Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көруді жақсартуға арналған күшті шоғырланған сәулелі шам.
Intense focused beam lamp for improving visual detection
Прожектор – өте жарық көзді (дәстүрлі түрде көміртекті доғалы шамды) айналық параболалық шағылыстырғышпен біріктіріп, белгілі бір бағытта дерлік параллель сәулелерден тұратын қуатты жарық шоғын шығаратын құрал. Ол әдетте айналуға мүмкіндік беретіндей етіп жасалады.
A searchlight (or spotlight) is an apparatus that combines an extremely bright source (traditionally a carbon arc lamp) with a mirrored parabolic reflector to project a powerful beam of light of approximately parallel rays in a particular direction. It is usually constructed so that it can be swiveled about.
Әскери мақсатта
Көміртектік арка технологиясын қолданатын іздеу шамдары алғаш рет Франко-пруссия соғысы кезінде Париж қоршауында қолданылды. 1882 жылы Корольдік теңіз күштері Александриядағы египеттік әскерлердің артиллериялық батареяларын жарақтандыруын қиындату және тоқтату үшін іздеу шамдарын пайдаланды. Осы жылдың соңында француз және британ күштері іздеу шамдарының жарығы астында әскерлерді түсірді. 1907 жылға қарай іздеу шамдарының маңыздылығы кеңінен мойындалды. Жақында ғана олар шабуылдаушы кемелердегі қару-жарақ екіптерін шағылыстыру арқылы торпедалық қайықтардың шабуылдарына көмектесу үшін қолданылды. Басқа қолданылу салалары: жау кемелерін қашықтықтан анықтау, сигнал беру құрылғысы ретінде пайдалану және десант тобына көмектесу. Ірі соғыс кемелері мен басқа да маңызды кемелер шабуылдаушы торпедалық қайықтарды анықтау үшін іздеу шамдарын қолданды және олар көптеген жағалау артиллериялық батареяларына түнгі ұрысқа көмектесу үшін орнатылды. Олар 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысында қолданылды. 19 ғасырдың соңынан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін көптеген әскери-теңіз кемелеріне торпедалық қайықтар сияқты жақын мақсаттарды бақылау және түнгі ұрыстарда жау бөлімдерімен қарулы қақтығысқа түсу үшін іздеу шамдары орнатылды. Жапон императорлық теңіз күштері түнгі теңіз шайқасы тактикасын қарқынды дамытуымен және кең ауқымды оқыту жүргізуімен ерекше көзге түсті. Тынық мұхитындағы соғыста бірнеше түнгі шайқастар болды, әсіресе Гуадалканалдағы Саво бұғазы шайқасы. Іздеу шамдары соғыс бойы қолданылып келгенімен, жаңадан дамытылған радар әлдеқайда тиімді анықтау құрылғысы болып шықты, ал жапондық радар технологиясы АҚШ-тан қалып қойды.
The first use of searchlights using carbon arc technology occurred during the Siege of Paris during the Franco Prussian War. The Royal Navy used searchlights in 1882 to dazzle and prevent Egyptian forces from manning artillery batteries at Alexandria. Later that same year, the French and British forces landed troops under searchlights. By 1907 the value of searchlights had become widely recognized. One recent use was to assist attacks by torpedo boats by dazzling gun crews on the ships being attacked. Other uses included detecting enemy ships at greater distances, as signaling devices, and to assist landing parties. Searchlights were also used by battleships and other capital vessels to locate attacking torpedo boats and were installed on many coastal artillery batteries for aiding night combat. They saw use in the Russo Japanese War from 1904–05. Searchlights were installed on most naval capital ships from the late 19th century through WWII, both for tracking small, close in targets such as torpedo boats, and for engaging enemy units in nighttime gun battles. The Imperial Japanese Navy especially was known for its intensive development of nighttime naval combat tactics and extensive training. The War in the Pacific saw a number of nocturnal engagements fought by searchlight, particularly the Battle of Savo Sound at Guadalcanal. Although searchlights remained in use throughout the war, the newly developed radar proved to be a far more effective locating device, and Japanese radar development lagged far behind that of the US.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыста іздеу шамдары алғаш рет "жасанды ай жарығын" жасау үшін қолданылды, бұл түнгі шабуылдар мүмкіндігін арттыру мақсатында бұлттардың астыңғы жағынан іздеу шамдарының сәулелерін шағылыстыру арқылы Екінші дүниежүзілік соғыста да жалғасты. "Жасанды ай жарығы" термині іздеу шамдарымен жасалған жарықтандыруды табиғи ай жарығынан ажырату үшін қолданылды, ал түнгі маневрлерде табиғи ай жарығы "қозғалыс жарығы" деп аталды. Іздеу шамдары Ұлыбританияны германиялықтардың түнгі бомбалау шабуылдарынан қорғауда да кеңінен пайдаланылды, олар Цеппелин дирижабльдерін қолданды.
