Кіріспе

Турет синдромының себептері Турет синдромының себептері мен шығу тегі толық анықталмаған. Турет синдромы (қысқаша Турет немесе ТС) - балалық шақта немесе жасөспірім шақта басталатын, бірнеше моторлық тиктер мен кем дегенде бір фоникалық тиктің болуымен сипатталатын, ерекшелігі бойынша күшейіп, әлсіреп отыратын тұқым қуалайтын нейрологиялық даму бұзылуы. Турет синдромы түрлi типтегі тиктермен, соның iшiнде өткiзгiш және созылмалы тиктермен кездеседi. Турет синдромының нақты себебі белгісіз, бірақ генетикалық және қоршаған орта факторларының да қатысы бар екені белгілі. Турет синдромының басым көпшілігі тұқым қуалады, бірақ тұқым қуалаудың нақты тәсілі әлі белгісіз және ешқандай ген анықталмаған. Тиктер таламустың, базальды ганглияның және мидың алдыңғы қабығының бұзылуынан пайда болады деп есептеледі. Генетикалық емес факторлар Турет синдромын тудырмаса да, бұзылудың ауырлығына әсер етеді. Турет синдромының кейбір түрлері генетикалық жағынан обсессивті-компульсивті бұзылысқа (ОКБ) байланысты болуы мүмкін, ал Турет синдромы мен зейін тапшылығы мен гиперактивтілік бұзылысы (АДСБ) арасындағы байланыс әлі толық түсінілмеген.

Генетикалық факторлар

Турет синдромының нақты себебі белгісіз, бірақ генетикалық және қоршаған орта факторларының да қатысы бар екені белгілі. Генетикалық эпидемиология зерттеулері Турет синдромының өте тұқым қуалайтынын көрсетті, 2013 және 2015 жылдары геномдық кең ассоциация зерттеулері жарияланды. Бір отбасыдағы аз сандағы жағдайларды ғана түсіндіретін сирек кездесетін өте терең енетін генетикалық мутациялар табылды (SLITRK1, HDC және CNTNAP2 гендері). Кейбір жағдайларда, тиктер мұрагерлік емес болуы мүмкін; бұл жағдайлар "спорадикалық" Турет синдромы (шулай-ақ туризм деп аталады) ретінде анықталады, өйткені генетикалық байланыс жоқ. Турет синдромы бар адамның генді өз баласына беру мүмкіндігі 50% -ға жуық. Гендерлік нәсілдік осалдықты білдіруде рөл атқарады, еркектер әйелдерге қарағанда тиктерді көбірек білдіреді. Тек аз балаларда ғана бұл геннің (С) белгілері дәрігердің көмегін қажет ететіндей ауыр болады. Қазіргі уақытта баланың қандай симптомдарды көрсете алатынын болжаудың жолы жоқ, тіпті гендер (і) мұрагерлік болса да. Соңғы зерттеулер Турет синдромының аз сандағы жағдайларына SLITRK1 генінің 13 хромосомасындағы ақау себеп болуы мүмкін екенін көрсетеді. Туретизмнің кейбір жағдайлары (турет синдромынан басқа себептерден болатын тиктер) мутацияның салдарынан болуы мүмкін. мидың қабықшалық және қабықша асты аймақтарында таламус, базальды ганглиялар және лобтық қабықша. Зерттеулер допаминнің мидағы химиялық заттың немесе нейротрансмиттердің қалыпты емес белсенділігіне қатысы бар екеніне айтарлықтай дәлел келтіреді. Допаминнің артық болуы немесе постсинаптикалық допамин рецепторларының аса сезімтал болуы Туретт синдромының негізгі механизмі болуы мүмкін. Этиологияға гистамин (H3R), допамин, серотонин, ГАМК және глутамат сияқты бірнеше нейротрансмиттер қатысады. Стриатум - бұл аурудағы базальды ганглиялық контурдың негізгі кіріс ядросы, ол гистамингергілік H3 рецепторларының қатысуымен байланысты.

Генетикалық емес әсерлер

Психологиялық немесе басқа генетикалық емес факторлар, олар Турет синдромын тудырмаса да, осал адамдарда ТС-ның ауырлығына әсер етеді және мұрагерлік гендердің экспрессиясына әсер етеді. PANDAS және жаңа PANS (балаларда жедел басталатын нейропсихиатриялық синдром) гипотезалары клиникалық және зертханалық зерттеулердің басты назарында, бірақ әлі дәлелденбеген. Сонымен қатар иммундық жүйенің ауытқулары мен иммундық дисрегуляцияны ТС-мен байланыстыратын кеңірек гипотеза бар.

ОКР және АДС-пен байланысы

ОКР-ның кейбір түрлері генетикалық тұрғыдан Туретт синдромына байланысты болуы мүмкін, бірақ ОКР-ның генетикалық факторлары тиктермен және тиктерсіз әртүрлі болуы мүмкін. Аутизм мен Турет синдромының арасындағы генетикалық байланыс 2017 жылға дейін анықталмаған.