Кіріспе
жоқ Қытайдың теңіз тарихы мыңдаған жылдар бойы сақталған. Қытай теңіз флоты мен соғыста қолданылған түрлі кеме түрлері туралы жаз және күз кезеңінің соңынан бастап мұрағаттар бар. Қытайдың Мин әулеті 1400 - 1433 жылдар аралығында әлемдік теңіз күштерінің жетекшісі болды, сол кезде қытай кеме жасаушылары мұхитқа баратын үлкен жонктарды құрды және қытай императорлық соты жеті теңіз сапарын бастады. Қазіргі уақытта Қытай Халық Республикасы мен Қытай Республикасы үкіметтері кезекті түрде Халықтық азаттық армиясының және Қытай Республикасы әскери-теңіз флотының әскери-теңіз флоты арқылы тұрақты әскери-теңіз флотын ұстап тұруды жалғастыруда.
The naval history of China dates back thousands of years, with archives existing since the late Spring and Autumn period regarding the Chinese navy and the various ship types employed in wars. The Ming dynasty of China was the leading global maritime power between 1400 and 1433, when Chinese shipbuilders built massive ocean going junks and the Chinese imperial court launched seven maritime voyages. In modern times, the current People's Republic of China and the Republic of China governments continue to maintain standing navies through the People's Liberation Army Navy and the Republic of China Navy, respectively.
Жағалаудағы алғашқы теңіз әрекеттері
Хан әулеті Қытайдағы алғашқы тәуелсіз теңіз күшін - мұнаралық кемелер теңіз күшін құрды. 12 ғасырдан бұрын, мысалы 208 жылы Шибидегі үш патшалық шайқасы сияқты, теңіз шайқастары болғанмен, 1132 жылы Қытайдың тұрақты, тұрақты теңіз флотын құруы Сунь династиясы (9601279) кезінде болды. Оның биіктігінде 12 ғасырдың аяғында шамамен 52 000 теңізшіден тұратын 20 эскадрилья болды, адмиралдың штабы Дингхайда, ал негізгі база қазіргі Шанхайға жақын болды. Қайықты дөңгелекті қайықтар шын мәнінде қытайлықтар 5 - 6 ғасырларда өз бетінше дамытты, олардың алғашқы Рим дереккөздерінде айтылғаннан кейін бір ғасыр өткеннен кейін (қайықты буға қараңыз), бірақ бұл қозғалтқыш әдісі көптеген ғасырлар бойы тасталып, соғыстан бұрын ғана қайта енгізілген. Орта ғасырларда қытайлық кемелерде көптеген басқа жаңалықтар болды, олар әлі күнге дейін Батыс пен ислам әлемдерімен қабылданған жоқ, олардың кейбіреулерін Марко Поло құжаттаған, бірақ 18-ға дейін басқа әскери-теңіз флоттарымен қабылданған жоқ, британдықтар оларды кемелердің жобаларына сәтті енгізді. Мысалы, ортағасырлық қытайлық корпустар қалқалы бөліктерге бөлінді, сондықтан корпустың жарылуы кеменің бір бөлігін ғана су басқан және міндетті түрде оны батырмаған (Кеменің суға бату мүмкіндігін қараңыз). Бұл туралы Сунь династиясының теңізші жазушысы Чжу Ю 1119 жылы Пингчжоу үстелінде жазған. Чжу кітабында сипатталған жаңалықтарға қоса, ортағасырлық Сун дәуірінде теңіз техникасының басқа да көптеген жетістіктері болды. Бұған кемелерді нығайту үшін қабырғаларына тірек орнатылған, кемелерді терең суға түсіру үшін жоғары немесе төмен көтерілетін рульдер, сондай-ақ "қорықты сенімдірек ету" үшін бір бағытта емес, дөңгелек түрінде орналастырылған зәкірлердің тістері жатады. Сондай-ақ, кемедегілер әрдайым арқандарды байлап, шешіп, дөңгелектерге шығып, кеменің жылдамдығын өзгертпей, палубадағы арқандарды терезе жалюзі сияқты көтеріп, түсіріп отыратын. 1363 жылы 30 тамыздан 4 қазанға дейін Қызыл шапалақ көтерілісі кезінде Поянг көліне қарсы соғыс болды. Бұл соғыс Чжу Юаньчжанның Минь әулетін құрудағы табысын нығайтты.
