Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапониядағы дәстүрлі атау үлгілері
Traditional naming patterns in Japan
Жапон кемелерінің атаулары Батыстағыдай емес. Сауда кемелерінің атауларында көбінесе "мару" сөзі қолданылады (шеңбер мағынасында), ал әскери кемелерге есімдер адамдардың есімдері емес, таулар, аралдар, ауа райы құбылыстары немесе жануарлар сияқты заттардың аттары беріледі.
Japanese ship names follow different conventions from those typical in the West. Merchant ship names often contain the word maru at the end (meaning circle), while warships are never named after people, but rather after objects such as mountains, islands, weather phenomena, or animals.
Алғашқы конгрестер
Жапон императорлық әскери-теңіз флоты құрылған кезде, Әскери-теңіз министрлігі императордың бекітуіне кемелердің атауларын ұсынды. Алғашқы жылдары кемелер шогун немесе жапон кландарының сыйы ретінде беріліп, бастапқы клан атаулары сақталды. 1891 жылы үкіметтік құрылымдағы өзгерістерге байланысты процедура өзгертілді. Әскери-теңіз министрі императорға екі кеме атауын ұсынды, ол оларды Лорд Чемберленге жіберді. Император ұсынылған атаулардың бірін немесе өзі ойлап тапқан атауды таңдай алатын. Бірінші қытай-жапон соғысында жауға түскен кемелер бастапқы атауларын сақтап, жапонша айтылатын болды. Мысалы, қытайдың "Чен Юань" әскери кемесі жапон қызметінде "Чиньэнь" деп аталды. 1876 жылы Әскери-теңіз министріне императордың рұқсатынсыз торпедалық қайықтарға атау беру құқығы берілді. 1902 жылы эсминецтерге атау беру өкілеттігі де Әскери-теңіз министріне жүктелді. 1895 жылы Әскери-теңіз министрі белгілі бір стандартты орнату мақсатымен ұсыныс жасады. Ол жауынгерлік кемелер мен крейсерлерді Жапонияны қорғауға арналған провинциялар немесе қасиетті орындардың аттарымен атауды, ал басқа соғыс кемелерінің аттарын Жапонияның немесе провинциялардың аттарынан таңдауды ұсынды. Орыс-жапон соғысында жауға түскен кемелер жапонша атаулармен қайта аталды. Кейбір кемелерге олардың тұтқындалған жеріне немесе соғыстың басқа да аспектілеріне, мысалы, тұтқынға алынған айға байланысты атаулар берілді. Кейбір орыс кемелеріне олардың бастапқы орысша атауларына фонетикалық жағынан ұқсас жапонша атаулар берілді (мысалы: Ангара – Анегава). 1921 жылы Әскери-теңіз министріне жауынгерлік кемелер, жауынгерлік крейсерлер мен крейсерлерден басқа барлық кемелерге атау беру құқығы берілді. Қай жағдайда болса да, Әскери-теңіз күштері жаңа атауды императорға дереу хабарлауға міндетті болды.
When the Imperial Japanese Navy was formed, the Ministry of the Navy submitted potential ship names to the Emperor for approval. During the early years ships were often donated by the Shogunate or Japanese clans and the original clan names were kept. In 1891 the procedure was changed due to changes in the government structure. Two ship names were submitted by the Minister of the Navy to the Lord Chamberlain who then presented the choices to the Emperor. The Emperor could either pick one of the suggested names or one of his own devising. Ships captured during the First Sino Japanese War kept their original names but with Japanese pronunciation. For example, the Chinese battleship Chen Yuan became Chin'en in Japanese service. In 1876 the Minister of the Navy was given the authority to choose the names of torpedo boats without imperial approval. In 1902 the authority to name destroyers was delegated to the Minister of the Navy as well. In 1895 a proposal was made by the Minister of the Navy in an attempt to establish some standard. He proposed that battleships and cruisers be named for provinces or shrines dedicated to protecting Japan, that names of other warships be selected from the names for Japan or provinces. Ships captured during the Russo Japanese War were renamed with Japanese names. Some of these vessels were given names related to where they were captured or some other aspect of the war, such as the month of capture. Some Russian ships were given Japanese names that were phonetically similar to their original Russian names (example: Angara became Anegawa). In 1921 the Minister of the Navy was given authority to name all ships except battleships, battlecruisers, and cruisers. In any event the Navy had to report the new name to the Emperor immediately.
