Кіріспе
Мысыр жазушысы және белсендісі (1981 жылы туған) Алаа Ахмед Сейф Абд әл-Фаттах (علاء أحمد سيف الإسلام عبد الفتاح, ; 1981 жылы 18 қарашада туған), кәсіби аты Алаа Абд әл-Фаттах (علاء عبد الفتاح) ретінде белгілі, мысырлық британдық блогер, бағдарламалық жасақтама жасаушы және саяси белсенді. Ол бағдарламалық қамтамасыз етудің араб тіліндегі нұсқаларын және платформаларды әзірлеуде белсенді болды. Ол 2014 жылы 23 наурызда кепілдікпен босатылған, бірақ рұқсатсыз саяси наразылық ұйымдастырғаны үшін Мысырда тұтқындалған. Ол қайта тұтқындалып, 2014 жылдың 15 қыркүйегінде кепілдікпен босатылды, содан кейін ол бір айға қамауға алынды және 2015 жылдың ақпан айында бес жылға сотталды, ол 2019 жылдың наурыз айының соңында босатылды. Абдул-Эль-Фаттахқа 5 жыл мерзімдік шартпен босату мерзімі берілді, ол полиция бөлімшесінде күн сайын 12 сағат бойы, кешке таңертеңге дейін тұруды талап етеді. 29 қыркүйекте, 2019 жылғы египеттік наразылық кезінде, Абд Эль Фаттахты Ұлттық қауіпсіздік агенттігі тұтқындап, 2019 жылға дейін белгісіз айыптаулар бойынша Мемлекеттік қауіпсіздік прокуратурасына әкелді. Кейін ол "жалған ақпарат таратқаны" үшін айыпты болып, бес жылға түрмеге жабылды. 2022 жылдың сәуірінде ол аштық жариялады.
Alaa Ahmed Seif Abd El Fattah (علاء أحمد سيف الإسلام عبد الفتاح, ; born 18 November 1981), known professionally as Alaa Abd El Fattah (علاء عبد الفتاح), is an Egyptian British blogger, software developer and a political activist. He has been active in developing Arabic language versions of software and platforms. He was imprisoned in Egypt for allegedly organising a political protest without requesting authorization, though he was released on bail on 23 March 2014. He was rearrested and ordered released on bail again on 15 September 2014, subsequently sentenced to a month of jail in absentia, and received a five year sentence in February 2015, which he was released from in late March 2019. Abd El Fattah remained subject to a five year parole period, requiring him to stay at a police station for 12 hours daily, from evening until morning. On 29 September, during the 2019 Egyptian protests, Abd El Fattah was arrested by the National Security Agency and taken to State Security Prosecution on charges that were unknown as of 2019. He was subsequently convicted of "spreading fake news" and jailed for five years. In April 2022 he began a hunger strike.
Өмірбаян
Абдул-Фаттах 1981 жылы 18 қарашада Египеттің Каир қаласында дүниеге келген. Ол Мысырдың белгілі белсенділерінің отбасында өскен. Оның әкесі, Адам құқықтары жөніндегі адвокат Ахмед Сейф әл-Ислам Хамад, 1983 жылы Мемлекеттік қауіпсіздік тергеу қызметі қызметкерлері тұтқындап, бес жыл бойы азаптап, түрмеде отырды. Оның анасы Лейла Суеф, романист және саяси сарапшы Ахдаф Суефтің қарындасы, Каир университетінің математика профессоры және саяси белсенді. Ата-анасының белсенділігі Анвар Садат дәуірінде басталды. 2005 жылы демонстрация кезінде оның анасы мен басқа әйелдерге Мубарактың жақтастары шабуыл жасады; Абд Эль Фаттах оны қорғады деп айтылды. Оның әпкесі Мона Сейф "Азаматтарға әскери сот қарастырылмайды" ұйымының құрылтайшы мүшесі, әскери прокурорлар шақырған азаматтық тұтқындарға қатысты хабардарлық туғызатын және әскери полиция қатысқан азаптау туралы айыптауларды тергейтін топ. Оның екінші әпкесі Сана Сейф - белсенді және киноредакторы, араб көктемі туралы "Горнал" газетінің негізін қалаушы.
