Кіріспе
Орыс символистік жазушысы (18631927) Федор Сологуб (Фёдор Сологу́б, туған аты Федор Кузьмич Тете́рников, Фёдор Кузьми́ч Тете́рников, сондай-ақ Теодор Сологуб; 1 наурыз 1863 [О. С. 17 ақпан 1863] 5 желтоқсан 1927) - орыс символистік ақын, романист, аудармашы, драматург және очеркші. Ол орыс прозасына Еуропаның соңғы ғасыр әдебиеті мен философиясына тән аурулы, пессимистік элементтерді енгізген алғашқы жазушы болды.
Fyodor Sologub (Фёдор Сологу́б, born Fyodor Kuzmich Teternikov, Фёдор Кузьми́ч Тете́рников, also known as Theodor Sologub; 1 March 1863 [O. S. 17 February 1863] – 5 December 1927) was a Russian Symbolist poet, novelist, translator, playwright and essayist. He was the first writer to introduce the morbid, pessimistic elements characteristic of European fin de siècle literature and philosophy into Russian prose.
Ерте өмір
Солугуб Санкт-Петербургте кедей тігінші Кузьма Афанасьевич Тетерниковтың отбасында дүниеге келді. 1867 жылы оның әкесі туберкулезден қайтыс болған кезде, анасы сауатсыз болды. Татьяна Семеновна Тетерникова, Агаповтар аристократиялық отбасының үйінде қызмет етуге мәжбүр болды, Солгуб пен оның кіші қарындасы Ольга сол жерде өсті. Отбасы жас Федордың білім алуына қызығушылық танытып, оны педагогикалық мекемеге жіберді, онда Сологуб үлгілі оқушы болды. Анасының өмірінің қаншалықты қиын екенін көріп, Солуғұб оны одан құтқаруға бел буды. 1882 жылы Санкт-Петербург мұғалімдер институтын бітіргеннен кейін ол анасы мен әпкесін өзімен бірге Крестцыдегі алғашқы оқытушылық қызметіне алып барды. Сологюб Великие Луки (1885 ж.) және Витегра (1889 ж.) қалаларында жаңа жұмыс орындарына ауысқанда жазуын жалғастырды, бірақ әдеби әлемнен мүлдем оқшауланғандығын сезінді және қайтадан астанада өмір сүруге құштар болды; дегенмен, он жылдық тәжірибесі "Қорқыт әлем" провинциялық өмірдің "Қайратсыз жын" жазуға келгенде оған жақсы қызмет етті. (Ол кейінірек роман жазуда фактілерді жұмсартқанын айтты: "Мен оларды сипаттасам, ешкім сенбейтін нәрселер болды".) Ол "Северный вестник" (Солтүстік херальд) журналына қатысы бар жазушыларға, соның ішінде Николай Минский, Зинаида Гиппиус және Дмитрий Мережковскийге жанашырлық танытты, олар Символистік қозғалыс деп аталатын қозғалысты құруға кірісті. 1891 жылы ол Минский мен Мережковскийді көруге үміттеніп Петербургке барды, бірақ тек біріншісімен кездесті.
