Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары католик шіркеуінде діни қызметкерлердің саны азайып кетті, бұл құбылысты көптеген адамдар діни қызметкерлердің "тоқшылық" деп санайды. 1980 жылдан 2012 жылға дейін дүниежүзі бойынша бір діни қызметкерге шаққандағы католиктердің саны өсті, католиктердің саны бір діни қызметкерге шаққанда 1895-тен 3126-ға дейін өсті. 2014 жылы әлемде 49 153 шіркеуде пастор жоқ еді. 1970 және 2023 жылдар аралығында католиктер санының көп өсуіне қарамастан, діни қызметкерлердің саны 419 728-ден 407 872-ге дейін азайды.

Дүниежүзі бойынша

1970 жылы дүние жүзінде 419 728 діни қызметкер болды. 2017 жылы жалпы саны 414 582 діни қызметкер болды. Сол себепті дүниежүзі бойынша діни қызметкерлердің саны 1970 жылдан бері біркелкі болғанмен, католик халқының саны екі есеге жуық өсті. 1970 жылы 39 431 шіркеуде пастор болмаған болса, 2012 жылы 49 153 шіркеуде пастор жоқ. Historical populations Сақталған сандықтар Сақталған сандықтар Сақталған сандықтар1930 Сақталған сандықтар27,000 Сақталған сандықтар1950 Сақталған сандықтар50,500 Сақталған сандықтар1965 Сақталған сандықтар58,632 Сақталған сандықтар1970 Сақталған сандықтар59,192 Сақталған сандықтар1975 Сақталған сандықтар58,909 Сақталған сандықтар1980 Сақталған сандықтар58,398 Сақталған сандықтар1985 Сақталған сандықтар57,317 Сақталған сандықтар1990 Сақталған сандықтар52,124 Сақталған сандықтар1995 Сақталған сандықтар49,054 Сақталған сандықтар2000 Сақталған сандықтар45,699 Сақталған сандықтар2005 Сақталған сандықтар41,399 Сақталған сандықтар2010 Сақталған сандықтар lefttitle = Historical number of priests in the US Сақталған сандықтар = both diocesan priests and religious priests (footnote e. e., priests who belong to a religious order). 2015 жылы 37 192 адамнан өсті (1981 және 2016 жылдар аралығында 36 пайыздық шығын). діни қызметкерлердің саны азайып бара жатқанда, 1981 жылы 875:1 болған дін адамдарының саны 1991 жылы 1113:1 -ге, 2001 жылы 1429:1 -ге, 2012 жылы 2000:1 -ге дейін көтерілді (130 пайызға өсті). Қауымдық қызметте діни қызметкерлердің санының азаюы "қауымдық қызметте діни қызметкерлері жоқ" қауымдардың санының айтарлықтай өсуіне әкеліп соқтырады. 1960 жылы католиктер қауымының 3 пайызында ғана пастор болмаған. 2000 жылы бұл көрсеткіш 13 пайызға, ал 2003 жылдың жазында 16 пайызға дейін өсті".

Соңғы өзгерістер

2013 жылы статистика жағдай өзгеруін болжайды. Алайда, бұл үмітті күту 15 жылдан астам уақыт бойы миллион католикке жылына 6 - 7 пайыз деңгейінде тұрақты болып келген діни қызметке тағайындаулардың өсуімен расталмайды. 2016 жылы бұл сан 114 адамға дейін өсті.