Саяси белсенділік және тұтқындалу
Абд әл-Фаттах әйелі Манал Бахи ел-Дин Хасанмен (активист Бахи ел-Дин Хасанның қызы) бірге египеттік блогтарды біріктіруші Манала мен Омарнея сайттарын құрды. Бұл блогтардың мазмұнына байланысты кіруді шектемейтін алғашқы араб блогтарының біріктірушілері. 2005 жылы "Manalaa" блогы Deutsche Welle сайтының "Блогтардың ең жақсысы" байқауында "Шекарасыз репортерлер" арнайы сыйлығын жеңіп алды. Ол әлеуметтік желілерде азаматтар журналистикасын насихаттауға бағытталған бастамаларды қолдап келеді. Оның жеке Twitter және Facebook аккаунттарына 600 мыңнан астам адам қосылған. Абдул әл-Фаттах бірнеше рет тергеліп, тұтқындалып, қамауға алынды. 2006 жылы 7 мамырда тәуелсіз сот төрелігін талап етіп, демонстрация өткізген кезінде тұтқындалып, 2006 жылы 20 маусымда босатылды. 2011 жылы 30 қазанда ол 9 қазанда Маспертодағы қақтығыстарға қатысы бар деп тұтқындалып, 2011 жылы 25 желтоқсанда босатылды. 2013 жылы 26 наурызда ол Мокаттамдағы 2013 жылғы наурыздағы қақтығыстар деп аталатын Мұсылман бауырластарының штаб-пәтерінің алдындағы наразылық акциясы кезінде агрессияға итермелегені үшін тұтқындалды, бірақ кейін барлық айыптардан ақталды. Екі күннен кейін, 2013 жылдың 28 наурызында, ол тұтқындалып, 2012 жылдың 28 мамырында бұрынғы президенттікке кандидат Ахмет Шафиктің штаб-пәтерін өртеп жібергені үшін айыпталды және бір жылға бас бостандығынан айырылды. 2013 жылдың 28 қарашасында ол Шура Кеңесі ғимаратының алдында әскери сотқа қарсы өткен демонстрациядан кейін митингке шығып, зорлық-зомбылыққа шақырғаны, билікке қарсылық көрсеткені және наразылықтарға қарсы заңды бұзғаны үшін тұтқындалды. Ол тұтқында 115 күн болғаннан кейін 2014 жылдың 23 наурызында босатылды. 2014 жылдың маусым айында ол 15 жылға бас бостандығынан айырылды және қайтадан сотталуды күтіп тұрып, бас бостандығынан айыру туралы шешім қабылдады. 2014 жылдың 15 қыркүйегінде қайтадан сотталғанда ол кепілдікпен босатылды. 2021 жылы оның жазуларының антологиясы - кейбірін түрме камерасынан жасырын түрде әкеліп, ағылшын тіліне анонимді қолдаушылар аударған - "Сіз әлі жеңілген жоқсыз" деген атпен жарық көрді. Наоми Клейннің алғы сөзі бар. 2022 жылдың шілдесінде кітаптың арабша аудармасын Бейрут қаласындағы ливандық баспа "Jusur" баспасы "Шабах әл Рабиа" деген атпен жариялады. 2011 жылы екі ай қамауда болған кезінде оның ұлы Халед дүниеге келді, ал 2014 жылы үш ай қамауда болған кезінде оның әкесі Ахмет Сейф әл-Ислам Хамад қайтыс болды.
2006 жылғы мамырдағы тұтқындалу және реакция
2006 жылы 7 мамырда Абд Эль Фаттах тәуелсіз сот жүйесіне шақырған бейбіт наразылық кезінде тұтқындалды. Оның тұтқындалуы, басқа блогерлер мен белсенділердің тұтқындалуы әлем бойынша наразылық акциясына түрткі болды, олардың кейбіреулері "Free Alaa" блогын құрып, оны түрмеден босатуды талап етті. Абд Эль Фаттах 2006 жылы 20 маусымда 45 күн түрмеде болғаннан кейін босатылды. Оның әйелі Маналдың Лондонның "Индепендент" газетінде жазылған сөздеріне қарағанда: "Қазір бұрылып қайтпау мүмкін емес, біз өз қызметімізді жалғастырамыз".
