Кіріспе

Ханан әл-Шейхтің романы «Құм мен мирра әйелдері» – Ханан әл-Шейхтің романы. Бұл әл-Шейхтің бесінші романы. Ол алғаш рет 1989 жылы «Міск әл-ғазал» (مسك الغزال) деген атпен жарық көрді, ал 1992 жылы ағылшын тіліне аударылды. Ағылшын тілінен аудармасын Кэтрин Кобэм жасады. Publishers Weekly журналы «Құм мен мирра әйелдері» кітабын 1992 жылғы ең үздік 50 кітаптың бірі деп таныды. Романның басты кейіпкерлері – Суха, Тамер, Нур және Сюзанна. Романның әртүрлі бөлімдерінде төрт әйелдің көзқарасы баяндалады, бұл кітапты төрт түрлі баяндаушысы бар туындыға айналдырады. Суха мен оның күйеуі соғыстан қашып, аты аталмаған елге көшіп келді. Дегенмен, Суха өзін бақытсыз және көңілсіз сезінеді, сонымен қатар күйеуін бай және әуескер Нурмен алдайды. Сюзанна – күйеуімен бірге келген американдық үй шаруасының иесі. Күйеуі енді оған қызығуын жойған, бірақ Сюзанна жергілікті ер адамдар үшін өте тартымды екенін сезінеді. Тамер – өзінің ісін құруға тырысатын, бірақ құқығы жоқ ажырасқан кедей түрік әйел. Оқиға Таяу Шығыстағы салыстырмалы түрде заманауи қоғамда өрбітеді. Роман 20 ғасырға дейінгі Таяу Шығысқа байланысты емес, соңғы онжылдықтардағы фундаменталистік қоғамдардың өмірін көрсетеді. Кітаптағы кейбір элементтер бүгінгі қоғамда да кездеседі: әйелдердің абайя киюі, түрлі инфрақұрылымдық нысандарды пайдалануы. Күннің белгілі бір уақытында міндетті намаз оқу. Патриархалды қоғам, көптеген адамдар әйелдердің бала тәрбиелеуден басқа ештеңеге жарамайды деп санайды. Тұзды суды тазарту станциялары (негізгі орын Сауд Арабиясы екенін көрсететін маңызды белгі), әуежайлар және т.б. Роман бүгінгі қоғамдағы көптеген мәселелерді қамтиды және кең тақырыптарды қозғайды. Романның негізгі тақырыптары – гендерлік рөлдердің айырмашылығы, таптық жіктелу, мәдениет, дін және материализмге қарсы романтизм. Тақырыптар:

Ерлер мен әйелдер
Феминизм
Қарым-қатынаста билікті пайдалану және/немесе зәбірлеу
Таптық жіктелу
Қоғам құрылымы
Статус-квоға қарсы көтеріліс
Мәдениет және дін
Еркіндік пен шектеу/қарсылық
Дәстүрлі мәдениет элементтері және олардың әсері
Материализмге қарсы романтизм
Араб әйелдерінің сексуалдық кемшіліктері мен қалаулары
Араб мәдениеттеріндегі жасырын лесбияндық
Араб әйелдерінің жақсырақ қарым-қатынас күтуге деген табиғи қалауы

«Құм мен мирра әйелдері» кітабы күшті мазмұны (сексуалдық, саяси және т.б.) және араб мәдениетін сындарлы көрсетуі үшін көптеген араб елдерінде тыйым салынды.

Сыни қабылдау

Kirkus Reviews романы «ұмтылыспен жазылған тұңғыш шығарма» деп мақтады. Publishers Weekly журналы да оған жағымды баға берді. Элис Салем Манганаро, Таяу Шығыс зерттеулер қауымдастығы үшін жазған мақаласында, романның стилін сынға алды, бірақ оның тақырыптары мен қазіргі заманға қатыстылығы үшін жоғары бағалады. Эдвард Саид бұл романды «Батыстық феминистер оқуға тиіс» деп атады. Ханнади әл-Самман романдағы лесбияндық қарым-қатынастардың бейнеленуін сынап, романдық махаббат гетеросексуалдыққа қарағанда нашаррақ нұсқа ретінде көрсетілгенін жазды.