Кіріспе

Арахидтердің жойылған реті Тригонотарбидалар - жойылған арахидтердің тобы, олардың қалдықтары Силур дәуірінің аяғынан Перм дәуірінің басына дейін (Придолиден Сакмарийге дейін) таралған. Бұл жануарлар Еуропа мен Солтүстік Американың бірнеше жерлерінде, сондай-ақ Аргентинада бір ғана жазбада белгілі. Тригонотарбидтерді арахидтер сияқты жәндіктер деп қарастыруға болады, бірақ жібек өндіретін орамдарсыз. Олардың дене ұзындығы бірнеше миллиметрден бірнеше сантиметрге дейін болды және олардың іштері сегментті (опистасома) болды, ал артқы экзоскелеті (тергиттер) жануарлардың ішінің артқы жағында болды, олар үш немесе бес бөлек тақтаға бөлінген. Қазіргі кезде шамамен жетпіс түр белгілі, олардың көпшілігі көміртекті көмірден алынған.

Тарихи негіздер

Алғашқы тригонотарбидті 1837 жылы атақты ағылшын геологы Дин Уильям Бакланд Англиядағы Коулбрукдейлдің көмір өлшемімен сипаттады. Ол оны "Curculoides prestvicii" деп атады. Кейінірек Дадлидің маңында Кослиден әлдеқайда жақсы сақталған үлгі табылды; сонымен қатар ағылшынның Батыс Мидлендс қалашығында. 1871 жылы Генри Вудвард сипаттаған, ол оны арахнид ретінде дұрыс анықтады және оны Еофрин prestvicii деп атады. Бұл арқылы тұқым атауы тірі қамшы жәндіктерінің (Амблипиги) бір туысы Фриннан (eos, "саңырау" дегенді білдіреді) алынған. Вудвард кейіннен Бельгиядағы Монс көмірінің өлшемдерінен Brachypyge carbonis деген басқа тригонотарбидті сипаттады; бұл қалдық тек оның құрсағынан ғана белгілі және бастапқыда крабтың фосилімен қате танылды.

Арахидтердің жаңа тобы

[[Файл:Trigonotarbus johnsoni. Trigonotarbida. түрінің атауларын қайта құру. Бұл түр жаңа, жойылып кеткен арахнидтер қатарына енгізілген, оны Карш Anthracomarti деп атаған. Атауы грек тіліндегі көмір деген сөзден алынған. Осы уақыт аралығында Тригонотарбидаға жататын басқа да көптеген окаменелілер табылды. Ханс Бруно Гейнциц Kreischeria wiedei-ді Германиядағы Цвиккаудың көмір өлшемімен сипаттады, бірақ ол оны көміртекті псевдоскорпион ретінде түсіндірді. Иоганн Кушта Антракомартус крейциді Чехиядағы Раковиниктен сипаттады және одан кейінгі бірқатар мақалаларда қосымша сипаттамаларды жариялады. 1884 жылы Сэмюэл Хаббард Скаддер Солтүстік Америкадағы алғашқы тригонотарбид - Антракомартус трилобитусты Арканзас штатының Файетвилл қаласында сипаттады.