Searchlights were first used in the First World War to create "artificial moonlight" to enhance opportunities for night attacks by reflecting searchlight beams off the bottoms of clouds, a practice which continued in the Second World War. The term "artificial moonlight" was used to distinguish illumination provided by searchlights from that provided by natural moonlight, which was referred to as "movement light" in night time manoeuvers. Searchlights were also heavily used in the defense of the UK against German nighttime bombing raids using Zeppelins.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түнгі бомбалау шабуылдарына қарсы қорғаныс үшін іздеу шамдары кеңінен қолданылды. Дыбыс локаторлары мен радарлармен басқарылатын іздеу шамдары бомбалаушыларды анықтап, оларды әуеге қарсы артиллерияға, түнгі күрес ұшақтарына және жарық командаларына нысана ретінде көрсететін. Іздеу шамдары кейде жердегі шайқастарда тактикалық мақсаттар үшін де қолданылды. Соның ішіндегі бір ерекше жағдай – 1945 жылғы сәуір айындағы Зеелов биіктіктеріндегі шайқаста Кеңес Армиясының іздеу шамдарын пайдалануы. 143 іздеу шамдары неміс қорғаныс күштеріне бағытталды, мақсаты – Кеңес шабуылы кезінде оларды уақытша соқыр қалдыру болды. Бұл шабуыл әлем тарихында осы уақытқа дейін болған ең ірі артиллериялық оқшаулаумен басталды. Алайда, таңертеңгі тұман жарықты таратып, шабуылдаушы Кеңес әскерлерінің силуетін анық көрсетті, осылайша оларды немістерге көрінетін етті. Нәтижесінде Кеңес әскері ауыр шығынға ұшырады және қалаға шабуылды кейінге жылдыруға мәжбүр болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің іздеу шамдары General Electric және Sperry компанияларында жасалған модельдерді қамтыды. Олардың көпшілігі 152,4 см диаметрлі, родиймен қапталған параболалық айнасы және көміртек доғасы бар болды. Шығарылған жарықтың максималды деңгейі 800 миллион канделаны құрады. Олар 15 кВт генератормен қуаттандырылды және жағдайы ылғалдылығы төмен болғанда 45-56 км қашықтыққа дейін сәулені көруге мүмкіндік берді. Іздеу шамдары түнгі күрес ұшақтары мен суастына қарсы күрес ұшақтарында да қолданылды. Turbinlite – бұл RAF-тың Douglas Boston жеңіл бомбалаушысының алдына орнатылған, Luftwaffe түнгі бомбалаушыларын атып түсіру үшін түнгі күрес ұшағына айналған қуатты іздеу шамы. Ұшақ жердегі немесе метрлік толқындағы радар арқылы жаудың бағытына бағытталды, содан кейін ұшқыш Turbinlite-ты қосып, жау ұшағын жарықтандыратын, ал оны Hawker Hurricane сияқты RAF күндізгі күрес ұшақтары атып түсіретін. Бұл тәсіл өте табысты болған жоқ, себебі жарық шығаратын ұшақ артқы оқшылар үшін өте үлкен нысанаға айналды, олар жарыққа оқ атып, сәлден кейін бір нәрсеге тигізуге кепілді болды. Солтүстік Атлантика шайқасы кезінде Vickers Wellington сияқты RAF ұшақтары түнде неміс U- қайықтарын іздеуге тағайындалды, олар бетке шығып, аккумуляторларын зарядтаған кезде оларды анықтау қажет болды. Үлкен іздеу шамы, Лей жарығы, қанаттың немесе фюзеляждың астына ілінді және U- қайық бетке шыққанда оны жарықтандыру үшін қолданылды, одан кейін оған бомбалар мен тереңдік зарядтары лақтырылатын. Лей жарығы Turbinlite-тан сәл табыстырақ болды, бірақ екі жағдайда да сантиметрлік толқындарды пайдаланатын радардың дамуы әлдеқайда тиімді шешім болды.
