Кіріспе

Малайзия парламентіне саяси партиялар партиялық тәртіпті қамтамасыз ету, заңнамалық істі басқаруға көмектесу және партия басшылығы атынан басқа да көптеген функцияларды орындау үшін партиялық қамшыларды тағайындайды. Үкімет партиясының билеушісінің ең маңызды қызметі - палатада дауыс беруге қатысу үшін мүшелер мен сенаторлардың жеткілікті санының болуын қамтамасыз ету, парламенттік кворумды сақтау және сеніміне қарсы ұсыныстардың табысты болуына жол бермеу. Олардың палатадағы рөлдеріне мүшелер мен сенаторлардың отырыстар кезінде парламенттен кету мүмкіндігіне, сондай-ақ бөлімдер кезінде қатысуға құқығы жоқ, деп бөліп алу және жұптарды орналастыру кіреді. Іс жүзінде Малайзиядағы камшылар Ұлыбританиядағы әріптестерінен аз рөл атқарады, өйткені Малайзиядағы партиялық тәртіп қатты бақыланады; парламенттік дауыс беру әртүрлі саяси партиялардың ресми ұстанымдарымен толықтай үйлеседі. Биліктегі адамдардың рөлі парламенттің төменгі палатасында (девон раякти) көпшілігі төмен болған сайын маңызды болады. Партиялық қамшылар Малайзияның он үш мемлекеттік заң шығарушы жиналыстарында да бар.

Міндеттер

Үйді күнделікті басқару үшін қамшы өте қажет. Олар партияның бизнес менеджерлеріне жұмыс тәртібін реттеуде көмек көрсетеді. Сонымен қатар олар талқылауларда сөйлеушілердің тізімдерін жасайды, олар (қамтамасыз етілмеген болса да) төрағаға кімді шақыруды шешуге көмектеседі. Билер параллель талқылау палатасындағы істі басқаруда негізгі рөл атқарады. Үкімет басшысы бизнес-жобаларды енгізуде министрлер мен министрлердің орынбасарлары сияқты өкілеттілікке ие. Бұл құқық параллель палатаның (ол кезде Бас комитет деп аталатын) құрылуымен кеңейтілді, бұл палата мен Өкілдер палатасының арасында іскерлік қозғалысты жеңілдету үшін. Бұл құқықты бас қамшы атынан басқа қамшы да пайдалана алады. Билеу кезінде қамшы да маңызды рөл атқарады. Әр дауыс беру (немесе "бөліну") кезінде, қамшы өздерінің партия мүшелерінің бар екендігін және дауыс саналған кезде палатаның оң жағында отырғанын қамтамасыз етеді. Билер дауыс санаушы ретінде жұмыс істейді. Өкілдер палатасында, яғни үкімет пен оппозиция қарама-қарсы тарапта болған жағдайда, әрқайсысы екі-екіден дауыс береді. Үкімет пен оппозиция өкілдерінің бірі ұсынысты қолдаған дауыстарды, ал қалған екеуі қарсы дауыстарды санайды. Сенатта әр тарап бір-бірден қамшы береді.

Тарих

Британ парламенті Бас қамшысынан алынған қамшы ұғымы, ол Бас қамшы берген нұсқауларды да білдіреді, 1955 жылдан бастап Малайя үшін ұлттық заң шығарушы орган алғаш рет сайланғаннан бері қолданыста болды. Сол кездегі басқарушы партия - Альянс коалициясы, ол 1970-ші жылдардың ортасына дейін, ол Барисан Насионал (Ұлттық майдан; әдетте BN деп қысқартылады) деп қайта аталды. 2006 жылы бас камшы вице-премьер-министр Наджиб Разак болды, ал оның орынбасарлары Премьер-министрдің Парламенттік істерді басқаратын министр Назри Азиз, көлік министрі Чан Конг Чой және құрылыс министрі Сами Веллу болды. Билеушінің нақты сипаты туралы, мысалы, оның қашан қолданылатыны туралы дау бар. Вестминстер жүйесін қолданатын Көптеген одақтастық елдеріндегі конвенция, мысалы Малайзия, егер Бас қамшы немесе оның орынбасары нақты айтпаса, қамшы қолданылмайды. Алайда, парламентарийлер соңғы уақытта Малайзияда да осылай бола ма деген мәселе бойынша келіспеушілікке ұшырады. БН-де, бас қамшы ресми нұсқауларды сирек шығара алса да, үкімет депутаттары партиялық бағытқа ұмтылуда. Парламентте үкіметтің ұстанымына қарсы шыққан БН депутаттарының көпшілігі жазаланды. Жақында Премьер-Министрдің ресми нұсқауында, егер Бас қамшы немесе оның орынбасары басқаша белгіленбесе, қамшы әрқашан күшінде болатыны айтылды.

