Кіріспе

Қиң әулетінің соңғы кезеңіндегі төрт жаңғыртылған қытай теңіз флотының бірі Бейянг флоты (Pei yang Fleet; , немесе Солтүстік теңіз флоты) - Қиң әулетінің соңғы кезеңіндегі төрт жаңғыртылған қытай теңіз флотының бірі. Төртінің ішінде Бейянг флотын әсіресе император жесір Сисидің ең сенімді вассалдарының бірі Ли Хунцзян және Солтүстік Қытайдағы "өзін-өзі нығайту қозғалысының" басты қамқоршысы, Жилидің вице-патриоты және Бейянг сауда министрі (北洋通商大臣) қолдады. Лидің императорлық соттағы ықпалына байланысты Бейянг флоты басқа қытай флоттарына қарағанда әлдеқайда көп ресурстарды жинады және көп ұзамай 1894-1895 жылдардағы Бірінші қытай-жапон соғысы басталғанға дейін Азиядағы басым әскери-теңіз флотына айналды. 1880-жылдардың соңында тоннаж бойынша Азиядағы ең үлкен және әлемдегі 8-ші флоты болды.

Қызметкерлер

1866 жылы Фучжоу арсеналында құрылған Фучжоу академиясы Ли Бейянг флотына жалдаған көптеген әскери-теңіз офицерлерін дайындады. Алайда академия басқа үш флоттың офицерлерін де қамтамасыз етуі керек болды. Академия 14 жыл ішінде тек 630 курсант дайындағандықтан, бұл жеткіліксіз болды. Ли 1880 жылы Бейянг әскери-теңіз колледжін құрды, ол 14 жыл ішінде 300 курсант дайындады. Дегенмен, бұл екі академия тек негізгі және жалпы әскери-теңіз даярлығын ғана қамтамасыз етті, бұл заманауи флотқа жеткіліксіз болды, сондықтан 35 кадет Гринвичтегі Корольдік әскери-теңіз колледжінде, Вулвичтегі Корольдік артиллерия академиясында және басқа да Корольдік теңіз флотында практикалық тапсырмамен оқытуға жіберілді. Бұл студенттер Қытайға оралғанда олар капитан болып тағайындалды. Бұл 4000-ға жуық флотта кемінде 636 оқытылған кадетті білдірді. Алайда флоттың жоғары командасы Диң Ручанға, ешқандай ресми дайындығы жоқ, құрлық істеріндегі батылдығы мен қабілетімен танылған әскери офицерге берілді. Сондықтан Уильям Ланг 1882 жылы Бейянг теңіз флотының бас инспекторы болып тағайындалды және 1885 жылы тағы бір мерзімге қайта тағайындалды.

Әскери-теңіз базалары

Қазіргі заманғы флоттың кемелерін жөндеу және күтіп-ұстау үшін қорғалған кемежайлары мен базалары болуы қажет еді. Ли Хунцзян осылайша флоттың қажетті қолдауын жасауға тырысты. Бейянг флотының міндеті Ялу өзенінің сағасы мен Цзяочжоу шығанағы арасындағы жағалау суларын қорғау болды. Жағалаудың үлкен бөлігі және Бохай шығанағын және Тианжин мен астана Пекинге жақындауды күзеткен маңызды бөлігі. Ли Бухай шығанағында үшбұрышты құрайтын Лушанкоу, Вэйхайвэй және Тяньцзинь порттарын нығайтуды шешті.

Тянжин/Дагу

Бұл порт Хай өзенінің сағасында және астана Пекиннің порт қаласы стратегиялық маңызды болды және сонымен қатар Бэйянг флотының штаб-пәтері болды. Базада Дагу кеме жасау зауыты, Тяньцзинь арсеналы, Тяньцзинь әскери-теңіз колледжі, Бейян әскери академиясы орналасқан. Тяньцзиньдегі базада телеграф кеңсесі мен флоттың академиясы болды, бұл оны байланыс үшін маңызды, сондай-ақ медициналық академия және әскери қызметшілерге арналған аурухана болды. Торпеда және тау-кен бөлімшелері де базада орналасқан.

