Кіріспе

жоқ Қытайдың теңіз тарихы мыңдаған жылдар бойы сақталған. Қытай теңіз флоты мен соғыста қолданылған түрлі кеме түрлері туралы жаз және күз кезеңінің соңынан бастап мұрағаттар бар. Қытайдың Мин әулеті 1400 - 1433 жылдар аралығында әлемдік теңіз күштерінің жетекшісі болды, сол кезде қытай кеме жасаушылары мұхитқа баратын үлкен жонктарды құрды және қытай императорлық соты жеті теңіз сапарын бастады. Қазіргі уақытта Қытай Халық Республикасы мен Қытай Республикасы үкіметтері кезекті түрде Халықтық азаттық армиясының және Қытай Республикасы әскери-теңіз флотының әскери-теңіз флоты арқылы тұрақты әскери-теңіз флотын ұстап тұруды жалғастыруда.

Жағалаудағы алғашқы теңіз әрекеттері

Хан әулеті Қытайдағы алғашқы тәуелсіз теңіз күшін - мұнаралық кемелер теңіз күшін құрды. 12 ғасырдан бұрын, мысалы 208 жылы Шибидегі үш патшалық шайқасы сияқты, теңіз шайқастары болғанмен, 1132 жылы Қытайдың тұрақты, тұрақты теңіз флотын құруы Сунь династиясы (9601279) кезінде болды. Оның биіктігінде 12 ғасырдың аяғында шамамен 52 000 теңізшіден тұратын 20 эскадрилья болды, адмиралдың штабы Дингхайда, ал негізгі база қазіргі Шанхайға жақын болды. Қайықты дөңгелекті қайықтар шын мәнінде қытайлықтар 5 - 6 ғасырларда өз бетінше дамытты, олардың алғашқы Рим дереккөздерінде айтылғаннан кейін бір ғасыр өткеннен кейін (қайықты буға қараңыз), бірақ бұл қозғалтқыш әдісі көптеген ғасырлар бойы тасталып, соғыстан бұрын ғана қайта енгізілген. Орта ғасырларда қытайлық кемелерде көптеген басқа жаңалықтар болды, олар әлі күнге дейін Батыс пен ислам әлемдерімен қабылданған жоқ, олардың кейбіреулерін Марко Поло құжаттаған, бірақ 18-ға дейін басқа әскери-теңіз флоттарымен қабылданған жоқ, британдықтар оларды кемелердің жобаларына сәтті енгізді. Мысалы, ортағасырлық қытайлық корпустар қалқалы бөліктерге бөлінді, сондықтан корпустың жарылуы кеменің бір бөлігін ғана су басқан және міндетті түрде оны батырмаған (Кеменің суға бату мүмкіндігін қараңыз). Бұл туралы Сунь династиясының теңізші жазушысы Чжу Ю 1119 жылы Пингчжоу үстелінде жазған. Чжу кітабында сипатталған жаңалықтарға қоса, ортағасырлық Сун дәуірінде теңіз техникасының басқа да көптеген жетістіктері болды. Бұған кемелерді нығайту үшін қабырғаларына тірек орнатылған, кемелерді терең суға түсіру үшін жоғары немесе төмен көтерілетін рульдер, сондай-ақ "қорықты сенімдірек ету" үшін бір бағытта емес, дөңгелек түрінде орналастырылған зәкірлердің тістері жатады. Сондай-ақ, кемедегілер әрдайым арқандарды байлап, шешіп, дөңгелектерге шығып, кеменің жылдамдығын өзгертпей, палубадағы арқандарды терезе жалюзі сияқты көтеріп, түсіріп отыратын. 1363 жылы 30 тамыздан 4 қазанға дейін Қызыл шапалақ көтерілісі кезінде Поянг көліне қарсы соғыс болды. Бұл соғыс Чжу Юаньчжанның Минь әулетін құрудағы табысын нығайтты.