Бастапқы әдеби мансабы
1892 жылы ол астанаға көшіп барады, онда математикадан сабақ бере бастады, өзінің ең танымал романы "Кішігірім жын" романын жаза бастады және келесі бес жыл ішінде өзінің көптеген жазбаларын жариялаған "Северный Вестник" кеңсесіне жиі бара бастады. Онда 1893 жылы Тетерников поэтикалық емес есім деп ойлаған Минский оған псевдонимді қолдануды ұсынды, ал аристократиялық Sollogub аты шешілді, бірақ l-дің бірі конт Владимир Sollogub-пен шатасудан аулақ болу үшін (қалай болғанда да, пайдасыз) алынып тасталды. 1894 жылы оның алғашқы "Ниночкина ошибка" (Ниночканың қателігі) атты әңгімесі "Иллюстрированный мир" журналында жарық көрді, сол жылдың күзінде оның анасы қайтыс болды. 1896 жылы алғашқы үш кітабын жариялады: өлеңдер кітабы, әңгімелер жинағы және 1883 жылы бастаған және алғашқы декадент орыс романдарының бірі болып саналатын алғашқы романы "Тяжелье сны" (Жылымсыз түстер). 1897 жылы сәуірде ол "Северный Вестник" журналымен байланысын тоқтатып, Мережковский мен Гиппиуспен бірге "Север" журналына жаза бастады. Келесі жылы оның алғашқы ертегілер сериясы жарық көрді. 1899 жылы Андреевское муниципалды мектебінің директоры болып тағайындалды және Васильевский аралындағы үй-жайларына көшірілді; ол сонымен қатар Санкт-Петербург аудандық мектеп кеңесінің мүшесі болды. Ол өлең кітаптарын жариялауды жалғастырды, ал 1902 жылы ол 1905 жылы ішінара сериялық түрде (соңғы бөлімдерінен бұрын тоқтатылған Voprosy zhizni) жарияланған The Petty Demon атты шығармасын аяқтады. Бұл уақытта оның үйінде жиналатын әдеби топ "Жексенбі" ақын-жазушыларды, суретшілерді және актерлерді, соның ішінде Александр Блокты, Михаил Кузьминді, Алексей Ремизовті, Сергей Городецкийді, Вячеслав Ивановты, Леон Бакстты, Мстислав Добужинскийді және Сергей Ауслендерді тартты. Теффи бұл кезеңде ол туралы былай деп жазды: Оның бет-әлпеті сарғыш, ұзын, қашсыз, мұрны үлкен қылқан жаңқа, жұқа қызғылт сакал жұқа жақтан алыстаған сияқты, көңілі қалыңды, жартылай жабық көздері. Кейде ол біреудің үстелінде қонақ болған кезде көзін жабатын және бірнеше минут бойы солай қалатын, егер ол оларды ашуды ұмытқан болса. Ол ешқашан күлген емес Солугуб Васильевский аралында, мұғалім және инспектор болған муниципалды мектептің кішкентай ресми пәтерінде өмір сүрді. Ол қарындасымен бірге тұратын, көкіректері жалпақ, ескірген қыз. Ол тыныш және ұялшақ болды, ол өзінің бауырына құлшылық етті және одан сәл қорқып, ол туралы тек құпиялап сөйледі. Ол өлеңінде былай деді: "Біз, менің әпкем және мен, мерекелік балалар едік"; олар өте кедей еді, сол мерекелік балалар, біреу оларға "түсті-түсті құрғақтарды да берсін" деп армандады. Олар жастық шақтағы қиын кезеңдерін қайғылы әрі мазасыз өткізді. Тұтынушы апа, оның үлесін алған жоқ, түрлі-түсті қабыршақтар, қазірдің өзінде өртеп. Ол өзі оның скучный оқыту жұмысына шаршады, ол жазды snatches түнде, әрқашан шаршады балалық шу оның студенттерінің сондықтан Sologub өмір сүрген өзінің кішкентай ресми пәтерде шағын иконасы шамдар, қызмет көрсету оның қонақтары мятный торттар, қызғылт ролл, пастила, және бал торттар, оның қарындасы үшін өзеннің арғы жағына бір жерде ат арбамен. Ол бізге: "Мен арабаның сыртына отырып, көлікпен жүруді жақсы көрер едім, бірақ ағайым рұқсат етпейді. Ол мұны әйелге жарамайтын нәрсе дейді". Кішкентай пәтерде кешке жақын әдебиетші достары жиналған кезде, өте қызықты болды.
His face was pale, long, without eyebrows; by his nose was a large wart; a thin reddish beard seemed to pull away from his thin cheeks; dull, half closed eyes. His face was always tired, always bored Sometimes when he was a guest at someone's table he would close his eyes and remain like that for several minutes, as if he had forgotten to open them. He never laughed Sologub lived on Vasilievsky Island in the small official apartment of a municipal school where he was a teacher and inspector. He lived with his sister, a flat chested, consumptive old maid. She was quiet and shy; she adored her brother and was a little afraid of him, and spoke of him only in a whisper. He said in a poem:
"We were holiday children, My sister and I"; they were very poor, those holiday children, dreaming that someone would give them "even motley colored shells from a brook." Sadly and dully they dragged out the difficult days of their youth. The consumptive sister, not having received her share of motley shells, was already burning out. He himself was exhausted by his boring teaching job; he wrote in snatches by night, always tired from the boyish noise of his students
So Sologub lived in his little official apartment with little icon lamps, serving his guests mint cakes, ruddy rolls, pastila, and honey cakes, for which his sister went across the river somewhere on a horsecar. She told us privately, "I'd love to ride on the outside of the horsecar sometime, but my brother won't let me. He says it's unseemly for a lady." Those evenings in the little apartment, when his close literary friends gathered, were very interesting.