Searchlights were used extensively in defense against nighttime bomber raids during the Second World War. Controlled by sound locators and radars, searchlights could track bombers, indicating targets to anti aircraft guns and night fighters and dazzling crews. Searchlights were occasionally used tactically in ground battles. One notable occasion was the Red Army use of searchlights during the Battle of the Seelow Heights in April 1945. 143 searchlights were directed at the German defence force, with the aim of temporarily blinding them during a Soviet offensive, begun with the largest artillery bombardment the world had ever seen until that point. However, the morning fog diffused the light and silhouetted the attacking Soviet forces, making them clearly visible to the Germans. The Soviets suffered heavy losses as a result and were forced to delay their invasion of the city. Second World War era searchlights include models manufactured by General Electric and by the Sperry Company. These were mostly of 60 inch (152.4 cm) diameter with rhodium plated parabolic mirror, reflecting a carbon arc discharge. Peak output was 800,000,000 candela. It was powered by a 15 kW generator and had an effective beam visibility of 28 to 35 miles (45 to 56 km) in clear low humidity. The searchlight also found a niche for use by night fighters and anti submarine warfare aircraft. The Turbinlite was a powerful searchlight mounted in the nose of an RAF Douglas Boston light bomber, converted into a night fighter to shoot down Luftwaffe night bombers. The aircraft would be directed in the general direction of the enemy by ground based or metre wave airborne radar, and the pilot would then switch on the Turbinlite, illuminating the enemy aircraft, which would then be shot down by accompanying RAF day fighters such as the Hawker Hurricane. This never proved very successful, as the light made the emitting aircraft a very big target for rear gunners, who would simply have to shoot into the light and be guaranteed to hit something eventually. During the Battle of the North Atlantic, RAF aircraft such as the Vickers Wellington were assigned to patrol for surfaced German U boats at night, when they would be on the surface, charging their batteries. A large searchlight called a Leigh light was suspended from the bottom of the wing or fuselage, and would be used to illuminate the surfaced U boat while it was being attacked with bombs and depth charges. The Leigh light was somewhat more successful than the Turbinlite, but in both cases the development of centimeter wave radar proved to be the far more effective answer.
Украина
2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде әуе шабуылына қарсы күресте іздеу шамдары пайдаланылды.
During the 2022 Russian invasion of Ukraine a searchlight has been used for anti aircraft warfare.
Әскери емес пайдалану
Бүгінде іздеу шамдары жарнама, жәрмеңкелер, фестивальдар және басқа да қоғамдық шараларда қолданылады. Бұрын олар кинопремьераларда жиі қолданыс тапқан; толқын тәрізді іздеу шамдарының сәулелері әлі де 20th Century Studios және Fox телеарнасының логотиптеріндегі дизайн элементі ретінде көрінеді. Қазіргі таңдағы ең қуатты іздеу шамдары Лас-Вегастағы пирамида пішіндес Люксор қонақ үйінің шатырынан сәуле төгеді. Ол 39 дана 7 кВт ксенон лампасынан шамамен 13 650 000 люменді, шамамен 9 129 000 000 канделаға шоғырландырады. "Tribute in Light" – 11 қыркүйек шабуылының құрбандарын еске алу үшін Дүниежүзілік сауда орталығының бұрынғы егіз мұнараларын бейнелейтін екі бағаналы іздеу шамдарынан тұратын көркемдік инсталляция. Ол жыл сайын Төменгі Манхэттенде ұйымдастырылады. Дисней парктері түнгі әсемдеулерде іздеу шамдарын пайдаланады. Олар Фэнтезилендтегі бірнеше аттракциондардың шатырларына орнатылған.
Today, searchlights are used in advertising, fairs, festivals and other public events. Their use was once common for movie premieres; the waving searchlight beams can still be seen as a design element in the logos of 20th Century Studios and the Fox television network. The world's most powerful searchlight today beams from the top of the pyramid shaped Luxor Hotel in Las Vegas. It concentrates about 13,650,000 lumens from 39 7kW xenon lamps into a beam of about 9,129,000,000 candela. Tribute in Light is an art installation that uses two columns of searchlights to represent the former Twin Towers of the World Trade Center, in remembrance of the September 11 attacks. It is produced annually in Lower Manhattan. Disney parks uses searchlights in their nighttime fireworks displays. they are installed on top of the rooftops of several attractions in Fantasyland.