Мин экспедициялары мен құлдырау

Юнле императорының қазыналық сапарлары кезінде теңіз қызметі кезеңінен кейін теңіз экспансиясына қатысты ресми саясат белсенді шектеуден екіталайлыққа дейін ауысты. Мингтің теңіз істеріне қатысты екіталайлығына қарамастан, қытай қазына флоты әлі де басқа Азия теңіз флоттарына үстемдік ете алды, бұл Мингке Лусон мен Палембангке басқаруға губернаторларды жіберуді, сондай-ақ Шри-Ланка мен Батактардағы қуыршақ билеушілерді орнынан түсіріп, таққа отырғызуды қамтамасыз етті. Алайда, Қытай флоты 15-ші ғасырдың басында әскери / салық / барлау функциялары тым қымбат деп танылғаннан кейін айтарлықтай қысқарды және ол ең алдымен Ұлы канал сияқты бағыттарда полиция күштеріне айналды. 1521 жылы Тунмен шайқасында Минь әскери-теңіз кемелерінің эскадрильясы португалдық каравель флотын жеңді, содан кейін 1522 жылы Шикаован шайқасында португал флотына қарсы тағы бір Минь жеңісі болды. 1633 жылы Ляолуо шығанағындағы шайқаста Минь флоты голландиялық және қытайлық қарақшылар флотын жеңді. Мин дәуірінде көптеген әскери трактаттар, соның ішінде теңіз соғысы туралы кеңінен талқылаулар жазылды, соның ішінде Убей Цзи және Цзисяо Синьшу. Сонымен қатар, Оңтүстік Қытай теңізінде 1377 және 1645 жылдары батып кеткен қытайлық сауда және әскери кемелерінің кеме апаттары бар. Цин әулетінің алғашқы кезеңіндегі "теңізге тыйым салу" саясатының жалғасуы теңіз күшінің дамуы тұрақтанған дегенді білдірді. Өзендер мен жағалауларды қорғауға Жинькоу (қазіргі Чжэньцзян) және Ханчжоу қалаларында орналасқан Жасыл стандарттық армияның судағы бөлімшелері жауапты болды. 1661 жылы Цзилиньде Ресейдің Маньчжурияға шабуылдарына қарсы қорғаныс мақсатында әскери-теңіз бөлімдері құрылды. Кейіннен әртүрлі Баннер гарнизондарына теңіз бөлімдері қосылды, олар бірлесіп "Сегіз баннер теңіз флоты" деп аталды. 1677 жылы Цин ордасы Тайваньға негізделген Минге адал Туннинг патшалығына қарсы күрес үшін Фуцзянь флотын қайта құрды. Бұл қақтығыс 1683 жылы Пэнху шайқасында Цин жеңісіне және шайқастан кейін Туннингтің берілуіне әкелді. Екінші опиум соғысы заманауи еуропалық флоттармен кездескенде Қытайдың заманауи флотының мүлдем пайдасыз екенін көрсетті, өйткені 300 қытайлық теңізшілері британдық қарулармен қаруланған, 56 британдық және француздық темір кемелеріне ешқандай зақым келтірмеді. 1860 жылдары британдықтар арқылы заманауи әскери-теңіз флотын құруға тырысты Осборн немесе "Вампир" флоты Тайпин бүлікшілерінің АҚШ-та салынған канонерлік қайықтарына қарсы күресу үшін. Қытайдың жағалауындағы қарақшылықты басу үшін Қытай үкіметі дайындаған "Вампирлер флоты" британдық командир Шерард Осборн тек императорлық үкіметтен бұйрық алуы керек деген шартты орындамағаны үшін жойылды.