Аударма есімдер
Жапондық әскери кемелердің ағылшын тіліндегі аудармалары атауларды ұсынады; таңбалардың сөзбе-сөз аудармасы жапондықтардың осы атауды қалай қабылдайтынын дәл көрсетпейді. Мысалы, «Акаги» атауын жапондықтар «қызыл қамал» деп түсінуі мүмкін, американдықтар «ағайындық махаббатының қаласы» деп «Филадельфияны» қабылдағандай. Жапондық есімдердің аудармалары көбінесе қияли болып келеді. Мысалы, «Шокаку» көбінесе «көкте самғайтын тұруқ» деп аударылады, бірақ «ұшатын тұруқ» немесе «көкке көтерілген тұруқ» аудармасы дәлірек. Тағы бір қияли аударма – «құдайлық түтін ағаштарының елі» – «Фусо». «Фусо» атауы Қытайда шығыста өсетін мифтік ағашқа берілген, сондықтан ол Жапонияны білдіретін ежелгі поэтикалық сөз. Екінші дүниежүзілік соғыста Жапон әскери-теңіз күштерінің құрамы әскери құпия саналды. АҚШ Әскери-теңіз барлауы фотосуреттер арқылы, тұтқындарды сұрап алу және сигналдарды ұстап алу арқылы жау кемелері туралы мәліметтер жинады. Әрине, қателіктер мен түсініксіздіктер болды, олардың кейбіреулері АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құжаттарына сүйенген соғыстан кейінгі есептерде қайталанды. Мысалы, Мидуэй шайқасынан кейін тұтқынға алынған бір адам «Хаятака» атты ұшақ тасымалдағыш бар екенін хабарлады. Бұл «кун ёми» әдісімен 隼鷹 таңбаларын дұрыс оқымаудың нәтижесі болды, ал олар осы жағдайда «он ёми» әдісімен «Дзюнъё» деп оқылуы керек. Сәйкесінше, көптеген АҚШ құжаттарында бұл тасымалдағышты «Хаятака» деп, ал оның класын «Хаятака» класы деп атайды. Тағы бір мысал келтірейік, Джозеф Ф. Энрайт Жапон әуе кемесі «Шинаноны» батырғанын мәлімдегенде, АҚШ Әскери-теңіз барлауы бастапқыда оған крейсерді батырумен ғана құлық берді. Бұл, ішінара, «Шинано» атауының (ұсталған жапондық хабарлардан алынған) Шинано өзенін білдіретініне сенгендіктен болды (осылайша крейсерді білдіреді), ал шындығында бұл атау Жапонияның Шинано провинциясына қатысты. («Шинано» кемесі Мидуэй шайқасынан кейін әуе кемесіне айналғанға дейін провинцияның атымен аталып, құрылысы басталды.)
The English translations of the Japanese warships provide names; the literal translation of the characters does not necessarily represent how the name is perceived to the Japanese. For example, Akagi is probably perceived as "red castle" by Japanese about as often as Philadelphia is perceived as the "city of brotherly love" by Americans. There is a tendency for translations of Japanese names to be somewhat fanciful. For example, Shōkaku is often translated as "crane flying in heaven", but "flying crane" or "soaring crane" is a more accurate translation. Another fanciful translation is "land of divine mulberry trees" for Fusō—fuso was a Chinese name for a mythical tree supposed to grow to the east, hence an old poetic word for Japan. In World War II, the composition of the Japanese Navy was a military secret. US Naval Intelligence built up knowledge of enemy ships through photographic reconnaissance, interrogation of prisoners, and signal interception. Inevitably there were mistakes and misinterpretations; some of these have been repeated in post war accounts that rely on US Navy documents. For example, a prisoner of war after the battle of Midway reported the existence of an aircraft carrier named Hayataka. This was a misreading of the characters 隼鷹 in kun yomi, while they in this case are properly read in on yomi as Jun'yō. Accordingly, many US documents refer to the carrier as Hayataka or its class as the Hayataka class. In another example, when Joseph F. Enright claimed the sinking of the Japanese Aircraft Carrier Shinano, US naval intelligence was originally only willing to credit him with sinking a cruiser; this was in part because they believed the name "Shinano" (derived from intercepted Japanese transmissions) referred to the Shinano River (thereby denoting a cruiser), when in fact the name referred to the Shinano province of Japan. (Shinano had begun construction as a and was thus named for a province, before being converted into an aircraft carrier following the Battle of Midway.)