount between the two when O'Connell took offence to Doheny's view that university education in Ireland should be of a secular/non denominational nature during public debates over the Maynooth College Act 1845. Also in 1845, a parliamentary seat became vacant in Tipperary. Doheny would have been a good candidate to stand for that seat, however, he was passed over for the selection by O'Connell's Repeal party. In April 1846, William Smith O'Brien was imprisoned for a month for refusing to serve on a parliamentary committee. The controversy resulted in a stark split amongst the emerging Young Ireland movement and O'Connell's Repealers. Doheny and the Young Ireland movement backed O'Brien's conduct and became more vocal in their radical views. The two groups formally split in July 1846, and Doheny was one of the hardliners who resisted any attempts at reconciliation. Subsequently, Doheny was one of the co founders of the Irish Confederation on 13 January 1847.
1848 жылғы көтеріліс
1847 жылдың жазында Дони Типперридің айналасында "Конфедерациялық клубтар" құрып, Джеймс Финтан Лалордың Холикроста жалға алушы лигасының бөлімшесін құруға көмектесті. Дони Лалордың революциялық аграрлық философиясына тартылған жас ирландтардың кішкене бөлігі болды. Алайда, ол 1848 жылы қаңтарда Джон Митчел революция шақырған кезде Джон Митчелге қарағанда Смит О'Брайенді қолдады. Доенидің ұстанымы Митчеллдің мамыр айында елге опасыздық жасағаны үшін сотталғаннан кейін өзгерді, Доени енді тікелей бүлік шығаруға дайын болды. Өз кезегінде Дохени 12 шілдеде Кашельде бүлікшіл сөйлегені үшін тұтқындалды. Ол 20 шілдеде, Янг Ирландия көтерілісінің басталуына 9 күн қалғанда кепілдікпен босатылды. Дони Типперриде ер адамдар жинауға тырысты, бірақ оның күш-жігерін Уильям Смит О'Брайеннің шешімсіздігі тоқтатты. 31 шілдеде Баллингридегі іс-қимыл құлдырағаннан кейін Дони Сливенамон тауына қашты. Келесі екі ай бойы Дони Джеймс Стивенспен бірге Мюнстердің арғы жағында билік органдарынан қашып жүрді. Дони ақырында Ирландиядан діни қызметкер болып киініп, Корктан Бристольге бара жатқан мал кемесіне отырды. Сол жерден Дони Францияның Париж қаласына барып, Стивенспен қайта танысады. Екі топқа қарсы шыққан Джон О'Махони де қосылды. Үш адам Нью-Йоркке кетер алдында екі ай Парижде болды.
During the summer of 1847, Doheny began setting up "Confederate Clubs" around Tipperary as well as helping James Fintan Lalor's attempt to set up a tenant's league branch in Holycross. Doheny was among a small amount of Young Irelanders attracted to Lalor's revolutionary agrarian philosophy. However, he supported Smith O'Brien over John Mitchel in January 1848 when Mitchel called for revolution. Doheny's position changed after Mitchel was convicted for treason felony in May, with Doheny now prepared to support an outright rebellion. In turn, Doheny was arrested for seditious speechmaking on 12 July in Cashel. He was bailed out on 20 July, 9 days before the beginning of the Young Ireland rebellion. Doheny attempted to raise men in Tipperary, but his efforts were held back by William Smith O'Brien's indecisiveness. After action in Ballingarry on 31 July fell apart, Doheny fled to the Mountain of Slievenamon. For the next two months Doheny evaded the authorities alongside James Stephens across Munster. Doheny eventually escaped Ireland by dressing as a priest and boarding a cattle ship travelling from Cork to Bristol. From there, Doheny proceeded to Paris in France, where he reunited with Stephens. The two were joined by fellow rebel John O'Mahony. The trio remained in Paris for two months before departing for New York City.