Мин экспедициялары мен құлдырау
Юнле императорының қазыналық сапарлары кезінде теңіз қызметі кезеңінен кейін теңіз экспансиясына қатысты ресми саясат белсенді шектеуден екіталайлыққа дейін ауысты. Мингтің теңіз істеріне қатысты екіталайлығына қарамастан, қытай қазына флоты әлі де басқа Азия теңіз флоттарына үстемдік ете алды, бұл Мингке Лусон мен Палембангке басқаруға губернаторларды жіберуді, сондай-ақ Шри-Ланка мен Батактардағы қуыршақ билеушілерді орнынан түсіріп, таққа отырғызуды қамтамасыз етті. Алайда, Қытай флоты 15-ші ғасырдың басында әскери / салық / барлау функциялары тым қымбат деп танылғаннан кейін айтарлықтай қысқарды және ол ең алдымен Ұлы канал сияқты бағыттарда полиция күштеріне айналды. 1521 жылы Тунмен шайқасында Минь әскери-теңіз кемелерінің эскадрильясы португалдық каравель флотын жеңді, содан кейін 1522 жылы Шикаован шайқасында португал флотына қарсы тағы бір Минь жеңісі болды. 1633 жылы Ляолуо шығанағындағы шайқаста Минь флоты голландиялық және қытайлық қарақшылар флотын жеңді. Мин дәуірінде көптеген әскери трактаттар, соның ішінде теңіз соғысы туралы кеңінен талқылаулар жазылды, соның ішінде Убей Цзи және Цзисяо Синьшу. Сонымен қатар, Оңтүстік Қытай теңізінде 1377 және 1645 жылдары батып кеткен қытайлық сауда және әскери кемелерінің кеме апаттары бар. Цин әулетінің алғашқы кезеңіндегі "теңізге тыйым салу" саясатының жалғасуы теңіз күшінің дамуы тұрақтанған дегенді білдірді. Өзендер мен жағалауларды қорғауға Жинькоу (қазіргі Чжэньцзян) және Ханчжоу қалаларында орналасқан Жасыл стандарттық армияның судағы бөлімшелері жауапты болды. 1661 жылы Цзилиньде Ресейдің Маньчжурияға шабуылдарына қарсы қорғаныс мақсатында әскери-теңіз бөлімдері құрылды. Кейіннен әртүрлі Баннер гарнизондарына теңіз бөлімдері қосылды, олар бірлесіп "Сегіз баннер теңіз флоты" деп аталды. 1677 жылы Цин ордасы Тайваньға негізделген Минге адал Туннинг патшалығына қарсы күрес үшін Фуцзянь флотын қайта құрды. Бұл қақтығыс 1683 жылы Пэнху шайқасында Цин жеңісіне және шайқастан кейін Туннингтің берілуіне әкелді. Екінші опиум соғысы заманауи еуропалық флоттармен кездескенде Қытайдың заманауи флотының мүлдем пайдасыз екенін көрсетті, өйткені 300 қытайлық теңізшілері британдық қарулармен қаруланған, 56 британдық және француздық темір кемелеріне ешқандай зақым келтірмеді. 1860 жылдары британдықтар арқылы заманауи әскери-теңіз флотын құруға тырысты Осборн немесе "Вампир" флоты Тайпин бүлікшілерінің АҚШ-та салынған канонерлік қайықтарына қарсы күресу үшін. Қытайдың жағалауындағы қарақшылықты басу үшін Қытай үкіметі дайындаған "Вампирлер флоты" британдық командир Шерард Осборн тек императорлық үкіметтен бұйрық алуы керек деген шартты орындамағаны үшін жойылды.
In 1521, at the Battle of Tunmen a squadron of Ming naval junks defeated a Portuguese caravel fleet, which was followed by another Ming victory against a Portuguese fleet at the Battle of Xicaowan in 1522. In 1633, a Ming navy defeated a Dutch and Chinese pirate fleet during the Battle of Liaoluo Bay. A large number of military treatises, including extensive discussions of naval warfare, were written during the Ming period, including the Wubei Zhi and Jixiao Xinshu. Additionally, shipwrecks have been excavated in the South China Sea, including wrecks of Chinese trade and war ships that sank around 1377 and 1645. The continuing "sea ban" policy during the early Qing dynasty meant that the development of naval power stagnated. River and coastal naval defence was the responsibility of the waterborne units of the Green Standard Army, which were based at Jingkou (now Zhenjiang) and Hangzhou. In 1661, a naval unit was established at Jilin to defend against Russian incursions into Manchuria. Naval units were also added to various Banner garrisons subsequently, referred to collectively as the "Eight Banners Navy". In 1677, the Qing court re established the Fujian Fleet in order to combat the Ming loyalist Kingdom of Tungning based on Taiwan. This conflict culminated in the Qing victory the Battle of Penghu in 1683 and the surrender of the Tungning shortly after the battle. The Second Opium War showed the complete futility of the pre modern Chinese fleet when facing modern European navies, when 300 Chinese naval junks, armed with British made guns, did almost no damage to 56 British and French ironclads. In the 1860s, an attempt to establish a modern navy via the British built Osborn or "Vampire" Fleet to combat the Taiping rebels' US built gunboats. The so called "Vampire Fleet" fitted out by the Chinese government for the suppression of piracy on the coast of China, owing to the non fulfilment of the condition that British commander Sherard Osborn should receive orders from the imperial government only, was scrapped.