Еуропа

Der Spiegel журналы Германияда миссионерлік діни қызметкерлерді басқа елдерге жіберген, ал қазір жаңа дін қызметкерлері жетіспей жатқанын хабарлады. Нәтижесінде кейбір неміс қауымдары бірікті, ал шіркеу басқа жерлерден діни қызметкерлерді алды. Германиядағы католик діни қызметкерлерінің шамамен 10 пайызы, яғни 1300 адам, иммигранттар, олардың көбі Үндістаннан. Ирландияда 2002-2012 жылдар аралығында католиктер діни қызметкерлерінің саны 13 пайызға төмендеді, бұл діни қауымдардағы діни қызметкерлердің санының төмендеуіне ұқсас. Ал қалған діни қызметкерлердің көбісі зейнетке шығуға жақындап қалған қарттар. "Қазіргі дағдарыс математикалық тұрғыдан анық. Егер біз осылай жалғастыра берсек, Ирландия діни қызметкерлерінің болашағы қазір тұрақты емес", - деп атап өтті Католик діни қызметкерлерінің қауымдастығының басшысы Брендан Хобан. 2017 жылы Шон Макдонаг ата "Таблет" журналында мақала жазып, "Ирландиялық діни қызметкерлердің 65 пайызы 55 немесе одан асқан. Дублин архиепископтығында 40 жасқа толмаған екі ғана діни қызметкер бар. Киллала епархиясының діни қызметкері Брендан Хобан өзінің шіркеуінде сегізінші ғасырдан бері діни қызметкер және Евхаристиялық рәсімдер жүргізіліп келе жатқанын айтты. Бірақ ол өзінің осы қауымдағы соңғы діни қызметкер болатынына сенді. Қазіргі уақытта Киллаладағы әрбір приходта бір-бір діни қызметкер бар. 20 жыл ішінде 22 еншіге қызмет көрсететін 7 енші болады. Басқа епархияларда да жағдай ұқсас. Зерттеулер көрсеткендей, қазіргі жағдайды сақтап қалу үшін жыл сайын 82 діни қызметкерді тағайындауға тура келеді. Шын мәнінде 2013 жылдың қыркүйек айында 20 студент Maynooth-қа оқуға түсті. 2020 жылы тек 10 немесе 12 адам ғана діни қызметке тағайындалады". Испанияда католик шіркеуінің деректері елде діни қызметкерлердің жетіспеушілігін байқап отырғанын растады. Ауылдық діни қызметкерлер кейде бір мезгілде жарты оншақты приходқа жауапты болады. Бір жағдайда Кантабриядағы бір діни қызметкер 22 приходқа жауапты. 2007 жылы шіркеудің қолдауымен жүргізілген зерттеуге сәйкес, Испаниядағы 23 286 шіркеудің кемінде 10 615-інде тұрақты тұратын діни қызметкер болмаған. 2009 жылы Францияда 90 діни қызметкер ғана тағайындалды, бұл он жыл бұрын тағайындалған 112 діни қызметкерден едәуір төмен. Дін басшылары бұл мәселеге алаңдаушылық танытып, осы уақытқа дейін шетелдіктерді жалдап, проблеманы шешті. Францияда 1300 шетелдік католик діни қызметкерлері бар, немесе діни қызметкерлердің шамамен 10% -ы; 650-ден астамы Африкадан келеді, әдетте Африканың кедей елдерінен, мысалы Того, Мадагаскар және Буркина-Фасо сияқты, мұнда шіркеулерде діни қызметкерлер жеткілікті немесе көбірек төлей алмайды. Польшада тарихта католиктерге шаққандағы ең жоғары ырықтандыру деңгейі болды және ол әлі де басқа католиктік Еуропа елдерінен, мысалы, Ирландия, Италия немесе Испаниядан әлдеқайда жоғары болып қала береді, бірақ 1970 жылдан бастап Польшада ырықтандырудың тұрақты төмендеуі байқалады. Бұл құлдыраудың кейбір себептері діни сенімнің төмендеуі, туудың төмендеуі, эмиграцияның өсуі және колледждердегі семинарияларға оқуға түсудің төмендеуімен байланысты.

Африка

Католицизмнің ең жылдам өсіп жатқан аймағы Африкада, ал діни қызметкерлердің саны қауым мүшелерінің санымен қатар жетіспейді. 1980 жылдан бері бұл елдегі католик халқы 238 пайызға өсіп, 200 миллионға жуықтады.