Тригонотарбидтер және рицинулеидтер

1892 жылы Фердинанд Карш сирек кездесетін және өте таңғажайып көрінетін рицинулеидтер (Ricinulei) тригонотарбидтердің соңғы тірі ұрпақтары екенін айтты. Дунлоп осыған ұқсас гипотезаны қайта енгізді, ол осы арахнидтер топтарының арасындағы ерекше ұқсастықтарды және мүмкін болатын бауырлас топтық қатынастарды көрсетті. Екеуінде де мидиялық және бүйірлік пластиналарға бөлінген опистосомальді тергиттер бар және екеуінде де дененің екі жартысын біріктіретін прозома мен опистосома арасындағы күрделі жұптастыру механизмі бар. Кладистік талдау рицинулеидтерді олардың қазқайырлар мен құрттарға жақын дәстүрлі орнында қалпына келтіруге бейім болса да, одан әрі ашылған жаңалықтар педипальп ұшының тригонотарбидтер мен рицинулеидтерде кішкентай тырнаққа ұласатынын көрсетті. Егер гипотеза дұрыс болса, рицинулеидтер, тетрапульмонат негізгі кейіпкерлерінің жоқтығына қарамастан (мысалы, кітап өкпелері), тригонотарбидтермен бірге пантетрапульмонат кладтың бір бөлігін білдіруі мүмкін. Бұл Anthracomartidae, Anthracosironidae және Eophrynidae тұқымдастарын монофилеттік ретінде қалпына келтірді. Ал, Trigonotarbidae, Aphantomartidae, Palaeocharinidae және Kreischeriidae атаулының жағдайы бұлай емес. Екі кладтар тұрақты түрде күшті қолдаумен қалпына келтірілді: Paleocharinus (Archaeomartidae + Anthracomartidae) және Lissomartus "эофриндтер жиынтығы" (Aphantomartus (Alkenia (Pseudokreischeria (Kreischeria (Eophrynus + Pleophrynus))))).

Сипаттама

бас бармақтың арқалық (А) және вентральдық (В) морфологиясы. бас бармақтың сыртқы морфологиясы тригонотарбидтің сагитталь секциясында. Тригонотарбидтер үстірт жәндіктерге ұқсайды, бірақ оларды опистосоманың арқа жағында ортаңғы және бүйірлік пластиналарға бөлінген тергиттер арқылы оңай тануға болады. Бұл таңба рицинулеидтермен (Ricinulei) бөлінеді (Ricinulei#Relationships дегенді де қараңыз). Басқа арахнидтердегідей, денесі просома (немесе цефалоторакс) және опистасома (немесе құрсақ) болып бөлінеді. Дене ұзындығы бірнеше миллиметрден шамамен 1 метрге дейін .

Просома

Прозома қаптамамен жабылған және әрқашан ортаңғы көздері бар. және, мүмкін, Anthracosironidae, кем дегенде палеохариндаларда жеке линзалар сериясын көтерген көрінеді. Осы мағынада палеохариндтер құрама көзді азайту процесінде сияқты. Қаптаманың алдыңғы шеті клипеус деп аталатын шығыңқы жерге шығады. Жақсы сақталған қазбаларда улы бездің ашылғанына дәлел жоқ, сондықтан тригонотарбидтер улы болмаған. Келицералар просомаға сәл кері тартылуы мүмкін. Жақсы сақталған палеохариндтерде жоғарғы иісі (лабрум немесе рострум) және төменгі иісі (немесе лабиум) бар кішкентай, ойық тәрізді ауыз туралы дәлелдер бар. Педипальптердің арахнидтік құрылымы бар, олар кокса, трохантер, жамбас сүйегі, жамбас сүйегі, құйрық сүйегі және тарсус. Олар педиформалы, яғни олар кішкентай аяқтарға ұқсайды және қатты өзгертілмеген. Еркек жәндіктердің өзгертілген пальпальді мүшелеріндегідей, арнайы сперматозоидтарды тасымалдау құрылғысы туралы ешқандай дәлел жоқ. Кем дегенде палеохариндтер мен антракомартидтерде педипальп ұшы тарсал тырнағынан (немесе апотеледен) және тарсстан шыққан кішкентай челаға (қақа) өзгертіледі. Жоғарыда айтылғандай, Рицинулейдегі педипальптің соңында өте ұқсас орналасу байқалады. Бұл, әрине, олжаны ұстауға көмектеседі. Аяқтарының ұшы үш тырнақпен аяқталады, екі үлкен және ортаңғы тырнағы кішірек. Бірінші сегменттің тергиті алдыңғы қаптаманың артқы шетімен ішінара жабылып, "блокировкалы қырқа" деп аталатын күрделі жалғау механизмін құрайды. Кейбір түрлерде артқы оперкулум мен келесі стерниттің арасында орналасқан екі жасушалық қапшық байқалады. Бастапқы басылымның негізін қалаған зерттеушілердің кейінгі жұмыстары