Атак-даңқ пен неке
1905 жылғы революция кезінде оның саяси сынға арналған сказочки ("кіші әңгімелері") өте танымал болды және олар "Политические сказочки" (1906) кітабына жиналды. "Кішкентай жын" 1907 жылы жеке басылымда жарық көрді және тез танымал болды, автордың өмірінде он басылым болды. Сологабтың келесі ірі прозалық шығармасы - "Жаратылған аңыз" (19051913) (сөзбе-сөз "жасалып жатқан аңыз", "Қан тамшылары", "Көкше Ортруда" және "Түтін мен күл" трилогиясы) көптеген бірдей сипаттамаларға ие болды, бірақ әлемді әлдеқайда оң және үмітті сипаттады. "Ол өмірдің "көпшілікке жат" деген әйгілі мәлімдемесімен басталады. қараңғылықта тұрып қалған, қарапайым, өнегелі, ақын "оның ішінен тәтті аңыз жасайды. Менің әсемдік пен сұлулық туралы аңызым". Оның әдеби жетістіктерінің артуына оның әпкесі туберкулезге шалдыққан; 1906 жылы ол онымен бірге емдеу үшін Уфа Губернияға барды, ал 1907 жылы маусымда оны Финляндияға алып барды, ол 28 маусымда қайтыс болды. Келесі айда ол Санкт-Петербургке оралып, 25 жыл ұстаздық қызметтен кейін зейнеткерлікке шықты. 1908 жылдың күзінде ол аудармашы Анастасия Чеботаревскаяға (1876 жылы туған) үйленді, оны ол үш жыл бұрын Вячеслав Ивановтың пәтерінде кездестірген болатын. Теффи оның "күнделікті өмірін жаңа және қажетсіз жолмен өзгертті. Жаңа үлкен пәтер жалға берілді, кішкентай алтын төсектер сатып алынды. Үлкен, суық кабинет қабырғалары қандай да бір себеппен әртүрлі суретшілердің Леда суреттерімен безендірілді. Тыныш әңгімелердің орнын би мен маскалармен шулы жиналыстар басты. Солтүстіктегі "Ақтөбе" журналының "Ақтөбе" журналында ол "Ақтөбеде" "Ақтөбеде" "Ақтөбеде" "Ақтөбеде" "Ақтөбеде" "Ақтөбеде" "Ақтөбеде" деп жазылған. Ол Ресейден кетуден бас тартып, Ждановка өзенінің жағасындағы пәтерге қоныс аударды, онда әйелі суға батып қайтыс болды. 1921 жылы Жаңа экономикалық саясат басталды, ал жылдың соңынан бастап оның кітаптары (көптегенде шетелде, әсіресе Германия мен Эстонияда басылып шыққан) Кеңес Одағында пайда бола бастады. Желтоқсан айында өлеңдер жинағы Fimiamy (Тыс) жарық көрді; келесі екі жылда тағы да өлеңдер жинақтары мен аудармалары жарық көрді (Балзактың Contes drolatiques, Пол Верлен, Генрих фон Клейст, Фредерик Мистраль), ал 1924 жылы Сологубтың әдеби қызметінің қырық жылдығы Петербургтегі Александринский театрында Евгений Замятин, Михаил Кузьмин, Андрей Белый және Осип Мандельштамның баяндамаларымен атап өтілді. Сол жылдың сәуір айында Петербург жазушылар одағының аудармашылар бөлімінің құрметті төрағасы болып сайланды, ал екі жылдан кейін ол одақтың басқарма төрағасы болды. Ол өзінің пәтерінде әдеби жиындар өткізді, оған Анна Ахматова мен Корней Чуковский сияқты жазушылар қатысты. Оның қарапайым, классикалық өлеңдері оқыған адамдарына ұнады, бірақ олар енді басылмаған.