Вэйхайвей

Бұл қала Шандун түбегінің солтүстік-шығыс шетінде орналасқан және Бохай шығанағының оңтүстік кіреберісін күзетеді. Вэйхай портын Лиугон аралы қорғайды және үлкен әскери кемелерді орналастыру үшін өте жақсы терең сулары болды. Теңіз базасы 1887 жылы құрылды. Теңіз флотының шектеулі бюджетіне байланысты портты күшейту жұмыстары жүргізілді. 1884 жылдың маусым айының соңында, Bắc Lệ тұзақ туралы хабар шыққан кезде, Қиыр Шығыс әскери-теңіз дивизиясының қолбасшысы француз адмиралы Себастьен Леспес француздық әскери кемелері La Galissonnière, Triomphante, Volta және Lutin-пен бірге Печили шығанағында Че-Фу маңында жүзіп жүрді, ал Бейянг флоты Че-Фу портында зәкірленген. Соғыс айқын болғанымен, Франция мен Қытай техникалық тұрғыдан тату болып қалды, және Леспеске дағдарысты шешу үшін дипломатиялық күш-жігердің нәтижесін күтіп, Бейянг флотына шабуыл жасауға тыйым салынды. 1884 жылы 3 шілдеде Бейянг флотының қолбасшысы адмирал Динг Ручан (丁汝) өзінің кемелерін Че-фудан Пэй-хоға қарай тартты, онда порттың арғы жағындағы мықты бар оларды француз кемелерінен қорғады. Флот Пей-хода Қытай-Франция соғысы кезінде мүлдем жұмыс істемеген. 1885 жылдың ақпан айында Бейянг флоты екі кемесін, қытайлық крейсер Чаоён және қытайлық крейсер Янвэйді, Формозадағы француз блокадасын бұзу үшін Наньянг флотының бірнеше кемелері бастаған шабуылға қосылу үшін еріксіз жіберді. Екі кеме Шанхайға Наньян кемелеріне қосылу үшін жөнелтілді, бірақ Ли Хунцзан оларды Кореядағы жапондықтарды бақылау үшін қажет деп мәлімдеді. Нәтижесінде Шипу шайқасында (1885 жылы 14 ақпанда) Наньян флотилиясынан екі қытайлық соғыс кемесін жоғалтты. Лидің өзімшіл мінезі ұмытылмады, кешірілмеді, ал Бірінші қытай-жапон соғысында Наньян флотилиясы Бейянг флотилиясына көмектесуге аз ғана тырысты.

Бейянг флотының құрлықтық бөлімшелері

Бейянг флоты 300 әскери жауынгерден тұратын теңіз жаяу әскерінің құрамын ұстады, олар Бейянг теңіз күштері қызметкерлерінің жазғы және күзгі ақ киім киімдерімен, ал қысқы және көктемгі көк киім киімдерімен айырмашылығын қызыл киімдерімен анықтады. Теңіз жаяу әскерлерінің рөлі әскери полиция мен өрт сөндірумен қатар, су асты соғыста да атқарған рөлін қамтиды. Жапондықтар 1895 жылы Рождество күні жапон әскерлерінің шабуылына ұшырап, 1895 жылы 29 желтоқсанда құлағаннан кейін, жапондықтар Нанбанг фортын (南幫炮台) қайта алуға тырысқанда, жапондықтар бірінші қытай-жапон соғысынан кейін әрекет жасады. Алайда теңіз жауынгерлері жапондықтарды форттан шығара алмады.

Бірінші Қытай-Жапон соғысы және оның аяқталуы

1894 жылы Жапон императорлық әскери-теңіз флоты Қытайға қарсы Бірінші қытай-жапон соғысын бастады. Үкімет қаржысының жетіспеушілігі мен жапондық әскери-теңіз бағдарламасының қарқынды дамуына байланысты Бейянның бір кездері жоғары ресурстары ескіре бастады. Ялу өзенінің шайқасында (1894 ж.) Бейянг флоты жапондықтардың күтпеген шабуылдары мен оның жабдықтарының төмендігіне байланысты ауыр зардап шекті және ақырында Вэйхайвей шайқасында жойылды. Соғыстан кейін флотты қайта құруға аздаған әрекеттер жасалды, бірақ Бейянг флоты ешқашан бұрынғы маңызына ие бола алмады. 1896 жылдан 1899 жылға дейін флот Германия мен Ұлыбританиядан жаңа кемелер алды, соның ішінде Дагуға келген "Хай Цы" және "Хай Тхень" кемелерi болды, олар Боксерлер көтерілісі кезінде Бейянг флотилиясының құрамына енді. 1909 жылы Бейянг пен Наньянг флоттары біріктіріліп, Теңіз флоты мен Өзен флотына қайта ұйымдастырылды.