Кіріспе

Канада тарихы (194560) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канадаға өркендеу оралды. Либералды үкіметтердің жалғасуымен ұлттық саясат әлеуметтік қамқорлыққа, соның ішінде жалпыға бірдей денсаулық сақтау, қарттық пенсиялар мен ардагерлер зейнетақыларына айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Ұлы депрессияның қаржы дағдарысы, жемқорлықтың кең таралуы Ньюфаундлендтіктерді 1934 жылы жауапты үкіметтен бас тартып, британдық губернатор басқаратын тәж колониясына айналдырды. 1941 жылы АҚШ әскері 10 000-нан астам сарбаз және әуе және теңіз базаларына үлкен инвестициялармен келген кезде өркендеу қайта оралды. Халықтың пікірлері АҚШ-қа жағымды болды, бұл Канада үкіметін үрейлендірді, ол Ньюфаундлендтің АҚШ-қа қосылудың орнына конфедерацияға кіруін қалады. 1948 жылы британ үкіметі сайлаушыларға үш референдумды ұсынды: таққа бағынған колония болып қалу, Доминион мәртебесіне қайта оралу (яғни тәуелсіздік) немесе Канадаға қосылу. АҚШ-қа қосылу мүмкін емес еді. Ашулы пікірталастардан кейін Ньюфаундленд тұрғындары 1949 жылы Канадаға провинция ретінде қосылуға дауыс берді.

Соғыстан кейінгі түзетулер

Екінші дүниежүзілік соғыс Канадаға көптеген өзгерістер әкелді; Канадада экономикалық өсім болды, үкімет соғыс кезінде міндетті түрде орталықтандырылған болды және содан кейін де солай болды. Федералды үкімет әлеуметтік қамқорлық саясатын қабылдауға кірісті, көбінесе соғыстан бұрын батыс провинцияларда осындай саясатты енгізген Кооперативтік Комонвелл Федерациясынан қарыз алды. Федералды деңгейде бұл ауруханалық сақтандыру, қарттық пенсия және ардагерлер зейнетақысы. Соғыс аяқталғаннан кейін қарулы күштердегі бөлімдер таратылды, ал әйелдер 1951 жылы Корея соғысына дейін қайтадан жалдалмады. Ақысыз бала күтімі мен салық жеңілдіктері әйелдерді жұмыс күшінен шығуға шақыру үшін жойылды, ал отбасыларға соғыстың шығындары мен соғыстағы жалақыны қалпына келтіруге көмектесу үшін отбасылық жәрдемақы немесе "бала бонусы" туралы заң қабылданды. 16 жасқа толмаған балалардың ата-аналарына балалардың жасына қарай 5-8 доллар ай сайын төленетін. Соғыстың салдарынан экономика өркендеп, Албертада 1947 жылы жаңа мұнай кен орындары ашылғандықтан экономикалық өсім болды. Соғыстан кейінгі кезеңде тұтыну тауарларына жұмсалған шығындар өсті, ал көлік иелену тұрақты түрде өсті, 1960 жылға қарай үй шаруашылығының үштен екі бөлігі көлікке ие болды (ал 10% -ы екі немесе одан да көп). 1947 жылы Канадада жаңа азаматтық танылды. 1947 жылдың 1 қаңтарынан бастап Канадада туған барлық адамдарға туылғаннан кейін Канада азаматтығы автоматты түрде берілді. Бұрынғы канадалық азаматтықты иеленген адамдарға (Британияның азаматтары санатына кіретін) жаңа азаматтықты көбінесе шарттармен берілді. "Статус-индейлер" (Индейлер туралы заңға қараңыз) осы күннен бұрын туғандарға 1956 жылы ретроактивті түрде Канада азаматтығы берілді. Олар 1947 жылға дейін "азаматтық құқықты" иеленбеген азаматтар болған. Маккензи Кинг 1945 жылғы сайлауда жеңіске жетті, бірақ 1948 жылы зейнеткерлікке шықты және оның орнын Луи Сент-Лоран алды. Сент-Лоран әл-ауқат мемлекетін кеңейтуге қол жеткізді және Ньюфаундлендті 1949 жылы Канаданың оныншы провинциясы ретінде Конфедерацияға әкелуге көмектесті.