Өлім және мұра
1927 жылдың мамыр айында Солуғұб ауыр науқастанып, жазға қарай төсегінен сирек шығатын болды. Оның соңғы өлеңі 1 қазанға таман жазылған. Ұзақ күрестен кейін 5 желтоқсанда Ленинградта қайтыс болды. Екі күннен кейін ол Смоленск қорымындағы әйеліне жақын жерленген. Солуғұбтың романдары оның ең танымал шығармалары болса да, ол әрқашан ғалымдар мен авторлар арасында өзінің поэзиясы үшін құрметке бөленген. Символист ақын Валерий Брюсов Сологуб поэзиясының қарапайымдылығына таңданып, оны Пушкиндік форманың кемелділігі деп сипаттады. Солуғұбтың замандасы, тағы бір ақын Иннокентий Анненский Солуғұбтың поэзиясының ең түпнұсқалы аспектісі оның автордың өзін әдебиетінен ажыратуға дайын еместігі екенін жазды.
Кішігірім жын
Кішкентай жын "пошлюст" деген орыс ұғымын сипаттауға тырысты, бұл ұғым жамандық пен қарапайымдылықтың сипаттамаларына ие. Антигерой - провинциялық мектеп мұғалімі Передонов, ол адамгершілік қасиеттерінің толық жоқтығымен ерекшеленеді. Романда моральдық жағынан бұзылған Передоновтың аты аталмаған орыс провинциялық қалашығында ақылдан адасып, параноик болып кетуі, сонымен қатар оның провинциясының мемлекеттік инспекторы қызметіне көтерілу үшін күресі баяндалады. Үшінші тұлғада айтылған оқиғалар Сологубтың Символистік тенденциясын және орыс реализмі дәстүрін біріктіруге мүмкіндік берді. "Кішігірім жынның" реалистік элементтері 19-ғасырдағы ауылдағы күнделікті өмірдің жан-жақты сипатталуын қамтиды, ал фантастикалық элемент - Передоновтың галлюцинацияларын сыртқы оқиғалармен теңестіру. Кітап орыс қоғамына айыптау ретінде қабылданғанымен, ол өте метафизикалық роман және орыс символистік қозғалысының негізгі прозалық шығармаларының бірі. Джеймс Биллингтон бұл туралы былай деді: "Кітапта Фрейдтің бұрмалаулары бар қазынасы бар, олар жасырын және сенімді түрде көрсетіледі. Романның кейіпкері Передоновтың есімі бүкіл ұрпақ үшін саналы құмарлықтың символына айналды. Ол оқушыларын азаптайды, олардың тізе бүгіп дұға етуін көруден эротикалық қанағат алады және ғаламға қарсы жалпыланған реніші ретінде оны тастамас бұрын өз пәтерінен жүйелі түрде лақтырады.
The book puts on display a Freudian treasure chest of perversions with subtlety and credibility. The name of the novel's hero, Peredonov, became a symbol of calculating concupiscence for an entire generation He torments his students, derives erotic satisfaction from watching them kneel to pray, and systematically befouls his apartment before leaving it as part of his generalized spite against the universe.
