Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хойерсверда шайқасы - Пруссия мен Австрия күштерінің арасындағы 1759 жылы 25 қыркүйекте өткен үшінші Силезия соғысы (Жеті жылдық соғыстың бөлігі) кезінде болған кішігірім ұрыс. Алайда, тамыз айында Куннерсдорфта Пруссияның апатты жеңілісінен кейін Ұлы Фридрихтің бұл кішкентай жеңісі, төрт күн бұрын Корбицте Фридрих Август фон Финк жасаған жеңісімен бірге, оның әлсіз сенімділігіне дер кезінде тоник болғаны сөзсіз.
The Battle of Hoyerswerda was a minor encounter of September 25, 1759 during the Third Silesian War (part of the Seven Years' War) between Prussian and Austrian forces. Following on from the calamitous Prussian defeat at Kunersdorf in August however, this small victory for Frederick the Great, taken together with the one fashioned at Korbitz four days earlier by Friedrich August von Finck, no doubt proved a timely tonic to his fragile confidence.
Алдын ала мәліметтер
1759 жылдың қыркүйегінде Пруссияның Фридрих Ұлы мен Генрих ханзадасы, Австрияның граф Леопольд Иосиф фон Даун және Ресейдің Петр Салтыков қол астындағы әртүрлі әскерлер Силезияда бір-бірін көлеңкелеп тұрды. Одердің бірінен соң бірі тез өтетін жерлері арқылы Фредерик Глогау (қазіргі Глогов) және Бреслау (қазіргі Вроцлав) қалаларын орыс күштерінен айыруға қол жеткізді, бірақ ол шайқас басталғанға дейін іздеген шешуші жер үлесін ала алмады. Осы уақытта Даун Кунерсдорфта жеңген ұлы жеңісін үйге жеткізуге тырысты, бірақ оған Саксониядағы австриялық күштердің пруссиялық әскермен ұтылуы туралы хабар жетті, бірақ олардың саны үштен бір бөлігі. Ол өз күшін Гёрлицке қарай жылжытып, Пруссияның ханзадасы Генрихтің лагеріне көтеріліп, оның ең жақын қарсыласын бақылап отыру үшін, ең маңызды соққы беруге бел буды. Даун келесі күні, 23 қыркүйекте таңертең лагерьге шабуыл жасау ниеті бар екенін жариялады.
In September 1759 various armies under Prussia's Frederick the Great and Prince Henry, Austria's Count Leopold Joseph von Daun, and Russia's Pyotr Saltykov were shadowing each other across Silesia. Through successive, rapid crossings of the Oder Frederick succeeded in denying the cities of Glogau (now Głogów) and Breslau (now Wrocław) to the Russian forces but he failed to gain the decisive terrain advantage he sought before offering battle. Meanwhile, Daun was looking to press home the great victory won at Kunersdorf when news reached him of the embarrassing defeat of the Austrian forces in Saxony, by a Prussian army but one third their size. Now more determined than ever to strike a decisive blow he marched his forces to Görlitz and climbed to high ground in order to observe the camp of Prince Henry of Prussia, his nearest, convenient opponent. Daun proclaimed his intention to storm this camp early the following morning, September 23.
Елу сағаттық шеру
Өкінішке қарай, фон Даун сол кезде ханзада Генрих осы аймақтан кетуді жоспарлап отырды. 22 қыркүйек күні кешке дейін пруссиялық әскерлер шатырларын тастап, үнсіз жүріп кетті, тек отты күзету және көп шу шығаратын символдық күш қалдырды. Олар алдымен Ротенбургке (Жоғарғы Лузатия) жетіп, сол жерде үш сағат бойы тынығып, оңтүстікке қарай жиырма миль жерде австриялықтар алға шығып, бос позицияларын басып алды. Фон Даунның барлаушы аты прусиялық жүктің солтүстік-шығысқа қарай Глогауға қарай келе жатқанын хабарлады. Ол тұзаққа түсіп, Баутзенге қайтты, бірақ іс жүзінде ханзада Генрих Ротенбургтен шығып, батысқа қарай он сегіз шақырым жердегі Клиттен деген саксон ауылына бет алды. Одан кейін тағы үш сағат демалып, кейіннен жиырма мильдік күшпен маршпен Хойерсверда аймағына қарай генерал Веланың 3000 адамынан тұратын императорлық күштердің күдіксіз орналасқаны туралы хабар келді. Генерал Велла Дрезден қоршауында өзін ерекше танытты. Оның Хойерсвердадағы кейінгі орналасуы Саксония мен Силезиядағы пруссиялық күштердің бірігуіне жол бермеу үшін жасалған желісінің бөлігі болды. Соңғы оқиғалар мұндай оқиғаның болмайтындығын көрсетті, өйткені Ұлы Фридрих орыстармен минуетте байланған, ал Пруссияның ханзадасы Генрих енді шығыстағы ағасына қосылуға жолға шықты. Шын мәнінде, фон Даун бірнеше күн бұрын ғана Велаға хат жазып, оның шығыс жағында ешқандай қауіп жоқ екенін хабарлады.