Ньюфаундленд елге қосылады

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1946 жылы Ньюфаундленд Доминионының болашағын шешу үшін Ньюфаундленд Ұлттық Конвенциясына сайлау өткізілді. Конвент үкіметтік комиссияның тікелей басқаруын жалғастыру немесе жауапты үкіметті қалпына келтіру туралы шешім қабылдау үшін референдум өткізуге дауыс берді. Конфедерация басшылары Джозеф Р. Смолвуд Канадамен конфедерацияның үшінші нұсқасын енгізуді ұсынды. Оның ұсынысы конвенцияда қабылданбағанымен, Смолвуд берілмеді, керісінше, он екі апта ішінде адамдардан 5000-нан астам өтініш жинады, оларды губернатор арқылы Лондонға жіберді. Ұлыбритания Ньюфаундлендке одан әрі қаржылық көмек бермейтінін айтып, дауыс беру бюллетеніне Ньюфаундлендтің Канадаға қосылуы туралы үшінші нұсқаны қосты. Көп талқылаудан кейін 1948 жылы 3 маусымда алғашқы референдум өткізілді, онда Үкімет комиссиясымен жалғастыру, доминион мәртебесіне қайта оралу немесе Канада Конфедерациясына қосылу туралы шешім қабылданды. Референдум үш партиямен өткізілді, Смолвудтың Конфедерациялық қауымдастығы Конфедерация нұсқасын жақтады, ал конфедерацияға қарсы науқан Питер Кашиннің Жауапты үкімет лигасы мен Чесли Кросбидің АҚШ-пен экономикалық одақ партиясы арасында бөлінді, екеуі де жауапты үкіметке дауыс беруге шақырды. Бірде-бір партия Үкіметтік комиссияның жалғасуын жақтамады. Нәтиже қорытындысыз болды, 44,6% доминион мәртебесін қалпына келтіруді қолдады, 41,1% Канадамен конфедерация үшін және 14,3% Үкімет комиссиясын жалғастыру үшін. Бірінші және екінші референдумдардың арасында католик епископтары өздерінің діни ықпалын пайдаланып, дауыс берудің нәтижесін өзгертті деген хабарлар тарады. Оранж Ордені ашуланып, барлық мүшелерін конфедерацияға дауыс беруге шақырды, өйткені католиктер жауапты үкіметке дауыс берді. Ньюфаундлендте протестанттардың саны католиктердің санынан 2:1 есе көп болды. Бұл екінші референдумның нәтижесіне үлкен әсер етті деп саналады. 1948 жылы 22 шілдеде Ньюфаундленд тұрғындарына конфедерация мен доминион мәртебесін таңдауды сұраған екінші референдум 52% -дан 48% -ға дейін Канадамен конфедерация үшін дауыспен шешілді. Ньюфаундленд Канадаға 1949 жылы 31 наурызда қосылды. Алайда, нәтижеге бәрі қанағаттанбады. Конфедерацияға қарсы питер Кашин дауыс берудің заңдылығына күмән келтірді. Ол Лондон мен Оттава арасындағы қасиетсіз одақ конфедерацияны тудырды деп мәлімдеді.

Қырғи қабақ соғыс

Сол кезде Канаданың сыртқы саясаты Ұлыбританияны басып алған АҚШ-қа бағыттала бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы одақта кішігірім серіктес болды, ал АҚШ қажет болған жағдайда Канаданы қорғауға көмектесуге уәде берді. Канада 1945 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының және 1949 жылы Солтүстік Атлантика Шарты Ұйымының (НАТО) құрылтайшы мүшелерінің бірі болды, бірақ әлем істерінде АҚШ-тың көлеңкесінде қалды. Канада бүкіл суық соғыста АҚШ-тың жақын одақтасы болып қала берді. 1945 жылы Оттавадағы Канададағы Кеңес елшілігінің шифрлаушы қызметкері Игорь Гузенко бас тартқанда, кеңес тыңшыларынан қорқыныш қызыл қорқынышқа әкеліп соқты. 18 адам тұтқындалып, сотталды, оның ішінде Еңбек прогрессивті партиясының (коммунистік) парламенттік мүшесі Фред Роуз. Канада Біріккен Ұлттар Ұйымы аясында Корея соғысына қатысты. Сент-Лоран кабинетіндегі сыртқы істер министрі Лестер Боулз Пирсон қақтығыстың дипломатиялық жағына қатысты және соғыс аяқталғаннан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымымен дипломатияда белсенді болды. 1956 жылы Пирсон Суэц дағдарысының шешімін халықаралық бейбітшілікті сақтау күшін құруды ұсынды. Осы еңбегі үшін Пирсон 1957 жылы Нобель сыйлығын алды. Сент-Лоран жаңа, жоғары технологиялық реактивті ұшақ - "Авро Ароу" ұшағын жасауға тырысты. Ол осы уақытқа дейін тарихтағы ең жылдам ұшақты жасап шығара алды, және әлі күнге дейін қазіргі заманғы ұшақтардың деңгейіне жақын болып қалады. Алайда, бұл даулы ұшақты Сент-Лоранның мұрагері Джон Джордж Дифенбеккер 1959 жылы тоқтатты, бірақ Дифенбеккер АҚШ-пен бірге ракеталық қорғаныс жүйесін құруға көмектесті, NORAD. Сол және оң жақтан АҚШ-қа тым жақын болмау туралы ескертулер айтылды. 1957 жылға дейін канадалықтардың аз ғана бөлігі тыңдады. Керісінше, 1948-1957 жылдар аралығында сыртқы және қорғаныс саясаты бойынша кең ауқымды келісім болды. Bothwell, Drummond және English: Бұл қолдау географиялық және нәсілдік жағынан біркелкі болды, жағалаудан жағалауға және француз мен ағылшын арасында. Сол жақтағы CCF-тен оң жақтағы Social Credit-ке дейін саяси партиялар НАТО жақсы нәрсе, ал коммунизм жаман нәрсе, Еуропамен тығыз байланыста болу қажет және Қауымдастық салтанатты өткенді бейнелейді деп келісті. Алайда, консенсустың ұзаққа созылғаны жоқ. 1957 жылы Суэц дағдарысы Канаданы Ұлыбритания мен Франциядан алшақтатты; саясаткерлер американдық басшылыққа сенбеді, бизнесмендер американдық қаржылық инвестицияларға күмән келтірді; және зиялы адамдар америкалық теледидар мен Голливуд ұсыныстарының құндылықтарын күлкіге салды, оны барлық канадалықтар бақылады. "Канаданың сыртқы саясатына көпшілік қолдау көрсетіп, үлкен өзгерістер болды. Сыртқы саясат либералдар үшін жеңімпаз мәселе болғаннан кейін тез арада жеңіліске ұшырай бастады".