АҚШ-тағы өмір
АҚШ-қа көшіп келгеннен кейін Дони өзін қамтамасыз ету үшін заңгерлікпен айналысты. Алайда ол Ирландия Республикашыларының шеңберлерінде белсенді болды, бұл қалада басқа жас ирландтармен бірге өсіп келе жатқан кезде кең тараған. Нью-Йоркте консервативті және радикалды жас ирландтар арасында шиеленістер болды, оны Доуни мен Томас Д'Арси МакГи қатысқан оқиға дәлелдейді. Бұл оқиғаның себептері әртүрлі. Бір нұсқада МакГи Доениді мақтану, мас болу және қабілетсіздікке кінәлады және жауап ретінде Доени МакГиді олар жүріп жатқан көшедегі ашық жертөледен итермелеуге тырысты. Тарихшылар Джеймс Куинн мен Десмонд Маккейб Джон Блейк Диллонның Доениге қатысты осындай айыптаулар жасағанын және сондықтан олардың негізсіз болмауы мүмкін екенін атап өтті. Доени мен МакГи арасындағы дау-дамайдың тағы бір есебіне сәйкес, Доени МакГиді дуэльге шақырды, бірақ МакГи бас тартты. Ашулы Дони МакГиге шабуыл жасады. МакГи тұтқындалған, бірақ оған айып тағылмаған. Өкінішке қарай, Доени Америкада тұңғыш жылы болған жалғыз қақтығыстан қайтпады. Доени Дэниел О'Коннеллдің саясаты туралы қоғамдық пікірталасқа О'Коннеллдің адалдығы Патрик Х. О'Коннермен қатысты. Оқиғадан кейін Дони мен О'Коннер көшеде бір-бірімен бетпе-бет келіп, ұрыс-керіс болды. Екі ойыншы арасында жекпе-жек ұйымдастырылды, бірақ О'Коннер Ирландияға кетті. 1849 жылы Дони "Қылмыскердің жолы" атты кітап жазды, онда 1848 жылғы көтеріліс және оны жою қозғалысының тарихы өте сын көзбен қаралады. Доени О'Коннеллдің қатысы туралы айрықша сынға алды. Кітап өте табысты болды және бірнеше рет қайта басылды. Өз кезегінде Дони ирландтық америкалық қоғамдарда спикер ретінде сұранысқа ие болды. Дохени сондай-ақ 17 ғасырдағы Ирландияның Типперриден шыққан тарихшысы Джеффри Китинг туралы естеліктерді және Джон О'Махонидің бірнеше жыл бойы жұмыс істеп жүрген Foras Feasa ar Éirinn аудармасын жазды. Нью-Йоркке алғашқы келгеннен бастап Дони қаладағы ирландтық отаршылдарға араласты. 1851 жылдың қарашасында Дони 69-шы Нью-Йорк жаяу әскер полкының подполковнигі болып сайланды, ал 1852 жылдың қыркүйегінде ол жаңа полк - Ирланд республикалық мылтық әскерінің полковнигі болды. Бұл ирландтық бақылаудағы отаршылар, әдетте, Ирландияның тәуелсіздігін мақсат етіп қойған, бірақ стратегия мен басшылыққа қатысты жанжалдарға жиі ұшыраған. 1856 жылдың ақпан айында Дони мен О'Махони "Эммет монумент қауымдастығын" құрды, бұл ұйым ашық түрде ирландтық бүлікші көшбасшы Роберт Эмметке ескерткіш салуды қаржыландыруды мақсат етті, бірақ жеке мақсат Америкадағы ирланд республикашыларын бір жалау астына біріктіру болды. 1857 жылдың наурыз айында Қырым соғысы басталған кезде Дони мен О'Махони Нью-Йорктегі орыс консулымен кездесіп, Ирландиядағы тағы бір көтеріліске Ресей империясынан қолдау табуға тырысты. Олар консулды Ирландияның түрлі әскерлерімен бірге 2000 адам мен 5000 қаруды Ирландияға жеткізу туралы өтінішпен таныстырды. Бұл өтініш Ресейге жіберілді, онда жоспарға қызығушылық бар деп болжалды. Алайда, ақыр соңында Ресейге бұл жерді сатып алу мүмкін емес деп саналды. Орыстардың қолдауына қол жеткізе алмау көптеген ирландтық-американдық ұйымдарды қинады, олардың кейбіреулері ыдырап кетті. Дони мен О'Махони 1857 жылдың күзінде Джеймс Стивенске хабарласты. Стивенс оларға көмектесуге келісті, бірақ керісінше кез-келген ұсынылған топтың даусыз басшылығын сұрады. Стивенс 17 наурызда 1858 жылы Ирландиялық республикалық бауырластықты құрды, ал Дони мен О'Махони 1859 жылдың басында оның американдық әріптесі - Фениан бауырластығын ұйымдастыруға келісті. Сонымен қатар, Дони жаңа фениандық қозғалыстың идеяларын тарату үшін қысқа өмір сүрген The Phoenix газетін құрды. Дони Ирландиядағы Теренс Беллоу Макманның жерлеу рәсіміне қатысқан және Нью-Йорктегі рәсімде оның қобдишасының бірі болды. Дони 1861 жылдың қазан айында денені үйге алып бару үшін Ирландияға барды, онда оның рухын Макманның денесіне құрмет көрсету үшін ғана емес, сонымен қатар "полковник" Дониді құттықтаған көпшілік көтерілді. Доенидің моральдық деңгейі жоғары болды, ол Ирландияда тағы бір бүлік үшін тағы да таласа бастады, бірақ бұл ойды Джеймс Стивенс жоққа шығарды. Жерлеу рәсімінен кейін Дони Типперридегі Кашельге барып, оны ерлікпен қарсы алды.
