Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Судандық романист және әңгімеші (1929–2009)
Sudanese novelist and short story writer (1929–2009)
Тайып Салих (الطيب صالح; 12 шілде 1929 – 18 ақпан 2009) – судандық жазушы, BBC араб тіліндегі бағдарламасының мәдени журналисі, сондай-ақ араб журналдарының қызметкері және ЮНЕСКО қызметкері болған. Ол араб әдебиетіндегі ең маңызды романдардың бірі саналатын «Солтүстікке көші-қон маусымы» романымен ең көп танылған. Оның романдары мен әңгімелері ағылшын тіліне және оннан астам басқа тілдерге аударылған.
Tayeb Salih (الطيب صالح; 12 July 1929 – 18 February 2009) was a Sudanese writer, cultural journalist for the BBC Arabic programme as well as for Arabic journals, and a staff member of UNESCO. He is best known for his novel Season of Migration to the North, considered to be one of the most important novels in Arabic literature. His novels and short stories have been translated into English and more than a dozen other languages.
Өмірбаян
Ол Суданның Солтүстік провинциясындағы Әл-Дабба қаласына жақын Нил өзеніндегі Кармакол ауылында дүниеге келген. Ұлыбританиядағы Лондон университетіне барар алдында Хартум университетінің ғылым бакалаврын бітірген. Шағын шаруалар мен діни ұстаздар отбасынан шыққан ол бастапқыда ауыл шаруашылығында жұмыс істеуге ниеттенген. Алайда, Англияға көшіп кетер алдында мектеп мұғалімі ретінде қысқа мерзімнен басқа, ол журналистикада және халықаралық мәдени алмасуды насихаттауда жұмыс істеді. Салих он жылдан астам уақыт бойы Лондондағы араб тіліндегі "әл-Маджала" газетінде әр апта сайын мақалалар жазып, әр түрлі әдеби тақырыптарды зерттеді. Ол BBC-нің араб тіліндегі қызметіне жұмыс істеді, кейін Катардың Доха қаласындағы Ақпарат министрлігінің бас директоры болды. Еңбек жолының соңғы он жылын ол Париждегі ЮНЕСКО-ның бас кеңсесінде өткізді, онда әртүрлі лауазымдарды атқарды және ЮНЕСКО-ның Парсы шығанағындағы араб мемлекеттері жөніндегі өкілі болды. Оның үстіне, оның кітаптарының мотивтері 20-ғасырдағы Судандағы мұсылман ретінде өзінің діни тәжірибесінен алынған, ол колониялық дәуірге дейінгі және кейінгі дәуірлерде пайда болған. 1966 жылы Салих өзінің ең танымал романы – "Маусим әл-Хижра ила әш-Шимал" (Солтүстікке көшіру маусымы) романын жариялады. Бұл мақала алғаш рет Бейрут қаласындағы "Hiwâr" журналында жарияланды. Романның басты тақырыбы – британдық отаршылдықтың және еуропалық заманауилықтың жалпы Африканың ауылдық қоғамдарына, ал әсіресе судандық мәдениет пен бірегейлікке әсері. Оның романы қазіргі Суданның қақтығыстарын бейнелейді және еуропалық отаршылдықтың қатал тарихын қазіргі Судан қоғамының шындығын қалыптастыратыны ретінде көрсетеді. "Солтүстікке көшірудің маусымы" – бұл аты аталмаған баяндаушы, "саяхатшы адам" және шетелде бірнеше жыл болғаннан кейін оралған африкалықтың белгісіз аудиторияға айтқан оқиғасы. Ол 1950 жылдары "Ағылшынның танымал емес ақынының өмірі" тақырыбында докторлық диссертация жазғаннан кейін Нил өзенінің бойындағы Суданның Уад Хамид ауылына оралады. Романның басты кейіпкері Мұстафа Саид британдық отаршылдықтың баласы және отаршылдық білімнің жемісі. Судандық жазушы Эмад Блейк өзінің "Судандағы жаңа роман" атты эссесінде, Банипал журналының 1966 жылғы көктемгі санында Судан әдебиеті туралы жазғанда, Салихтің "өз заманының шешуші мәселелерін, мысалы Шығыс пен Батыс өркениеттерінің қақтығысын, сондай-ақ жынысты және жазу стилін батыл қолдануды "мүмкін емес оңай" деп атауға болатынын айтты. Дамаскте орналасқан Араб әдеби академиясы оны ХХ ғасырдағы араб тіліндегі ең үздік романдардың бірі деп атады. Ол жарық көргеннен кейін Салихтің туған елі Суданда бірнеше жыл бойы тыйым салынды, себебі оның ішінара жыныстық мазмұны және оған халықаралық атақ-даңқ пен бедел әкелгеніне қарамастан. "Зайнның үйлену тойы" Ливияда драма болып шықты және Кувейт режиссері Халид Сиддик 1970-ші жылдардың соңында Канн кинофестивалінде сыйлық алды. Салихтің әдеби стилі туралы ой-пікірлерінде оның аудармашысы Денис Джонсон Дэвис Салихтің "өзінің әңгімесінде әдеби тілдің байлығын толық пайдаланғанын және өзінің диалогы үшін көрнекті жергілікті диалектті қолданғанын" жазды. [ ] Тайып Салихтің шығармашылығы араб әдебиетінің, оның ішінде поэзияның жан-жақты оқығандығын көрсетеді, бұл араб сыншысының драмалық жазуға қарағанда романға жақын деп сипаттаған стильді тікелей және еркін жазуға көмектесті.
