Кіріспе

Maconellicoccus hirsutus (қызғылт, жүзім немесе гибискус мелибугы деп те аталады) көптеген өсімдіктердің, ағаштар мен бұталардың зиянкестері болып табылады. Ол гибискус, цитрус, кофе, қант шашағы, аннона, слива, гуава, манго (менде мангоның мелибугі көбірек проблемалық болса да), окра, соррель, теак, мора, көгершін бұршақ, жаңғақ, жүзім бұтасы, жүгері, аспаржа, хризантема, бұршақ, мақта, соя, какао және басқа да көптеген өсімдіктерге зақым келтіреді. Бұл зиянкес өсімдікте колониялар құрады, егер оларды қозғалтпаса, олар бұтақтарда, жеміс-жидек, жапырақтар мен тіпті барлық өсімдіктерде, соның ішінде үлкен ағаштарда үлкен ақ шамы бар қаптамаларға айналады.

Өмір циклі

Ересекті еркек пен әйел гибискус қапшағы 3 мм-дей ұзындықта. Әйелдер денелері ақ шамдастықпен жабылған қызғылт түсті. Олар қанаты жоқ, жұмыртқа тәрізді, ақ майлы балауыз массасымен қапталған. Аталықтардың екі қанаты, екі ұзын құйрығы бар, олар ұша алады. Ересекті аналық жұмыртқаны ақ балауыздан жасалған қапқа салады. Жұмыртқалар бастапқыда қызғылт-сары түсті болады, бірақ жетілгеннен кейін қызғылт түске айналады. Жұмыртқаның дамуы 3 - 9 күн аралығында өтеді. Жұмыртқалар ұзындығы 0,3-ден 0,4 мм-ге дейін, бір қапқа 654 жұмыртқадан тұрады. Жұмыртқа баспалдағында гибискус ең оңай желмен таралады. Жұмыртқаға жабысатын балауыз жануарлар мен адамдарға оларды тасымалдауға мүмкіндік береді. Ұрғашы болмаған жағдайда партеногенез арқылы көбейе алады. Жаңадан шыққан нимфалар жыртылдақ деп аталады және өте қозғалысшыл. Олар қожайынның үстінен, әсіресе өсіп келе жатқан жұмсақ бөліктерге таралуы немесе жел, адам немесе жануарлар алып кетуі мүмкін. Нимфалық сатылар әйелдерге ұқсас, бірақ әйелдер үш, ал ерлер төрт сатыда болады. Аталықтардың соңғы сатысы - бұл белсенді емес кезең, оның қанаттары құмшаң балауыздан жасалған коконның ішінде болады. Нимфалық кезең 30 күнге дейін созылуы мүмкін. Гибискус көбелектісі 23 - 30 күнде өмір сүреді. Зертханалық жағдайда жылына 15 ұрпақ пайда болуы мүмкін.

Тиімділігі мен таралуы

Бұл өсімдіктің жапырақтары мен бұталары бұзылып, өсіп жетіспей, кейде өліп кетеді. Жапырақтарында вирустардан зақымдалғанға ұқсас, ерекше иіліп тұрған жапырақшалар бар. Қатты зақымдалған өсімдіктер интернодтардың қысқаруына әкеліп соғады немесе "жұмбақты" көрініске ие болады. Бұл өсімдіктің жапырақтары мен сабақтарында көк шөптің қатты бөлінуі нәтижесінде қара, көк шөп пайда болуы мүмкін. Жемістерге жұққан кезде олар толықтай ақ шашты қабықпен қапталуы мүмкін. Жәндіктің құлап кетуіне немесе жемістің құрғап, кеуіп қалған күйінде қалуы мүмкін. Егер гүлдер гүлденсе, жемістер нашар піседі. Анар, картоп, кейбір шөптер сияқты өсімдіктерде зиянкестер тамыр жүйесіне шабуыл жасайтындығы мәлім. Бұл зиянкес әлемнің тропикалық аймақтарында, соның ішінде Азия, Таяу Шығыс, Африка, Австралия және Океанияда кездеседі. 1912 жылы Үндістаннан Мысырға, ал 1984 жылы Гавайиге гибискус көбелектілері келді. Ақырында, 1990 жылдары Гренада, Тринидад және Сент-Китс аралдарында пайда болды. Бұл Кариб теңізіндегі өте қауіпті зиянкес, ол көптеген экономикалық маңызды қожалықтарға шабуыл жасайды және Кариб теңізіндегі ауыл шаруашылығы мен сауда-саттықты бұзады. Қанаты жоқ бауырымен жорғалаушылар, әйелдер және қыздар жақын маңдағы далада өсетін басқа өсімдіктерге жету үшін жер бетінен қысқа қашықтыққа ұшып барады. Агроөнеркәсіптің де зиянкестердің таралуына себепкер екені белгілі. 2002 жылы бұл түр Калифорния, Мексика, Орталық Америка және Флоридаға тараған. Ересектегі аналық мелибуг еркектерге өте тартымды әйел жыныстық феромоны ретінде жұмыс істейтін екі қосылысты шығарады. Фермонды аталарды тұтқындауға немесе даладағы қызыл гибискус балдырларының бар екендігін көрсетуге қолдануға болады.