Қазіргі заманғы

Қытай Республикасы Әскери-теңіз флоты - Қытай Республикасының әскери-теңіз флоты, ол Цинь әулеті құлағаннан кейін құрылған. Лю Гуансионг, бұрынғы Цинь әулетінің адмиралы, Қытай Республикасының алғашқы әскери-теңіз министрі болды. 1920-1930 жылдары Қытайды қасіретке ұшыратып отырған соғыс әміршілері дәуірінде РОКК Бейжіңдегі Бейянг үкіметіне емес, 1928 жылғы Солтүстік экспедицияда және Коммунистік партиямен азаматтық соғыс пен 1937 жылғы Жапонияның Солтүстік-Шығыс Қытайға басып кіруі арасында Ұлттық үкіметке адал болды. Сол уақытта және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ROCN негізінен өзендік соғысқа шоғырланды, өйткені нашар жабдықталған ROCN мұхит немесе жағалаудағы Жапон императорлық флотына сәйкес келмеді. ROCN қазіргі уақытта Тайвань аралында әскери-теңіз күштері болып табылады. Халықтық азаттық армиясының әскери-теңіз флоты 1950 жылы Қытай Халық Республикасы үшін құрылды. ҰҚК өз шығу тегін Қытай Азамат соғысы кезінде соғысқан әскери-теңіз бөлімдеріне дейін жеткізе алады және 1950 жылдың қыркүйегінде құрылған. PLAN бастапқыда жағалауды қорғауға арналды, Тайваньнан Фуцзянь жағалауына коммандостық шабуылдарға қарсы қорғалды. Ол сондай-ақ Бірінші және Екінші Тайвань бұғазында да рөл атқарды. Бұл көмек Қытай-Кеңес Одағының ыдырауынан кейін тоқтады. 1990 жылдардан бұрын ПЛАН дәстүрлі түрде Халықтық азаттық армиясының құрлықтағы күштеріне бағынышты рөл атқарды. 2020 жылы PLAN АҚШ әскери-теңіз флотынан асып түсіп, кеме саны бойынша әлемдегі ең ірі әскери-теңіз флоты болды, бірақ АҚШ әскери-теңіз флоты технологиялық артықшылықтарға ие болды. Бұл оқиға Қытай мен АҚШ арасындағы шиеленістің артуына байланысты және Қытай Оңтүстік Қытай теңізіндегі аумақтық дауларға араласып жатқан кезде болды.

Ерте әдебиет

Теңіз мәселелеріне қатысты ең көне қытайлық кітаптардың бірі - 52 жылы жазылған Юэюэшу (Юэ мемлекеті туралы жоғалған жазбалар), ол Хан әулеті ғалымы Юань Кангқа тиесілі. Юань Канның кітаптарының сақталған жазба үзінділері 1701 жылы Цинь династиясы кезінде Чжан Инг редакциялаған және құрастырған Юаньцзян Лейхан (Бейкітпе айнасы, классификацияланған қазына сандығы) энциклопедиясында қайтадан көрсетілген. Кемелердің бұл "сыныбы" үлкен қанатты (да йи), кіші қанатты (сяо йи), құрсақ соққылаушы (ту вей), қамал кемесі (лу чуан) және көпір кемесі (кяо чуан) болды. Бұл туралы 445 жылы Мози мен Лу Банның диалогында талқыланды (Лу Лу штатынан Чу штатына барған кезде), өйткені барлық Чу әскери кемелерінде стандартталған ілгек пен шпал техникасы Юэ флотының Чуға қарсы шайқаста жеңілгенінің себебі ретінде берілген. 33 жылы Сычуань провинциясындағы Гонсун Шудың қайта құрылған Хан әулетіне қарсы көтерілісі 5-ші ғасырда Фан Йе жинаған Кейінгі Хан кітабында жазылған. Цэн Пэн Гонсунның бірнеше офицерін жеңгеннен кейін, Гонсун Янцзы өзенінде қорғалған бекеттермен бекітілген ұзын жүзбелі понтон көпірін салдырды, сонымен қатар басқа бұрыштағы зымыранды атуды қамтамасыз ету үшін өзен жағалауында бекіністер орнатты. Цэн Пэн бұл кедергі мен зымыранды атысты бұза алмады, ол өзінің флотын бірнеше мың кемеге соққы беру үшін қолданылатын қалқандық кемелермен, ескірген шабуыл кемелермен және "қосылатын шабуылшылармен" жабдықтады және Гонсунның бүліншілігін басады. Олардың ең үлкендері бес қабатты палубаға ие болды, 800 жолаушыны қабылдай алды, әр кемеде жау кемелерін тербеп, зақымдау үшін қолданылатын алты 50 фут ұзын бумалар орнатылды. Бұл жерде 784 жылы Тан ханзадасы Ли Гао он жылдан астам уақыт өткен соң жаңалық жасаған қайықтағы дөңгелектер көрсетілмеген.