Upon immigrating to the United States, Doheny returned to practising law in order to support himself. However, he remained active in Irish Republican circles, which were common in the city as it swelled with other Young Irelander exiles. There were tensions amongst the conservative and radical Young Irelanders in New York, exemplified by an incident involving Doheny and Thomas D'Arcy McGee. Accounts of the incident vary. One version suggests that McGee accused Doheny of boasting, drunkenness, and incompetence and in response Doheny attempted to push McGee down an open cellar on the street they were walking. Historians James Quinn and Desmond McCabe note that John Blake Dillon made similar accusations against Doheny, and therefore they may not have been without foundation. Another account of the altercation between Doheny and McGee suggests that Doheny challenged McGee to a duel, but McGee refused. Enraged, Doheny assaulted McGee. McGee was apparently arrested but not charged with a crime. Unfortunately for Doheny, this was not the only violent altercation he was involved in during this first year in America. Doheny was involved in a public debate over the policies of Daniel O'Connell with O'Connell loyalist Patrick H. O’Conner. After the event, Doheny and O'Conner confronted each other in the street and got into a fistfight. A duel between the two was arranged, but supposedly on the day it was due to occur, O'Conner departed for Ireland. In 1849, Doheny wrote the book The Felon's track, which recounted in a very critical way the history of the repeal movement and the 1848 rebellion. Doheny was particularly critical of O'Connell's involvement. The book was quite successful and reprinted several times. In turn, Doheny became in demand as a speaker at Irish American societies. Doheny also contributed a memoir on Geoffrey Keating, a 17th century Irish historian from Doheny's native Tipperary, and John O'Mahony's translation of Foras Feasa ar Éirinn, which O'Mahony was working on for several years. From his initial arrival in New York, Doheny had become involved in the city's Irish centric militias. In November 1851, Doheny was elected as Lieutenant Colonel of the 69th New York Infantry Regiment and in September 1852, he became Colonel of a new regiment the Irish Republican Rifles. These Irish controlled militias generally had Irish Independence as an objective but were often fraught with infighting over strategy and leadership battles. In February 1856, Doheny and O'Mahony founded the Emmet Monument Association, an organisation with the publicly stated goal of funding a monument to Irish rebel leader Robert Emmet, but with the private goal of unifying Irish Republicans in America under one banner. Upon the outbreak of the Crimean War in March 1857, Doheny and O'Mahony met with the Russian consul in New York and sought to secure backing for another rebellion in Ireland from the Russian Empire. They presented the consul with a request from the various Irish militias for transport of 2,000 men and arms for another 5,000 to Ireland. The request was sent back to Russia, where supposedly there was some interest in the plan. However, ultimately the plot was considered unaffordable by the Russians. The failure to secure the backing of the Russians is suggested to have demoralised many of the Irish American organisations, causing some of them to fall apart. Doheny and O'Mahony, responding to the fragmentation, reached out to James Stephens in the autumn of 1857. Stephens agreed to aid them, but in return asked for undisputed leadership of any proposed grouping. Stephens had just founded the Irish Republican Brotherhood on 17 March 1858, and in turn, Doheny and O'Mahoney agreed to organise its American counterpart the Fenian Brotherhood in early 1859. Simultaneously, Doheny founded the short lived newspaper The Phoenix to spread the ideals of the new Fenian movement. Doheny was involved in the funeral arrangements for Terence Bellew MacManus in Ireland and acted as one of his pallbearers in a New York ceremony. Doheny travelled to Ireland in October 1861 to accompany the body home, where his spirits were lifted by the large crowds who came out not only to honour MacManus' body, but who cheered for "Colonel" Doheny. Doheny's morale was high for the enthusiasm he saw that he began to argue again for another rebellion in Ireland, but this line of thinking was overruled by James Stephens. After the funeral, Doheny made an emotional visit to Cashel in Tipperary where he was given a hero's welcome.
Өлім
Макманның жерлеуінен көп ұзамай Дони 1862 жылы 1 сәуірде кенеттен қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Куинс қаласында орналасқан Кальварий қорымында жерленген.
Not long after the McManus funeral, Doheny himself died suddenly on 1 April 1862. He was buried in Calvary Cemetery in Queens, New York.