Дау

2006 жылы Шахрир Абдул Самадтың (BN Johor Bahru) Barisan Nasional Backbenchers Club (BNBBC) төрағалығынан кетуі қамшының табиғаты мен оны қалай қолдану туралы дау тудырды. 2005 жылдың басында министрдің орынбасары С. Сотинатан Крым мемлекеттік медицина университетінің (КМУ) берген біліміне мойынсұнбау туралы үкіметтің ұстанымына қарсы парламентте сөйлегені үшін қызметінен шеттетілген болатын. Кейіннен импорттық рұқсаттарды таратумен байланысты сыбайлас жемқорлық туралы жанжалға қатысты оппозиция ұсынған ұсынысты қолдаған екі депутатқа да ресми ескерту хаттары жіберілді. Ол кезде Нажиб оппозицияның ұсыныстарын қолдамайтындығын айтты. 2006 жылдың мамыр айында Шахрир Демократиялық іс-қимыл партиясының (ДПП) оппозициялық көшбасшысы Лим Кит Сиангтың Мелаканың кеден және акциз бөліміне ықпал етуге тырысқан анонимді депутатты палатаның құқықтары мен артықшылықтары комитетіне жіберу туралы ұсынысын қолдады. Дауыс беру кезінде Шахрир ұсынысты қолдаған жалғыз үкімет депутаты болды. Ол бірден палатадан шығып, БНББК төрағасы лауазымынан кеткісі келетінін хабарлау үшін пресс-конференция өткізді. БНББК төрағасының орынбасары Шахрирден отставкадан шығуды өтінді, бірақ Шахрир бас вип Нажибке отставка туралы хат тапсыратынын айтты. Кейін Шахрир "оппозицияның ұсынысын қолдамаймын деген партияның ережесін бұзғаныма" байланысты орнынан түсуден басқа амалы жоқ екенін түсіндірді. Мұхаммед Саид бин Юсуф (BN Jasin) өзінің аты аталмаған депутат екенін айтты, бірақ Саид "техникалық мәселе" деп атаған Индонезиядан ағаш импорттауды қолға алған сайлаушыларының біріне қатысты мейірімділік сұрауында ешқандай қателік жасамағанын айтты. Кейіннен БНББК хатшысы Росли Мат Хассан (БН Дунгун) оқыған мәлімдемені жариялады, онда "БН депутаттарының кез келген оппозициялық ұсынысқа қарсы тұруын міндетті ететін жазба ереже, оның қасиетіне қарамастан, негізгі парламенттік практикаға қайшы келеді және депутаттардың міндеттерін бұзады" деп мәлімделген. BNBBC сонымен қатар "Бірақ, біз британдық Қоғамдық палатадағыдай, партиялық Уип депутаттарды маңызды мәселелерде, мысалы, қаржылық заң жобалары мен сенімсіздік туралы дауыс беру, сондай-ақ басқа да маңызды заң жобаларының екінші оқылуы бойынша партиялық желі бойынша дауыс беруге мәжбүр ете алатынын мойындаймыз. Бірақ Уиптен ешқандай нұсқау болмаған жағдайда, жалпы ереже - депутаттар өздерінің сайлау округіне және еліне қызмет ету үшін ар-ожданға сәйкес дауыс беруі керек". Осыған байланысты олар, егер Уип бұдан басқаны бұйырса, өздерінің ар-ожданына сай дауыс беруге атқарушы биліктің рұқсатын сұрады. Росли кейін BNBBC Шахрирдің отставкасын қабылдағанына қарамастан, Шахрирды өзінің төрағасы етіп қайта сайлауға тырысатынын айтты. Алайда, BNBBC кейіннен Шахрирдің негізсіз ұсынысты қолдағаны үшін қателік жасағанын мәлімдеді, өйткені Палатаның құқықтары мен артықшылықтары комитетінің құзыреті парламенттік артықшылықтарды теріс пайдалануды ғана қамтиды. Росли сондай-ақ, Лимнің ұсынысы белгіленген Парламенттік процеске қайшы келетінін, өйткені ол жазбаша хабарламасыз және спикерге 24 сағат мерзімде қарастырылғанын айтты. Шахрирдің өзі кейін "парламент процедурасына қатысты қателік жасадым. Алайда, саяси модельге сүйенсек, қателік жоқ". Бас қамшының орынбасары Назри кейіннен "Жалпы қамшы тек басты немесе бас қамшының орынбасары көтергенде ғана жеңілдетіледі. Арнайы депутаттарға өз ар-ожданына сай дауыс беруге рұқсат беру мәселесі туындамайды. Сондай-ақ, "Арғы-бергілер клубы" билік астындағы билікпен мәңгілік байланыста болады деп айту дұрыс емес". Ол сондай-ақ Шахрирді қайта сайлау науқанын жүргізген БНБ Кота Барудан Зайд Ибрагимді басқа да Достастық парламенттерін БНБ депутаттарына еркін дауыс беруге мүмкіндік беру үшін дәлел ретінде келтіргені үшін сынға алды және БНББК оның Уип рөлін түсіндіруін бірауыздан қабылдағанын айтты. Назри 2005 жылы Салахуддин Аюб (ПАС Кубанг Кериан) ұсынған Оңтүстік Таиландтағы көтеріліске қатысты ұсынысты мысал ретінде келтірді: "Отысқа қатысы жоқ болса да, олар тек қана қолдау білдіре алды, өйткені біз оларға жасыл жарық бердік". Шахрирдің қайта сайлануы туралы сұрақта Назри "БН-дегі тәртіптік процесті мазақ ету болар еді" деді.

Ақы төлеу

Партияның билеушілері мен орынбасарлары парламенттік жалақыдан басқа ешқандай жалақы алмады.