Unfortunately for von Daun, at that moment Prince Henry was already making plans to leave the area. Throughout the evening of Saturday September 22 the Prussian forces quit their tents and marched away silently, leaving only watch fires and a token force to make plenty of noise. They made first for Rothenburg (Upper Lusatia) and rested there for three hours as twenty miles to the south, the Austrians sprang forward and overran their empty positions. Von Daun's scouting horse reported that the Prussian baggage was now heading northeast towards Glogau. He suspected a trap and retired to Bautzen but in fact, when Prince Henry left Rothenburg it was to head due west, eighteen miles, to the Saxon village of Klitten. A further three hours rest was then followed by a forced march of twenty miles to the area of Hoyerswerda where lay an unsuspecting Imperial force of 3000 men under General Wehla. General Wehla had distinguished himself at the Siege of Dresden. His subsequent deployment at Hoyerswerda was as part of a line designed to prevent the Prussian forces in Saxony and Silesia combining together. Recent events suggested that such an occurrence was unlikely however, since Frederick the Great was tied up in a minuet with the Russians whilst Prince Henry of Prussia now appeared on his way to join his brother in the east. Indeed, von Daun had written to Wehla just a few days previously, informing him that there was no danger on his eastern flank.
Орманнан шықты
Сондықтан да, швейцариялық генерал Лентулдың қол астындағы пруссиялық авангардтың орманнан ағып шыққандығы таңғалдырған болар. Вела хорват полкін жинап, артиллериясын құрастырды, бірақ Пруссияның жақсы бағытталған гарманаты оның корпусын басып алды. Бірнеше минуттан кейін австриялықтар қашып кетті, олардың генералы тұтқындалды, ал алты жүз адам өліп қалды. Үміттері құрып, фон Даун өзінің күшін нығайту үшін енді батысқа қарай Саксонияға баруға мәжбүр болды, бұл оның орыс одақтастарын Фредерикпен жалғыз қарсы алуға қалдырды. Томас Карлайл "Пруссияның Фридрих II тарихы" (1858) атты еңбегінде Пруссияның түнгі шеруін ханзада Генридің ең ақылды ерлігі деп атаған. Осы соңғы керемет операциясы арқылы ол Даунды кез-келген адамнан гөрі таң қалдырды; оның күрделі тінін бір соққымен қиратып, құлдырауға ұшыратты; және іс жүзінде, осы жылдың науқанын бұзған.
It must therefore, have been something of a shock when the Prussian vanguard under the Swiss General Lentulus, came streaming out of the woods. Wehla rallied his Croat regiment and formed his artillery but a well aimed Prussian cannonade swept through his Corps. Within a matter of minutes the Austrians were in full flight with their General captured and six hundred dead on the field. His hopes destroyed, von Daun was now forced to head west into Saxony himself, in order to shore up his forces there, leaving his Russian allies to face Frederick alone. Thomas Carlyle in History Of Friedrich II Of Prussia (1858) called the Prussian night march probably Prince Henri's cleverest feat By this last consummate little operation he has astonished Daun as much as anybody ever did; shorn his elaborate tissue of cunctations into ruin and collapse at one stroke; and in effect, as turns out, wrecked his campaign for this Year.