Кіріспе

2002 жылдан бастап Америка үкіметі Гуантанамодағы 22 ұйғырды тұтқындады. Соңғы үш ұйғыр тұтқыны Юсеф Аббас, Хажиакбар Абдулгупур және Саидулла Хали 2013 жылдың 29 желтоқсанында Гуантанамодан босатылып, кейін Словакияға жіберілді. Ұйғырлар - Орталық Азиядағы этникалық топ, олардың мекені Батыс Қытайдағы Синьцзян ұйғыр автономиялық аймағы. Қытай 1949 жылы Синьцзянды қолға алғаннан бері, ұйғырлар қытайларға қарсы көтерілістер мен көтерілістердің тізбесін басқарды, 90-шы және 2000-шы жылдардың басында қарқынды ықпалға ие болды, бұл бірқатар наразылық, демонстрациялар мен террорлық шабуылдарға әкелді. Ұйғырлар АҚШ-тың террористік топ деп таныған Шығыс Түркістан ислам қозғалысы арқылы өз мемлекетін халықаралық деңгейде тануды жиі талап еткен. 2005 жылы 24 тамызда The Washington Post газетінде он бес ұйғырдың "Бұдан былай жау жауынгерлері емес" (NLEC) екендігі анықталды деп жазылған. The Post басылымы NLEC деп аталатын тұтқындардың әлі де қамауда отырғанын ғана емес, олардың біреуі адвокатының айтқанынан тыс себептерге байланысты еденге шынжырмен бұғауланған деп хабарлады. Хабеас корпус туралы арыз берген осы ұйғырлардың бесеуі 2006 жылдың 5 мамырында, олардың өтініштерін сот қарауының алдында Албанияға жеткізілді. Қалған он жеті адам 2008 жылы Habeas Corpus туралы бұйрық алды.

Тұтқындардың куәліктерінің ортақ элементтері

Қылмыскерлердің бірнешеуі АК-47 қаруын үйретуді мойындады, олардың арасында Бахтияр Махнут, Юсеф Аббас және Абдул Хехим бар. Олар Шығыс Түркістан Ислам қозғалысының басшылары Абдул Хак пен Хасан Максумның машықтандырғандығын баяндады. Кем дегенде біреуі тапаншамен жұмыс істеуді үйренгенін айтады. Лагерьде болған ұйғырлар өздерінің лагерінің бомбаға ұшырағанын күтпегенін айтты. Олардың кейбіреулері 11 қыркүйектегі шабуыл туралы радиодан естігендерін мойындады, бірақ олардың ешқайсысы талибандарды қатысы бар деп айыптағанын білген жоқ. Олардың барлығы лагереде бомбаға ұшыраған кезде қашып кеткендерін мойындады. Олардың барлығы қарусыз екенін айтты. Ұйғырлардың бірі Максум бомбалаудан қаза тапқан дейді. Ұйғырлардың ешқайсысы АҚШ-ты жау деп санамаған. Қытай Халық Республикасын атаған ұйғырлардың барлығы оның үкіметін қуғын-сүргінші деп сипаттады. Кейбір ұйғырлар Қытайға оралып, өз ұйғырларын қытайлық басқыншылардан қорғау үшін оқудан өткенін айтады. Кейбір ұйғырлар Түркияға баратын жолда Иранға виза алу үшін өздерімен бірге ұйғырлар лагеріне барған. Олар Түркия оларға саяси баспана беретінін естіген.