Қазіргі заманғы
Қытай Республикасы Әскери-теңіз флоты - Қытай Республикасының әскери-теңіз флоты, ол Цинь әулеті құлағаннан кейін құрылған. Лю Гуансионг, бұрынғы Цинь әулетінің адмиралы, Қытай Республикасының алғашқы әскери-теңіз министрі болды. 1920-1930 жылдары Қытайды қасіретке ұшыратып отырған соғыс әміршілері дәуірінде РОКК Бейжіңдегі Бейянг үкіметіне емес, 1928 жылғы Солтүстік экспедицияда және Коммунистік партиямен азаматтық соғыс пен 1937 жылғы Жапонияның Солтүстік-Шығыс Қытайға басып кіруі арасында Ұлттық үкіметке адал болды. Сол уақытта және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ROCN негізінен өзендік соғысқа шоғырланды, өйткені нашар жабдықталған ROCN мұхит немесе жағалаудағы Жапон императорлық флотына сәйкес келмеді. ROCN қазіргі уақытта Тайвань аралында әскери-теңіз күштері болып табылады. Халықтық азаттық армиясының әскери-теңіз флоты 1950 жылы Қытай Халық Республикасы үшін құрылды. ҰҚК өз шығу тегін Қытай Азамат соғысы кезінде соғысқан әскери-теңіз бөлімдеріне дейін жеткізе алады және 1950 жылдың қыркүйегінде құрылған. PLAN бастапқыда жағалауды қорғауға арналды, Тайваньнан Фуцзянь жағалауына коммандостық шабуылдарға қарсы қорғалды. Ол сондай-ақ Бірінші және Екінші Тайвань бұғазында да рөл атқарды. Бұл көмек Қытай-Кеңес Одағының ыдырауынан кейін тоқтады. 1990 жылдардан бұрын ПЛАН дәстүрлі түрде Халықтық азаттық армиясының құрлықтағы күштеріне бағынышты рөл атқарды. 2020 жылы PLAN АҚШ әскери-теңіз флотынан асып түсіп, кеме саны бойынша әлемдегі ең ірі әскери-теңіз флоты болды, бірақ АҚШ әскери-теңіз флоты технологиялық артықшылықтарға ие болды. Бұл оқиға Қытай мен АҚШ арасындағы шиеленістің артуына байланысты және Қытай Оңтүстік Қытай теңізіндегі аумақтық дауларға араласып жатқан кезде болды.
Ерте әдебиет
Теңіз мәселелеріне қатысты ең көне қытайлық кітаптардың бірі - 52 жылы жазылған Юэюэшу (Юэ мемлекеті туралы жоғалған жазбалар), ол Хан әулеті ғалымы Юань Кангқа тиесілі. Юань Канның кітаптарының сақталған жазба үзінділері 1701 жылы Цинь династиясы кезінде Чжан Инг редакциялаған және құрастырған Юаньцзян Лейхан (Бейкітпе айнасы, классификацияланған қазына сандығы) энциклопедиясында қайтадан көрсетілген. Кемелердің бұл "сыныбы" үлкен қанатты (да йи), кіші қанатты (сяо йи), құрсақ соққылаушы (ту вей), қамал кемесі (лу чуан) және көпір кемесі (кяо чуан) болды. Бұл туралы 445 жылы Мози мен Лу Банның диалогында талқыланды (Лу Лу штатынан Чу штатына барған кезде), өйткені барлық Чу әскери кемелерінде стандартталған ілгек пен шпал техникасы Юэ флотының Чуға қарсы шайқаста жеңілгенінің себебі ретінде берілген. 33 жылы Сычуань провинциясындағы Гонсун Шудың қайта құрылған Хан әулетіне қарсы көтерілісі 5-ші ғасырда Фан Йе жинаған Кейінгі Хан кітабында жазылған. Цэн Пэн Гонсунның бірнеше офицерін жеңгеннен кейін, Гонсун Янцзы өзенінде қорғалған бекеттермен бекітілген ұзын жүзбелі понтон көпірін салдырды, сонымен қатар басқа бұрыштағы зымыранды атуды қамтамасыз ету үшін өзен жағалауында бекіністер орнатты. Цэн Пэн бұл кедергі мен зымыранды атысты бұза алмады, ол өзінің флотын бірнеше мың кемеге соққы беру үшін қолданылатын қалқандық кемелермен, ескірген шабуыл кемелермен және "қосылатын шабуылшылармен" жабдықтады және Гонсунның бүліншілігін басады. Олардың ең үлкендері бес қабатты палубаға ие болды, 800 жолаушыны қабылдай алды, әр кемеде жау кемелерін тербеп, зақымдау үшін қолданылатын алты 50 фут ұзын бумалар орнатылды. Бұл жерде 784 жылы Тан ханзадасы Ли Гао он жылдан астам уақыт өткен соң жаңалық жасаған қайықтағы дөңгелектер көрсетілмеген.