2011 жылғы төңкеріс
Мысырлық "Аль Ахрам Уикли" газетінің хабарлауынша, Абд эль Фаттаның есімі "Мысырдағы 25 қаңтар төңкерісіне көп жағынан ұқсас". Абдул әл-Фаттах революция басталғаннан кейін барлық демонстрацияларға қатысты. Ол 2011 жылдың 25 қаңтарында, режимге қарсы наразылық басталғанда және Египет үкіметі елдегі интернетті тоқтатқанда Мысырда болған жоқ. Алайда, ол үй-бүлө мен достарынан телефон арқылы ақпарат жинап, революцияның алғашқы күндері Египетте болған оқиғаларды сыртқы әлемге жариялады. Бірнеше күннен кейін ол Мысырға оралып, 2 ақпанда наразылықтардың ошағы болған Тахрир алаңында болды. Ол жерде демонстрация кезінде ол алаңды қауіпсіздік күштері мен режимді қолдайтындардың шабуылдарынан қорғауға қатысты, бұл оқиға Мысырда "темір шайқас" деп аталады. Абд әл-Фаттах Мысыр революциясына қатысуын Мұбарак президент лауазымынан кеткенге дейін жалғастырды. Содан кейін ол Мысырға қоныс аударды, онда ол Мұбарактың құлдырауынан кейін Қарулы Күштердің Жоғарғы Кеңесінің (SCAF) ел басқаруына қарсы демонстрацияларға қатысуын жалғастырды. Ол Масперодағы ұрысты қоздыруда, сарбаздарға шабуыл жасап, әскери мүлікке зақым келтірген деп айыпталды. 2006 жылы тұтқындалғанда, анасы оны қолдап сөйледі және 6 қарашада азаматтық азаматтарға соттың сотына қарсылық білдіру үшін аштық ереуілін бастады. Оның әкесі мен әпкелері де 2011 жылғы наразылықтарға қатысты. БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының өкілі Абд Эль Фаттахты және сөз бостандығын қолданғаны үшін қамауға алынған барлық басқа адамдарды босатуға шақырды, ал Amnesty International оның қамауға алынуын айыптап, Maspero қақтығыстарына қатысы бар деп айыптап отыр. Түрмеге қамауға қарсы миңдеген адам Каир мен Александрияда Абдул-Ел-Фаттахты босатуды талап етіп, демонстрацияларға шықты. Мысырдан тыс жердегі құқық қорғаушылар мен блогерлер де оның босатылуын талап етті. 2011 жылдың 25 желтоқсанында прокурордың өкілі болған судья Абдул-Эль-Фаттахты келесі күні босатуды бұйырды. Оған елге шығуға тыйым салынды.
2013 жылдың қарашасында тұтқындалды
2013 жылдың қарашасында Абд Эль Фаттах Мысыр парламенті алдындағы жаңа конституцияға қарсы демонстрацияны көтермелеу үшін тағы да тұтқындалды. 20 полиция қызметкері Абд әл-Фаттаның үйіне шабуыл жасап, есікті бұзып, отбасының компьютерлері мен ұялы телефондарын тартып алды. Абдул әл-Фаттах қамауға алу туралы ордерді көруді сұрағанда, полиция оған және оның әйеліне физикалық соққы берді.
2014 жылғы қыркүйектегі сыйлықтарға ұсынылу
2014 жылдың қыркүйегінде ол Тунистің рэпері Weld El 15 және Марокколық рэпер L7a9d-мен бірге Сахаров сыйлығына Еуропалық Біріккен СолтСолтүстік Жасыл Солт тарапынан ұсынылды. Келесі айда, Абд Эль Фаттаның 2012 жылы Израильдің Газаға бомбаға түсірген кезінде жазған кейбір твиттерінен кейін айтыс-тартыстан кейін номинация кері қайтарылды. Ол твиттердің мән-жайын дұрыс түсінбегенін айтып шағымданады.
2015 жылғы ақпандағы үкім
2015 жылдың 23 ақпанында Абд Эль Фаттах бес жылға бас бостандығынан айырылды. 2019 жылдың 29 наурызында босатылды.
2019 жылғы қыркүйекте қайта тұтқындалды
2019 жылдың 29 қыркүйегінде таңертең, 2019 жылғы египеттік наразылық кезінде, оған Әбд әл-Фаттах қатыспаған еді. 2019 жылдың наурыз айында босатылғаннан кейін, Әбд әл-Фаттахтан Доки полиция бөлімшесінде бес жыл бойы күніне 12 сағат бойы полицияның сынақ мерзімін орындау талап етілді. Кейін 29 қыркүйекте Абд әл-Фаттаның әпкесі Мона Сейф оны Мемлекеттік қауіпсіздік прокуратурасы ұстағанын және Абд әл-Фаттаның отбасы оған қандай айып тағылғанын білмейтінін мәлімдеді.
