Кіріспе
Оңтүстік Судандағы этнос Теннет халқы (алғашқы тілдік зерттеулерде "Теннет" деп аталады [1]) - Оңтүстік Судан. Олардың тілін кейде нгарит деп атайды. Теннеттің дәстүрлі билері келесі топтарға бөлінеді: Лалу, Ньялилия, Лодук және т.б. Теннеттердің көпшілігі екі тілді. Олар көршілес қауымдастықтардың тілдерінде сөйлейді. Олар шығыс пен батыста Лопит, солтүстік-батыста Пари, солтүстікке қарай Үлкен Пибор және Бор, солтүстік-шығыста Топоса және Лаариммен шектеседі. Дегенмен олар өздерінің этникалық ерекшеліктерін сақтап, өздерінің мәдениеті мен тілін сақтап, көршілес қауымдастықтардың қолына енуіне қарсылық көрсетті. Олар әлі де Теннетті қолданады.
The Tennet people (referred to as "Tennet" in early language studies [1]) are South Sudanese. Their language is sometimes referred to as Ngaarit. Tennet traditional dances are divided into the following categories: Lalu, Nyaliliya, Loduk, and so on
The majority of the Tennets are reported to be bilingual. They speak the languages of the neighbouring communities. They are bordered by Lopit to the east and west, Pari to the northwest, Greater Pibor and Bor to the north, and Toposa and Laarim to the northeast. They have, nevertheless, maintained a strong ethnic identity and resisted absorption by neighbouring communities by conserving their culture and language. They are still using Tennet.
Орналасқан жері
Теннет мекен аймағы Шығыс Экваториядағы Торит қаласының солтүстігіндегі он бес (15) ауылдан тұрады. Теннет халқының саны шамамен 30 000 адам деп бағаланады.
Ерте тарих
Теннеттер бір кездері үлкен топтың бір бөлігі болғанын, оның ішінде қазіргі Мурле, Дидинга және Лаарим Боя, Оңтүстік-Батыс Сурм тілдер отбасының басқа мүшелері бар екенін айтады. Бір аңшылық топтың мүшелері орибиді найзамен ұрып өлтірді, бірақ оны пісіргеннен кейін, әдет бойынша ақсақалдарға берудің орнына, шұжықты өздері ішті. Бірде олар бір-бірімен келіспей, төрт топқа бөлініп кетті. Қалған үш топтың да оқиғалары ұқсас. Кейбір болжамдарға сәйкес бұл оқиға он тоғызыншы ғасырдың басында болған. Теннеттер темір өңдеуді Бари халқынан үйренді. Алайда Суданның азаматтық соғыстары кезінде теміршілердің қызметі азайды.
Тіл
Теннет - Нило-Сахара, Шығыс Судан, Сурмик тілдері. Ол басқа сурми тілдерінде кездесетін бірнеше ерекшеліктерге ие: имплозивті ымдардың, есімдіктердегі сандарды белгілеудің бірнеше стратегиясы, таңбаланған номинативті кейс жүйесі және VSO тәртібі, бірақ сөйлемнің соңғы сұрақ сөздер.
Экономика
Теннет халқы шұжық шаруашылығымен айналысады. Олар көбінесе ауылдардан төменгі жазықтарда сорго өсіреді, бірақ олар таулы беткейлерде де егін егіседі. Олар байлықтың негізгі өлшемі болып табылатын мал бағуды және қалыңдықтың байлығын пайдалануды, сонымен қатар аң аулауды, балық аулауды, ешкі мен қой бағуды жүргізеді. Алайда олар негізінен соргоға тәуелді, ал құрғақшылық қатты азық-түлік тапшылығына әкелуі мүмкін.
Басқару
Теннет қауымдастықтары билік басындағы жас тобымен басқарылады, олар Мачиги Лух деп аталады (бұл сөз билеушілер мен жер иелерін білдіреді). Мачиги Луч мүшелері - соғысқа қатысуға (мал ұрлау және ауылды қорғау) жеткілікті жастағы жас ерлер. Олар шешім қабылдайды, бірақ олар зейнеткер Мачиги Луч, ақсақалдар алдында да жауап береді. Мачиги-Лучтың жаңа тобы шамамен он екі жылда бір рет басталады.
Музыка
Теннет музыкасы пентатоникалық, яғни "Ругумон". Ауылдарда ойма-қол флейталар жиі кездеседі, ал би кезінде домбыралар қолданылады.