Кіріспе
Оңтүстік Африка саясаткері (туған 1948) Бриджит Сильвия Мабандла (туған 23 қараша 1948) - Оңтүстік Африка саясаткері, заңгер және апартеидке қарсы белсенді, 2003 жылдан 2009 жылға дейін Оңтүстік Африканың кабинетінде қызмет еткен, оның ішінде 2004 жылдан 2008 жылға дейін Әділет және конституциялық даму министрі. 2020 жылдың қаңтар айында Швецияда Оңтүстік Африка елшісі болды. Африка ұлттық конгресінің (АҰК) ардагері, ол 1997 және 2012 жылдар аралығында партияның Ұлттық атқарушы комитетінің сайланған мүшесі болды. Дурбанда туған Мабандла 1975 жылы КХА-мен бірге елден кетер алдында Солтүстік университетінде Оңтүстік Африка студенттері ұйымы арқылы саясатқа түсті. Он жыл бойы Ботсвана мен Замбияда заң оқып, заңгерлік сабақ бергеннен кейін, ол 1986 жылдан 1990 жылға дейін Лусакадағы АНК-нің заң кеңесшісі болды. Содан кейін ол апартеидті жою туралы келіссөздерге партияның делегациясына қосылды, онда әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғауға ерекше көңіл бөлді. Ол 1994 жылдың сәуірінде өткен жалпы сайлауда Ұлттық Ассамблеяға мүше болды. Қысқа мерзімге арткы орынбасар болғаннан кейін, оны 1995 жылы өнер, мәдениет, ғылым және технология вице-министрі етіп тағайындаған Нельсон Мандела Ұлттық бірлік үкіметінің мүшесі етіп тағайындады. 1995 жылдан 2003 жылға дейін өнер және мәдениет портфеліне қызмет еткеннен кейін, Мабандла 2003 жылдан 2004 жылға дейін Президент Табо Мбеки кабинетінде Тұрғын үй министрі болып тағайындалды. 2004 жылғы сәуірдегі жалпы сайлаудан кейін Мбеки оны Оңтүстік Африканың бірінші әйел әділет министрі етіп тағайындады. Бұл жағдайда ол Ұлттық прокуратура органы мен оның басшысы Вуси Пиколимен қиын және даулы қарым-қатынаста болды. Ол 2008 жылдың қыркүйегіне дейін әділет министрі болды, содан кейін президент Кгалема Мотанте кабинетінде мемлекеттік кәсіпорындар министрі болды. Ол 2009 жылғы сәуірдегі жалпы сайлаудан кейін заңнамалық саясаттан кетті.
Brigitte Sylvia Mabandla (born 23 November 1948) is a South African politician, lawyer and former anti apartheid activist who served in the cabinet of South Africa from 2003 to 2009, including as the Minister of Justice and Constitutional Development from 2004 to 2008. She became the South African Ambassador to Sweden in January 2020. A veteran of the African National Congress (ANC), she was an elected member of party's National Executive Committee between 1997 and 2012. Born in Durban, Mabandla entered politics through the South African Students' Organisation at the University of the North before she went into exile with the ANC in 1975. After a decade studying and teaching law in Botswana and Zambia, she was a legal adviser to the ANC in Lusaka from 1986 to 1990. Thereafter she joined the party's delegation to the negotiations to end apartheid, where she took particular interest in the protection of women's and children's rights. She joined the National Assembly in the April 1994 general election and, after a brief period as a backbencher, she was appointed to the Government of National Unity by President Nelson Mandela, who named her as Deputy Minister of Arts, Culture, Science and Technology in 1995. After serving in the arts and culture portfolio from 1995 to 2003, Mabandla was appointed to the cabinet of President Thabo Mbeki as Minister of Housing from 2003 to 2004. After the April 2004 general election, Mbeki appointed her as South Africa's first woman Minister of Justice, in which capacity she had a difficult and controversial relationship with the National Prosecuting Authority and its head, Vusi Pikoli. She was justice minister until September 2008, when she became Minister of Public Enterprises in the cabinet of President Kgalema Motlanthe. She resigned from legislative politics after the April 2009 general election.
