Кіріспе

Британдық фосфат комиссиялары (БФК) - Австралия, Ұлыбритания және Жаңа Зеландия өкілдерінің кеңесі, олар 1920 жылдан 1981 жылға дейін Рождество аралынан, Наурудан және Банабадан (Океан аралынан) фосфат өндіруді басқарды. Науру - Австралия, Ұлыбритания және Жаңа Зеландияның атынан Науруға мандат берілген аумақ. Дегенмен, Тұрақты мандаттар комиссиясының өкілдері BPC-нің Наурудағы қызметі эксплуатанттық және Науру тұрғындарының пайдасына емес екенін айтты. Австралия Наурудағы қызметі туралы ақпаратты әдейі жасырып қойды. 1968 жылы Науру Австралияны Халықаралық Сотқа алып келді.

Науру аралы туралы келісім

Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін Германия әлемдегі барлық аумақтық активтерінен, соның ішінде Науру аралынан бас тартуға мәжбүр болды. Содан кейін Науру Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияның ортақ қамқорлығына өтті. 1919 жылы үш сенімгер Науру аралы туралы келісімге қол қойды, ол оларға Британдық фосфат комиссарлары арқылы Науру фосфатына құқық берді. Олар Тихоокеандық фосфат компаниясының барлық активтерін 3,5 миллион фунттан астам құнға сатып алды 1919 жылдан бастап Науру мен Банаба халқының әл-ауқаты, тау-кен жұмыстарының салдарынан жоғалған жер мен су ресурстарын қалпына келтіру және аралдарға келтірілген экологиялық зиянды өтеу жауапкершілігі Ұлыбритания, Жаңа Зеландия және Австралия үкіметтерінің бақылауында болды.

Науру тұрғындарына КҚК төлемі

Германия әкімшілігінің саясаты бойынша жер иелеріне авторлық сыйақы төленді. 1921 жылы британдық фосфат комиссиялары (науру халқының қысымымен) фосфаттың тоннасына арналған роялти төлемдерін жарты пенстен бір жарым пенске дейін көбейтті. 1927 жылы Науру тұрғындарына тоннасына 7,5 пенс беру туралы келісімге қол жеткізілді. 1939 жылы Науру тұрғындары фосфаттан түскен түсімнің 9% -ын алады. Бұл сома әлі де елеусіз, өйткені сол кезде Науруан фосфаты әлемдік нарықтағы бағадан әлдеқайда төмен сатылды.

Баға және пайда

Б. П. К. бақылауында елеулі пайда болды. 1948 жылы аралдағы фосфаттан түсетін табыс 745 000 долларға жетті. Б.П.К. өзінің серіктес үкіметтерімен бақыланатын және фосфаттың негізгі жеткізушісі болғандықтан, Австралия мен Жаңа Зеландия нарықтарына фосфат жеткізуде тиімді монополияға ие болды және осы нарықтарға жеткізілетін фосфаттың бағасын анықтай алды. BPC Оушн-Айленд фосфаты үшін бағаны Науру фосфаты үшін төленген бағаға байланыстырды, алайда BPC фосфат үшін төленген бағаны өзгертті. Мысалы, 1970 жылы Науру фосфаты Жапонияға тоннасына 14 және 15 долларға сатылды, бірақ Австралия мен Жаңа Зеландия нарықтарына 12,30 долларға сатылды. 1900 жылы Pacific Islands Company Ltd компаниясы Оушен аралында кен қазуды бастады, 1901 жылдың қыркүйегінен желтоқсан айына дейін 1550 тонна, ал келесі жылы 13 350 тонна жеткізілді. PIC директорлары Джон Т. Арундель мен Лорд Стэнмор жаңа мүмкіндіктерді қаржыландыру және Наурудағы кен өндіру лицензиясын бақылайтын неміс компаниясымен келіссөздер жүргізу үшін жауапты болды.

Рождество аралы мен Б.П.К.

1919 жылғы 2 шілдедегі Науру келісімінен кейін Науру мен Оушен аралындағы фосфат кен орындарында PPC мүдделерін Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландия үкіметтері сатып алды, олар үш үкіметті білдіретін Комиссия кеңесінің басшылығымен кен қазуды жүзеге асырды. Бұл келісім 1987 жылдың желтоқсанына дейін, компания таратылғанға дейін жалғасты. Содан кейін кен өндіруді Рождество аралы жұмысшыларының одағы өз қолына алды.