Латын Америкасы

Латын Америкасындағы діни қызметкерлердің жетіспеушілігі туралы "National Catholic Reporter" газетінде былай делінген: "Әлемнің басқа да көптеген жерлерінде сияқты, әлемдегі католиктердің 40 пайызынан астамы тұратын бұл кең аймақта да католикалық мәсіхшіліктің өмірлік қаны - діни сакраменттерді дұрыс өткізу үшін қажетті діни қызметкерлердің жетіспеушілігі бар". Бразилияға сапары кезінде Рим папасы Бенедикт XVI Латын Америкасында діни қызметкерлердің жетіспеушілігін қысқаша атап өтті. Діни қызметкерлердің жетіспеушілігі - бұл проблема, оны сол жердегі шіркеу иерархиясы ерекше өзекті деп сипаттайды. Католик шіркеуінің мүшелері елуінші шіркеулерге қарағанда азайып бара жатқан уақытта евангелистік протестанттық уағыздаушылар католик діни қызметкерлерінің санынан екі есе артық. 1980 жылы әрбір 10 бразилиялықтың 9-ы өзін католик деп танытқан, бірақ бұл көрсеткіш бірте-бірте төмендеп келеді. 2007 жылы Бразилияда діни қызметкерлердің жетіспеушілігіне байланысты католиктер саны үштен екіге ғана жетті. 2014 жылы Бразилияның жаңбырлы ормандарындағы кең епархияны басқаратын епископ Эрвин Краутлер Рим папасы Францискпен кездесуі арқылы діни қызметкерлердің жетіспеушілігі Оңтүстік жарты шардағы шіркеуге қаншалықты әсер ететінін талқылады. Краутлер епархиясында 700 000 католикке 27 діни қызметкер ғана қызмет етеді. Нәтижесінде көптеген католиктер жылына бірнеше рет ғана мессаға барады.

Азия

Соңғы кездері Үндістанда діни қызметкерлер жеткілікті болған, бірақ қазір семинарияларды қабылдау қиындықтары бар. "Бірнеше жыл бұрын Үндістанда діни қызметкер болуға дайын болған жас жігіттер көп болды. Бірақ қазір, әр түрлі себептермен, олардың қалауы өзгеріп жатқандықтан, бұл болашақта қауым үшін көптеген дағдарыс туғызу қаупі бар, - деді Үндістан католик епископтары конференциясының (CCBI) бас хатшысының орынбасары Удумала Бала. Филиппинде католиктердің діни қызметкерлерге шаққандағы үлесі шамамен 1 - 8 мыңға тең. Бірақ архиепископ кардинал Луис Антонио Тагльдің айтуынша, идеалдық сан 2000 католикке бір діни қызметкер болуы керек. 2013 жылы Манилада әрбір 20 000 адам бір діни қызметкерге тиесілі болды.

Салдарлар

Бұл мәселе әртүрлі жолдармен шешілуде. "Қосылу" деп аталатын тәжірибе пайда болды, онда екі приход бір діни қызметкерді бөліседі, бірақ басқа жағынан бөлек қалады. Кейбір приходтар бос жұмысшыны жұмысқа алады. Шіркеулер діндар еместердің қызмет көрсетуі туралы нұсқаулар берді. Кейбір жерлерде жергілікті шіркеуде тек әр апта сайын ғана мейрам өткізіледі. Кейбір елдер діни қызметкерлерді басқа елдерден әкеледі. Үндістан діни қызметкерлері батыстағы адамдар үшін месса оқып, батыстағы діни қызметкерлердің жетіспеушілігін жою үшін уақытша пасторлар ретінде бай елдерге барады. Алайда, сол уақытта дін қызметкерлері мен дін қызметкерлері сияқты басқа да қызмет түрлеріне кіретін ерлер мен әйелдердің саны да өсті. Жалпы алғанда, дінге кірмейтіндердің қатысуы мен белсенділігінің күрт өскені байқалады. Көбінесе бұл діни қызметкерлердің діни қызметкерлердің рөлін алмастыратын дьякондар немесе дін қызметшілері емес, діни қызметкерлердің дьякондық немесе дін қызметшілерінің рөлін алмастырмауы туралы мәселе. Канондық құқық (CIC 517) білікті діни қызметкер болмаған жағдайда діни қызметкердің бақылауымен діни қызметкердің немесе шіркеудің діни қызметкерінің де-факто пасторы болып тағайындалуына мүмкіндік береді. Әлеуметтанушы Дин Ходжтың айтуынша, дүние жүзінде католиктердің саны өсіп келеді, бірақ "пасторлардың саны мүлдем өспейді". Батыстағы бай елдерде діни қызметкерлердің саны азайып барады, ал басқа елдерде діни қызметкерлердің саны артып келеді, "бірақ бұл әрқашан да жеткілікті жылдамдықпен емес". Ходж АҚШ-тағы діни қызметкерлердің жетіспеушілігін өтеуге сегіз ұсыныс жасады: көбірек семинаристерді қабылдау, иммигрант діни қызметкерлерді көбірек тағайындау, бұрынғы үйленген англикан діни қызметкерлерін көбірек тағайындау, епархиялық діни қызметкерлерге некеге тұруды рұқсат ету.