Born in Karmakol, a village on the Nile near Al Dabbah, Sudan, in the Northern Province of Sudan, he graduated from University of Khartoum with a Bachelor of Science, before leaving for the University of London in the United Kingdom. Coming from a background of small farmers and religious teachers, his original intention was to work in agriculture. However, excluding a brief spell as a schoolmaster before moving to England, he worked in journalism and the promotion of international cultural exchange. For more than ten years, Salih wrote a weekly column for the London based Arabic language newspaper al Majalla, in which he explored various literary themes. He worked for the BBC's Arabic Service and later became director general of the Ministry of Information in Doha, Qatar. The last ten years of his working career, he spent at UNESCO headquarters in Paris, where he held various posts and was UNESCO's representative for the Arab states of the Persian Gulf. Furthermore, the motifs of his books are derived from his religious experience as a Muslim in 20th century Sudan, both pre and post colonial. In 1966, Salih published his novel Mawsim al Hijrah ilâ al Shimâl (Season of Migration to the North), for which he is best known. It was first published in the Beirut journal Hiwâr. The main concern of the novel is with the impact of British colonialism and European modernity on rural African societies in general, and on Sudanese culture and identity in particular. His novel reflects the conflicts of modern Sudan and depicts the brutal history of European colonialism as shaping the reality of contemporary Sudanese society. Season of Migration to the North is a story told to an unspecified audience by the unnamed narrator, a “traveled man” and an African who has returned after having spent years abroad. He returns to his Sudanese village of Wad Hamid on the Nile in the 1950s after having written a PhD thesis on ‘the life of an obscure English poet’. Mustafa Sa'eed, the main protagonist of the novel, is a child of British colonialism, and a fruit of colonial education. In his essay "The New Novel in Sudan", published in Banipal magazine's issue of spring 1966 on Sudanese Literature today, Sudanese writer Emad Blake remarked that Salih "confronted the crucial issues of his time, such as the clash of Eastern and Western civilizations, as well as boldly employing sex and a style of writing we might term the 'impossible easy'." The Damascus based Arab Literary Academy named it one of the best novels in Arabic of the twentieth century. Upon its publication, it was banned in Salih's native Sudan for several years, because of its partly sexual content and despite the fact that it won him prominence and international fame. "The Wedding of Zein" was made into a drama in Libya and won Kuwaiti filmmaker Khalid Siddiq an award at the Cannes Film Festival in the late 1970s. In his reflections on Salih's literary style, his translator Denys Johnson Davies wrote that Salih "exploited to the full the richness of the literary language in his narrative and uses the vivid local dialect for his dialog. [ ] Tayeb Salih’s work shows his wide reading in the byways of Arabic literature, including poetry, which has helped to fashion a style which is direct and fluent, a style which an Arab critic has described as being closer to dramatic writing than that of the novel."
Тайып Салихтің құрметіне берілген марапаттар
1998 жылы Салихтің достары оны құрметтеу үшін комитет құрып, жеке пайдалану үшін 20 000 доллар жинады. Ол ақшаны Тайып Салих атындағы шығармашылық жазу сыйлығын құруға жұмсады. 2002 жылдан бері табыс етіліп келе жатқан әл-Тайеб Салих әдеби шығармашылық сыйлығы – судандық романдарға арналған әдеби жүлде. Оны Омдурман қаласындағы Әбдел Карим Мирғани мәдени орталығы тапсырады және ол жаңа судандық жазушылардың тұңғыш романдарына арналған. 2010 жылдан бастап тағы бір сыйлық – Тайып Салих атындағы шығармашылық жазу сыйлығы, роман, әңгіме және сындық зерттеулер саласындағы көрнекті араб жазушыларына беріледі. Бұл сыйлықты «Зайн Судан» телекоммуникациялық компания демеушілік етеді. Судандық зиялылардың кейбіреулері оны «Мәдениет министрлігінің судандық мәдени өмірді бақылауға жасаған әрекеті» деп сынға алды.
In 1998, a group of Salih's friends formed a committee to honour him, and collected $20,000 for his personal use. He chose to use the money to establish the Tayeb Salih Creative Writing Award. Awarded since 2002, the al Tayeb Salih Prize for Literary Creativity is a literary prize for Sudanese novels, presented by the Abdel Karim Mirghani Cultural Center in Omdurman, and is dedicated to first novels by emerging Sudanese writers. Since 2010, another award, called the al Tayeb Salih Award for Creative Writing, has been granted to outstanding modern Arab writers in the fields of novel, short story, and critical studies. The award has been sponsored by telecommunications company Zain Sudan and has been critically seen by some Sudanese intellectuals, calling it “an attempt to control the Sudanese cultural scene” by the Ministry of Culture.
Өлім
Салих 2009 жылдың 18 ақпанында Лондонда қайтыс болды. Оның денесі 20 ақпанда Суданда жерленді, жерлеу рәсіміне көптеген көрнекті тұлғалар мен араб жазушылары, сондай-ақ сол кездегі Судан президенті Омар әл-Башир, жазушы және бұрынғы премьер-министр Садик әл-Махди мен Мұхаммед Осман әл-Миргани қатысты.
Salih died on 18 February 2009 in London. His body was buried on 20 February in Sudan, where the funeral ceremony was attended by a large number of prominent personalities and Arab writers, as well as the then Sudanese President Omar Al Bashir, writer and former Prime Minister Sadiq Al Mahdi, and Muhammad Othman Al Mirghani.
Құрмет
2017 жылдың 12 шілдесінде Google Doodle Тайеб Салихтің 88 жылдығын тойлады.
On July 12, 2017, Google Doodle commemorated Tayeb Salih's 88th birthday.