Ерте өмір және білім
Мабандла 1948 жылы 23 қарашада бұрынғы Натал провинциясының Дурбан қаласында дүниеге келген. Ол Солтүстік университетіне Turfloop-та оқуға түсті, бірақ саяси қызметі үшін шеттетілді; Ол бес ай және үш апта қамауға алынды, бұл уақытта оған бес айлық қызымен, тұңғыш баласымен кездесуге рұқсат етілмеді. Ол бірнеше рет полиция тарапынан азап шекті. Ол апартеидтен кейінгі Ақиқат және татуласу комиссиясының алдында куәлік бермегенмен, Қауіпсіздік бөлімшесінің қызметкері оған кешірім сұрап, оның азаптарына қатысқанын айтты; ол өз өтініші тыңдалғанға дейін қайтыс болды. 1986 жылы ол Замбияның Лусака қаласындағы АНК штаб-пәтеріне көшіп барды.
Ұлттық жиналыс: 1994-2009
1994 жылы мамыр айында Оңтүстік Африканың апартеидтен кейінгі алғашқы сайлауында Мабандла жаңа Оңтүстік Африка парламенті төменгі палатасы - Ұлттық ассамблеяда АНК-ті өкілдік етуге сайланды. Ассамблеядағы алғашқы жылында Мабандла Әділет жөніндегі портфельдік комитеттің, сондай-ақ аборттың заңды мәртебесі жөніндегі арнайы комитеттің мүшесі болды. Ол Адам құқықтары жөніндегі комиссияға тағайындалу мүмкіндігі бар адам ретінде қаралды. Ол Манделаның мұрагері, президент Табо Мбекидің кабинетінде сол лауазымда қалды, ол 1999 жылдың маусым айында өткен жалпы сайлаудан кейін билікке келді. Мабандла өзінің портфельіндегі министрмен, оппозициялық Инката еркіндік партиясының Бен Нгубанемен жақсы жұмыс істеген. Кейіннен ол өзінің ең мақтанатын жетістіктері Сара Бартманның сүйегін Музей де Льоммеден Оңтүстік Африкаға қайтарудың табысты науқанын қамтитынын айтты. Сонымен қатар, ол ықпалды Ұлттық жұмыс комитетінің мүшесі болып сайланды. 2002 жылдың желтоқсан айында Ұлттық атқарушы комитеттің 27-ші орынды иеленген мүшесі және Ұлттық жұмыс комитетіне қайта сайланды.
Тұрғын үй министрі: 2003-2004
2003 жылы ақпанда шағын кабинет қайта құруда Мабандла Санки Мтемби Маханьеледі тұрғын үй министрі лауазымында алмастырды. Ол бұл лауазымда 2004 жылдың сәуірінде өткен жалпы сайлауға дейін ғана болды. The Mail & Guardian газетінде ол төрт жыл бойы осы кеңседе болған кезде "көпшілік оны шешімсіз, төмен нәтижелі адам ретінде қарастырды" деп жазылған.
Скорпиондар және Джеки Селебидің тұтқындалуы
Оның өкілеттігі кезінде заң шығару органдарының көрнекті саяси қайраткерлерге, әсіресе Ұлттық прокуратураның (ҰҚА) жемқорлыққа қарсы арнайы бөлімшесі Скорпиондарға қатысты тергеуінен туындаған қоғамдық даулар басым болды. Мбеки 2005 жылы Скорпиондардың құрылымы мен мандатын қайта қарау үшін Кампепе комиссиясын тағайындағанда, Мабандла комиссия төрағасы судья Сиси Кампепеге Скорпиондар мен полиция арасындағы қарым-қатынас "қайта қалпына келмейтіндей бұзылып кеткенін" және ол Скорпиондарды Оңтүстік Африка полиция қызметіне қосуды қолдайтынын айтты. Комиссия оның ұсынысын қабылдамағанымен, журналистер оның Хампепе комиссиясына берген куәлігі оның ҰҚК басшысы Вуси Пиколимен қарым-қатынасына тұрақты зақым келтіргенін күдіктенді, ал кейіннен Мабандла растады. Байқаушылар сондай-ақ, Мабандла, NPA саяси басшысы ретінде, Пиколи оны шешім қабылдаудан шеттетеді деп санайды, әсіресе жоғары деңгейдегі істерде және әсіресе олардың алдыңғылары Булелани Нгкука мен министр Пенел Мадуна арасындағы тығыз қарым-қатынаспен салыстырғанда. Алайда, оның жұмысынан шеттетілуі сол аптаның басында Мбекидің одақтастарының бірі, Ұлттық полиция комиссары Джеки Селебиді сыбайлас жемқорлықпен айыптаған деп күдік туды; Пиколидің өзі осы түсінікпен келісті. Кейінгі тергеулер кезінде Скорпион Джерри Нель Мабандланың 2007 жылдың маусым айында Скорпион командасымен кездескенін және оның дәлелді дәлелдері бар екеніне келіскенін, бірақ Селебидің тұтқындалуы "осы елдің негізін шайқалтады" деп алаңдаушылық білдіргенін айтты. Сонымен қатар, Пиколи Мабандланың 2007 жылғы 18 қыркүйекте оған Селебиді айыптауды жалғастырмау туралы нұсқаумен хат жазғанын, хатта "егер сіз жалғастыра берсе, шын мәнінде қоғамдық мүддеге қызмет ететіндігіне" және "жеткілікті дәлелдер бар екеніне" қанағаттанғанша" деп жазғанын айтты. Пиколидің адвокаты Вим Тренгов Mabandla нұсқауы NPA конституциялық тәуелсіздігін айқын бұзады деп мәлімдеді.