2021 жылғы желтоқсан айындағы үкім
Аля Абд әл-Фаттах 2021 жылдың желтоқсанында "ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіретін жалған жаңалықтар" таратқаны үшін бес жылға бас бостандығынан айырылды, ал адвокаттар Мұхамед әл-Бакир және блогер Мұхамед Оксиген Ибрагим әрқайсысы төрт жылға сотталды, деп мәлімдеді Абдель Фаттахтың әпкесі Мона Сейф. Тұтқында отырған кезінде, Тора түрмесінде, ол ағылшындық анасы арқылы британдық азаматқа айналды. 2 мамырдан бастап оның аштық ереуілі жалғасты, ол салмағын жоғалтып, "өте әлсіз" болып қалғанға қарамастан, медициналық көмек алмаған және отбасымен қоштасқан. Лорд Саймон Макдональд, бұрынғы Сыртқы істер жөніндегі тұрақты мемлекеттік хатшы және дипломатиялық қызмет басшысы, көп азаматтықты халықаралық заңға сәйкес, Мысыр оның Мысырда болған кезде оның британдық азаматтығын тануға міндетті емес екенін айтты, онда ол азаматтығын иеленеді. 2022 жылдың 14 маусымында әлемнің 25 танымал тұлғалары мен саяси ойшылдары Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Лиз Трассты Алаа Абд әл Фаттахты босатуға көмектесуге шақырды. Марк Раффало, Джуди Денч, Стивен Фрай және Кери Маллиган Ұлыбританияны британдық египет белсендісінің Мысырда ұзақ уақыт қамауда болуын айыптауды талап ететін хатты жазған танымал тұлғалардың қатарында болды. 14 маусымда Аланы аштық ұрысы жалғасты, оның отбасы бірнеше апта бойы тек су мен сулы тұздарды ішкеннен кейін ол өліп қалады деп қорқып отырды. Алааның әпкесі Сана Сейф Лиз Трассты белсенді түрмеден тірі қалмаса екен деп күткендіктен, оны босатуды талап етуге шақырды. 2022 жылдың 6 қарашасында Мысыр COP27 саммитіне әлемдік көшбасшыларды қабылдағанда, Әбдел Фаттах алты айдан астам аштық жариялағаннан кейін су ішуді тоқтатты. Оның әпкесі Сана Сейф оның бірнеше күн ішінде өліп қалуы мүмкін екеніне алаңдаушылық білдірді. Ол ҚР Премьер-Министрі Риши Сунақтың COP27-ге қатысу үшін Мысырға сапары кезінде Әбдел Фаттахты босатуды қамтамасыз ететінін "өміт етеді және сенім артады" деді. Сейф мысырлық билік Абдель Фаттахты азаптап, жабық есіктер артында мәжбүрлеп тамақтандыруы мүмкін деген қорқынышы туралы да айтты. Ол ағасының тірі екеніне дәлел сұраған. БҰҰ адам құқықтары жөніндегі басшысы Волкер Тюрк Мысырды Алаа Абдель Фаттахты дереу босатуға шақырып, оның өміріне "қатер төніп тұр" деп мәлімдеді. 10 қарашада түрме қызметкерлері Абдель Фаттаның отбасына оның "әділет өкілімен бірге медициналық көмек" алғанын айтты, бұл мәжбүрлеп тамақтандыру немесе ішектен су алуды білдіреді. 15 қарашада оның отбасынан аштық ұрысын тоқтатқандығы туралы хат келіп түсті және ол келесі сапарда себебін түсіндіреді. 2022 жылдың 23 қарашасында 67 француз парламентарийлері Еуропалық билік пен үкіметтерді Аланы дереу босату үшін араласуға және египет түрмесіндегі денсаулығының нашарлауы мен қайта тұтқындалу мүмкіндігіне байланысты оны Еуропалық ұшақпен өзі таңдаған елге тасымалдауды талап етті. Алааның әпкесі Сана Сейф ағасының босатылуын талап етіп Еуропа мен Біріккен Ұлттар Ұйымына жүгінді. Ол сондай-ақ БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне өзінің ағасы мен Мысырдағы басқа да саяси тұтқындардың қамауға алынуын тексеруді талап етті. Сана #FreeAlaa акциясын бастады және "халықаралық қысым қажет" деп мәлімдеді. 2023 жылғы 16 наурызда Женева Сыртқы істер министрлігі Германияның Женевадағы Сана Сейфпен осы бастамалар туралы пікір алмасқанын растады.