Кіріспе

Судандық жазушы Лейла Фуад Абулела (араб.ليلى فؤاد ابوالعلا; 1964 жылы туған) - Шотландияның Абердин қаласында тұратын судандық жазушы, очеркші және драматург. Ол Суданның Хартум қаласында өскен, 1990 жылы Шотландияға көшіп барып, әдеби мансабын бастады. 2023 жылға дейін Абулела алты роман және бірнеше әңгіме жариялады, олар он бес тілге аударылды. Оның ең танымал романдары - "Минарет" (2005) және "Тержімеші" (1999) - Ұлыбританиядағы мұсылман әйелдерінің оқиғалары туралы және Халықаралық Дублин әдеби сыйлығы мен "Оранж" сыйлығына ұсынылды. Абулеланың еңбектері Harper's Magazine, Granta, The Washington Post және The Guardian сияқты басылымдарда жарияланды. BBC радиосы оның шығармаларын кеңінен бейімдеп, оның бірқатар пьесаларын, соның ішінде The Insider, The Mystic Life және тарихи драма The Lion of Chechnya. 1999 жылы "Тержімеші" романының бес бөлімді радиосы жарыста "Ресс в медиа" сыйлығына (RIMA) ұсынылды.

Ерте өмір және білім

1964 жылы Мысырдың Каир қаласында туған, Мысыр анасы мен Судан әкесі, Абулела алты аптада Хартумға көшіп барды, 1987 жылға дейін ол сонда өмір сүрді. Әбулеланың әкесі судандық атақты отбасынан шыққан, оның ағасы - ақын Хасан Авад Әбулела. Ол Мысырдағы Виктория колледжінде және Дублиндегі Тринити колледжінде оқыған. Оның көп мәдени тәрбиелеуі Каирдегі жазғы демалыспен белгіленді, онда ол анасының отбасымен байланыс орнатып, египет мәдениетін тамақ, танымал ақпарат құралдары және фильмдер арқылы сіңіре алды. Абулела ағылшын және араб тілдерінде сөйлеген кезде өскен, бірақ анасынан үйренген египет араб тілінде сөйлегендіктен мектепте қорлық көргенін еске алады.

Жеке өмір

2012 жылы Абулела Шотландияның Абердин қаласында тұрады. Оның күйеуі, Nadir Mahjoub, мұнай инженері, жартысы судандық, жартысы британдық, романист Джамал Махжубтың кіші інісі, және ол жазуға оның ағылшын анасы, марқұм Джудит Махжубтың ықпалын білдірді. Олардың үш баласы бар. 1990 жылы Абулела күйеуі мен балаларымен бірге Абердинге көшіп келді, бұл қадам ол өзінің алғашқы романы "Тержімеші" үшін шабыт болды. Абулела 1992 жылы Абердин колледжінде оқытушы, кейіннен Абердин университетінде ғылыми көмекші болып жұмыс істеген кезде жазуды бастады. 2006 жылы ол 2008 жылы қайтыс болған ауру әкесіне қамқорлық жасау үшін Хартумға оралды. Абулела - дінге берілген мұсылман, оның діні оның жазбаларының көп бөлігін қалыптастырады.