Бір мезгілдегі позициялар
Осы дау-дамай кезінде Мабандла 2007 жылдың желтоқсан айында Полокуань қаласында өткен АНК-нің 52-ші ұлттық конференциясына қатысты. Мбекидің басқа министрлер кабинетінің көпшілігінен айырмашылығы, ол Ұлттық атқарушы комитет сайлауында жақсы нәтиже көрсетті және үшінші мерзімге сайланды, қазір 80-ден тоғызыншы орынды иеленді. Алайда ол Ұлттық жұмыс комитетіне қайта сайланбады. Сонымен қатар, ол Азия-Африка құқықтық консультативтік ұйымының бірінші әйел президенті болды. Ол 2007 жылы Кейптаунда өткен ұйымның 46-шы сессиясында осы лауазымға сайланды.
Мемлекеттік кәсіпорындар министрі: 2008-2009
Мбеки 2008 жылдың қыркүйегінде АНК-тің өтініші бойынша президенттік қызметінен кеткен кезде, Мабандла өздерінің отставкаларын ұсынбаған министрлердің азшылығының бірі болды. Мбекидің орнын президент Кгалема Мотланте иеленді, ол 25 қыркүйекте Мабандла Алек Эрвиннің орнын жаңа кабинеттегі мемлекеттік кәсіпорындар министрі ретінде алады деп жариялады. Ол әділет министрі ретінде "Скорпион" тобының таратылуын бақылаған Энвер Суртимен алмастырылды, ал оның жаңа портфельіндегі басты міндеті Оңтүстік Африкада жалғасып жатқан энергия дағдарысы кезінде электр энергиясы компаниясы Эскомды басқару болды. Ол 2009 жылғы сәуірдегі жалпы сайлаудан кейін парламенттік орынды және кабинет кеңсесін босатты.
Кейінгі мансабы және дипломатиясы
Алдыңғы қатардағы саясатты тастағаннан кейін Мабандла өзінің мемлекеттік қызметін әртүрлі қызметтерде жалғастырды: Президент Джейкоб Зума оны 2014 жылдың қазан айында Ұлттық бұйрықтар кеңесші кеңесінің төрағасы етіп тағайындады, ал 2015 жылдың қаңтар айында 22-ші Африкалық әріптестердің пікірін қарау тетігі (APRM) Форум Саммиті оны Балека Мбетеден кейін APRM-дің танымал тұлғаларының мүшесі ретінде тағайындады. 2016 жылдың қаңтар айында ол бұрынғы президент Мотанте төрағалық еткен және Парламент негізгі заңнаманы және оның тиімділігін бағалауды тапсырған 17 адамнан тұратын жоғары деңгейдегі комиссияға тағайындалды. 2020 жылы оны Президент Сирил Рамафоса Оңтүстік Африканың Швециядағы елшісі етіп тағайындады. 16 қаңтарда Стокгольм сарайында өзінің сенім грамотасын табыс етті. Ол сондай-ақ АНК-де белсенді болды және 2018 жылдың шілдесінде Джордж Машамбаны партияның ішкі адалдық комиссиясының төрағасының орынбасары етіп тағайындады.
Жеке өмір
1972 жылы ол Оңтүстік Африка студенттер қозғалысында танысқан белсенді Линдилуэ Мабандлаға тұрмысқа шықты.