Себептер

Діни қызметкерлердің жетіспеушілігінің әртүрлі себептері айтылып, кейбір жағдайларда зерттеледі. Олардың ішінде:

Дін қызметкерлерінің некеге тұрмауы

1985 жылы Дин Р. Хоге католик студенттерінің арасында сауалнама жүргізді және ерлердің Латын шіркеуінде діни қызметкер болуына кедергі келтіретін ең маңызды фактор - бойдақ болу екенін анықтады (қалай мақталса да, бойдақ болу Шығыс католик шіркеулерінің Шығыс католик канондық заңында заңды талап емес). Хоге егер шіркеу діни қызметкерлері үшін ерікті түрде салтбастылық сақталса, діни қызметкерлердің саны төрт есеге өседі деп есептейді.

Қазіргі діни қызметкерлердің жасы

2008 жылы Апостолдық зерттеулер жөніндегі қолданбалы зерттеулер орталығы АҚШ-тағы 19 000-ға жуық діни қызметкердің жартысы 2019 жылға дейін зейнеткерлікке шығуға үміттенетінін атап өтті.

Отбасының кішігірім мөлшері

Рим папасы Бенедикт XVI кардинал Ратцингер болған кезде, шіркеу қызметкерлерінің салтбастылығына емес, отбасылардың кішірейуі мен отбасылық басымдықтардың өзгеруіне себепші болды. "Егер бүгінгі күні балалардың орташа саны 1,5 болса, онда діни қызметкерлердің болуы туралы мәселе отбасылардың саны едәуір ұлғайған кездердегіден мүлдем өзгеше болады", - деп түсіндірді ол. Оның айтуынша, басты кедергі - "балаларына қатысты күткендері мүлдем басқа" ата-аналар.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы жанжал

Әлемнің әртүрлі жерлерінде католикалық діни қызметкерлердің жыныстық қатынасқа қатысқаны жария етіліп, діни қызметкерлердің атына бүкіләлемдік лақап түсірілді. Бұл кейбір ер адамдарды діни қызметкерлікке ұмтылудан бас тартты және олардың жетіспеушілігіне ықпал етті. Бұл әлі анықталмаған.

Әлеуметтік-экономикалық күтулер

Дейтон университетінің дін және мәдениет саласының профессоры Сандра Йокумның айтуынша, бұрын католик мәдениеті діни қызметкерлерді жоғары бағалаған: олардың ұлдары діни қызметкер болған кезде, жұмысшы топтағы католик отбасылары үшін бұл табыстың ең жоғары деңгейі деп саналған. Бірақ батыс елдерінің әлеуметтік-экономикалық мүмкіндіктері мен күтулері өскен сайын, ұлының діни қызметкер болуын отбасының өркендеуін төмендету деп қарастыруға болады.