Романдар

Аудармашы: 1999 жылы жарық көрген "Абдулеланың" алғашқы романы "Аудармашы, Джейн Эйрдің мұсылмандық қайта баяндауы" аудармашы болып жұмыс істейтін Шотландиядағы судандық жесір әйелдің және оның шотландтық жұмыс берушімен қарым-қатынасының тарихын баяндайды. Минарет: 2005 жылы жарық көрген Минарет, Наджваның айналасында орналасқан, ол Суданнан қашып кетуге мәжбүр болды және оның әкесі министр болған режимді құлатып, төңкеріс жасағаннан кейін Лондонда сүргінде өмір сүреді. Наджваның оқиғасы мәдениет шогы, махаббат, исламофобия және иммиграция туралы. Сонымен қатар, ол жас әйелдің өмір сүру жолын және жаңа, бейтаныс ортада үй табу жолын сипаттайды. Аллидің өлеңдері оның ағасы, ақын Хасан Авад Абулеланың өміріне тікелей әсер еткен. "Дұшпандардың мейірімділігі" (2015 жылы жарық көрген) - жарты ресейлік, жарты судандық профессордың мұсылман тарихи қайраткері Имам Шамильдің өмірін деректеуге арналған саяхатқа аттанған оқиғасы. Шамиль Кавказ соғысындағы ресейге қарсы қарсылық қозғалысында өзінің басты рөлі арқылы танымал болды. 2010 жылы орын алған бұл кітап 9/11-ден кейінгі мұсылман өмірінің тақырыбын да қамтиды. Сапар әйелдер үшін оқиғаға толы әрі өзін-өзі тануға толы болады. Оларды үйлерінен алыстатып, Шотландияның сұлу табиғаты өмірлерін және өздерін осыған жеткізген шешімдерін ой жүгіртуге талпындырады.

Қысқа әңгімелер жинағы

Түсті жарықтар: Түсті жарықтар - 2001 жылы жарық көрген Әбулеланың алғашқы әңгіме жинағы. Онда он бір әңгіме бар. Жинақта әртүрлі ортада өмір сүретін жас судандық әйелдердің өмірлері мен өздеріне тиесілі болу жолын іздеп жүрген оқиғалары баяндалған. Көптеген әңгімелер иммигранттардың өмірлік тәжірибесі мен шығыстағы өмірден батыс мәдениетінің дамуына байланысты қиындықтарды суреттейді. Бұл жинаққа кірген Абулеланың "Музей" атты әңгімесі 2000 жылы Африка жазушылығы үшін алғашқы Кейн сыйлығын алды. Онда Абердиндегі судандық студенттің шотландтық сыныптасымен алғашқы кездесуі туралы әңгімеленеді. Аталған мұражай Шотландия мұражайларындағы африкалық өнер көрмесін және мекемелердің отарлау мұрасын сынға алған. Көп мәдени қарым-қатынастар, достық пен жоғалту туралы әңгімелер бейнеленген "Бар жер, үй" - кейіпкерлердің өмірін өзгертіп, қайтадан ойлап тапқан кездегі оқиғалар жинағы. Бұл оқиғалар Абу-Даби, Абердин, Эдинбург және Лондонда орын алады. "Мистикалық өмір" - оның "Ранды жарықтар" атты қысқа әңгімелер жинағынан алынған әңгіменің адаптациясы, ал "Чечня арыстаны" мұсылман саяси көшбасшысы Имам Шамильдің (1797-1871) тарихын және оның "Дұшпандардың мейірімділігі" романының тақырыбын баяндайды. Оның прозасы Сан-Франциско хроникалы Ким Хеджеске әсер етті, ол "Абулеланың прозасы таңғажайып. Ол күшті эмоцияларды тыныш, бірақ күшті түрде басқарады, олардың көрінісіне тікелейлік пен түпнұсқалық береді және көңіл-күйді қалыптастыруға ықпал ететін дискретті сезімдік әсерлерді шеберлікпен түсіреді. Ол мұсылман иммигранттарын, мәдени қарым-қатынастардың күрделілігін, исламды және әлеуметтік күтулерді бұзатын әйел кейіпкерлерін суреттегені үшін танымал. Оның екінші романы "Минарет" (2005) ең көп сынға ие болды. Минарет "The Guardian" газетіне жазған Майк Филлипстің "жақсы, батыл, қиын роман" және "жақсы жетістік" деп мақталды. Оны сыншылар, әдеби сыйлық алқалары және зерттеушілер африкалық, араб, шотланд және диаспоралық әйел автор деп санайды. Сонымен қатар, бұл роман Бриттл әдеби журналының 2023 жылғы 100 көрнекті африкалық кітаптардың бірі ретінде таңдалды.