Ағылшынша аудармалар
"Түсті иістенген есім және басқа ертегілер, аңыздар мен әңгімелер" Стивен Грэм (Нью-Йорк: G. P. Putnam's Sons, 1915). "Ескі үй және басқа да әңгімелер" транскрипциясы. Джон Курнос (Лондон: М. Секер [1915]) (онда: Старый дом, Жандардың біріктірушісі, Жануарды шақырушы, Ақ ит, Жар және көлеңке, Аштықтың жарқырауы, Қосылу және іздеу, Жалқы, Үміт, Жетіру, Ақ ана). Қайта басылған: Вестпорт, Коннектикут: Гринвуд Пресс [1974]. Кішкентай жын трансгенділікке рұқсат берді. Джон Курнос пен Ричард Олдингтон (Лондон: М. Секер, 1916). "Жаратылған аңыз" транскрипцияны рұқсат етті. Джон Курнос (Лондон: М. Секер, 1916). (Бұл аудармада тек трилогияның бірінші романы "Қан тамшылары" бар.) "Қосық-қоқыс" - үздік орыс әңгімелері байқауында. және транс. Томас Селтцер (Нью-Йорк: Boni & Liveright, Inc. 1917). "Шильд" басылымындағы "Баршаға арналған отаны". Максим Горький, Леонид Андреев және Федор Сологуб; транскрипция. Авраам Ярмолинский (Нью-Йорк: А. А. Кнопф, 1917). "Ақ ит" орыс классикасында (Бостон: The Four Seas Co., 1918) (Халықаралық қалта кітапханасы). "Лилидің жауын-шашын және көкөністің киімі" және "Күлкілі өлген адам" Яһуда Искариот және басқа да әңгімелер (Нью-Йорк: Гвидо Бруно, 1919 [c1916]). "Құлшылықта" орыс әңгімелерінде = Русские rasskazy ed. Глеб Струв (Нью-Йорк: Bantam Books, 1961) (Бантамның қос тілдегі басылымы). Кішкентай жын транс. Эндрю Филд (Нью-Йорк: Рэндом Хаус, [1962]). "Біреуі" кітабының "Орысша әңгімелердің екі тілді жинағы" басылымында. Морис Фридберг (Нью-Йорк: Рэндом Хаус, 1964). Melkiĭ bes = Шахматты жын (Летчворт [Гертс. ]: Брадда Букс, 1966). "Менің қасіретлі даным", "Біздің қайта тірілу", "Біз бірге өлеміз" және "Песня" в русской поэзии при царе: Антология ком. және транс. Бартон Раффель (Албани: Нью-Йорк мемлекеттік университеті баспасы, 1971). "The Poison Garden" in The Silver Age of Russian Culture: An Anthology басылымындағы "Уыт бақшасы" атты мақаласы. Карл Проффер мен Элендеа Проффердің редакциясында (Анн Арбор: Ардис, 1975). "Тұрмақ баланың өбіні және басқа да әңгімелер" Мюрл Г. Баркер (Кноксвилл: Теннесси университеті баспасы, c1977) (онда: "Қабырға және көлеңкелер", "Құрт", "Күрек", "Құқық", "Қосық және іздеу", "Көрікті бет", "Кәуіп", "Жастар Линус", "Реклама арқылы өлім", "Көпшілікте", "Қосылулар патшайымы", "Жұмысқа", "Қызыл иілді қонақ", "Тұмысқа келмегендердің сүйеуі", "Банттағы ханым", "Ол тәж киді"). Bad Dreams трансы. Васар В. Смит (Анн Арбор: Ардис, 1978 ж.). Қанның тамшылары. Сэмюэл Д. Чиоран (Анн Арбор: Ардис, 1979 ж.) Король Ортруда транс. Сэмюэл Д. Чиоран (Анн Арбор: Ардис, 1979 ж.) "Түтін мен күл" транслитерациясы. Сэмюэл Д. Чиоран (Анн Арбор: Ардис, 1979 ж.) "Жаратылған аңыз" трансы. Сэмюэл Д. Чиоран (Анн Арбор: Ардис, 1979 ж.) Кішкентай жын транс. Сэмюэл Д. Чиоран (Анн Арбор: Ардис, 1983 ж.) (қосымша және сын мақалалармен бірге. Мюрл Баркер). "Белгісіз орыс театры: антология" басылымында "Стуард Ванка мен парақшы Джехан". және транс. Майкл Грин және Джером Кацселл (Анн Арбор: Ардис, 1991 ж.). Кішкентай жын транс. Рональд Уилк (Нью-Йорк: Пингвин, c1994) (Пингвин ХХ ғасыр классикасы). "Қуаныш", "Аңыздар", "Таңдалған тармақтар" екі тілді басылым. Ағылшынша аударма. Васар В. Смит (s. l.: Barbary Coast Books, 1997) жазған. "Астероид" және "Кішкентай адам" бөлек әлемдер: орыс фантастикасы мен ғылыми фантастикасының антологиясы. Александр Левицкий мен Марта Т. Китчен (Нью-Йорк: Оверлук Дакворт, 2007). "Жануарды шақырушы" 50 жазушы: XX ғасырдағы орыс қысқа әңгімелерінің антологиясы. Валентина Броугер мен Фрэнк Миллер Марк Липовецкиймен бірге (Бостон: Академиялық зерттеулер баспасы, 2011). .