Жоғары Арктикадағы жер аудару

Салқын соғыс кезінде Жоғары Арктикада егемендікті нығайту үшін жасалған күш-жігер, яғни аймақтың стратегиялық геосаяси орны, федералды үкіметті инуиттерді Солтүстік Квебектен құр Корнуоллис аралына, Нунавутқа күштеп көшіруге итермелеген себептердің бірі болды. Адамдардың алғашқы тобы 1953 жылы Квебектің Инукжуак (ол кезде Порт-Харрисон деп аталатын) және Нунавуттың Понд-Инлет қаласынан көшірілді. Оларға үйлер мен аң аулау уәде етілген, бірақ көшірілген адамдар ешқандай ғимараттарды және өте аз таныс жануарларды тапқан жоқ. Сондай-ақ, олар қыста апта бойы 24 сағат қараңғыда, ал жазда 24 сағат күн сәулесінде болды. Оларға қаласа, бір жылдан кейін үйлеріне қайтарылатыны айтылды, бірақ бұл ұсыныс кейіннен қайтарып алынды, өйткені бұл Канаданың сол аймақтағы егемендігіне зиян келтіреді және инуиттер қалуға мәжбүр болды. Ақырында, инуиттер жергілікті беллуга киттерінің көшіп-қону жолдарын үйреніп, жыл сайын бірнеше аймақта аң аулап, осы аймақта өмір сүре алды.

Сыртқы саясат

Чапник, Адам және Кристофер Кукуча, редакторлар. Канаданың сыртқы саясатындағы Харпер дәуірі: Парламент, саясат және Канаданың жаһандық ұстанымы (UBC Press, 2016). Чапник, Адам. Орташа билік жобасы: Канада және Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылуы Британдық Колумбия Университеті баспасы, 2005. Донаги, Грег. "НАТО-ны отандық ету: Канада және Солтүстік Атлантика Альянсы, 1963-68". Халықаралық журнал 52.3 (1997): 445463. - Ейрс, Джеймс. Канаданы қорғау үшін III том: Бейбітшілік орнату және қорқыту (1972) Холмс, Джон В. Бейбітшілікті қалыптастыру: Канада және әлемдік тәртіпті іздеу, 1943 1957 (2 том. 1982) Гранаштейн, Дж. Л., ред. Канаданың сыртқы саясаты: тарихи оқулар (1986), негізгі көздер мен ғалымдардың үзінділері онлайн тегін MacMillan, Margaret Olwen және David S. Sorenson, eds. Канада мен НАТО: Қауіпті өткен, белгісіз болашақ (Уотерлоо университеті баспасы, 1990). Робинсон, Х. Базиль. Дифенбеккердің әлемі: Сыртқы істердегі популист (1991)

Тарихнама

Оурам, Даг. Канада тарихы: Оқырманның нұсқаулығы: 2-том: Конфедерация қазіргі уақытқа дейін (1994). Тарихнама; барлық негізгі ұлттық және провинциялық саяси, әлеуметтік, экономикалық, мәдени және дипломатиялық мәселелер.