Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неке туралы заңның жалпы сипаттамасы дүниежүзі бойынша некедің әлеуметтік және жеке аралық аспектілері Неке туралы заң - неке заңдылығын анықтайтын және елдері арасында айтарлықтай өзгеше болатын отбасылық құқықтың бір аспектісі.
Overview of marriage law worldwide
the social and interpersonal aspects of marriage
Marriage law is the legal requirements, an aspect of family law, that determine the validity of a marriage, and which vary considerably among countries.
Жалпы заңды неке
1753 жылы Лорд Хардвик актісіне дейін Англияда жалпы заңды некелер жарамды болды. Алайда бұл заң Шотландияға қолданылмады, сондықтан көп жылдар бойы жұптар тыйым салуды болдырмау үшін шекарадан солтүстікке қарай жүрді. Еуропа құрлығында орта ғасырларда көп кездесетін некелер болды, бірақ олардың заңдылығы Рим католик елдерінде Тридент кеңесімен (1545-1563) жойылған, бұл некелердің діни қызметкер мен екі куәгердің қатысуымен өткізілуін талап етті. Католик шіркеуі жасырын некеге 4-ші Латеран кеңесінде (1215 ж.) тыйым салды, бұл барлық некелерді шіркеуде діни қызметкер жариялауды талап етті. Тренттік собор (15451563) болашақ некелер тек приход пасторы немесе жергілікті ординар (епархияның епискобы) немесе аталған куәлардың бірінің өкілі куә болған жағдайда ғана жарамды болады деп шешті, ал некелер тіпті католик діни қызметкерінің куәлігімен жарамсыз. Бұл шешімді Еуропаның жаңа протестанттық елдері де, Рим-католик елдері мен ондағы отарларында тұратын протестанттар да, Шығыс православие мәсіхшілері де қабылдамады. Кейде 1753 жылғы Неке туралы заңға дейін бірге тұратын жұптар "жалпы заңды неке" қорғанысынан пайдаланады деп қате айтылады. Шын мәнінде, бұл кезде "әлеуметтік неке" деген атау да, ұғым да белгілі емес еді. Бірге тұратын жұптар некеде тұрғандай қарастырылмайды, керісінше, шіркеу соттары арқылы азғындыққа айыптау қаупіне ұшырайды. 1753 жылғы Неке туралы заң сол кездегі Ұлыбританияның теңіздегі колонияларына қолданылмады, сондықтан жалпы заңды некелер АҚШ пен Канадаға айналған елдерде таныла берді. АҚШ-тағы жалпы заңды неке ағылшын жалпы құқығынан пайда болды деп айтылса да, бұл мекеме Америка Құрама Штаттарында колониалды Американың бастапқы жағдайларынан пайда болған көрінеді, онда салыстырмалы түрде аз дін қызметкерлері немесе азаматтық лауазымды адамдар болғандықтан, салтанатты некеге алмастыру қажет болды. АҚШ-та жалпы заңды некелер әлі күнге дейін Алабама, Колорадо, Айова, Канзас, Монтана, Род-Айленд, Оңтүстік Каролина, Техас, Юта және Колумбия округінде танылады (Қорама Штаттардағы жалпы заңды некеге қараңыз). Еуропаның барлық елдері "әдет пен беделге байланысты неке" жойды, ал Шотландия 2006 жылы соңғы болып болды. Австралия 2009 жылғы Отбасы туралы заңнан бастап де-факто қарым-қатынастарды мойындады. АҚШ-та ХХ ғасырдың екінші жартысында жалпы заңды некелер штаттардың шамамен үштен бірінде жарамды болды, мүлдем немесе шартты түрде (егер белгілі бір заңмен белгіленген күнге дейін енгізілсе).
Common law marriages were valid in England until Lord Hardwicke's Act of 1753. The act did not apply to Scotland, however, and for many years thereafter couples went north across the border to thwart the ban. On the European continent, common law marriages were frequent in the Middle Ages, but their legality was abolished in the Roman Catholic countries by the Council of Trent (1545–1563), which required that marriages be celebrated in the presence of a priest and two witnesses. The Catholic Church forbade clandestine marriage at the Fourth Lateran Council (1215), which required all marriages to be announced in a church by a priest. The Council of Trent (1545–1563) introduced more specific requirements, ruling that future marriages would be valid only if witnessed by the pastor of the parish or the local ordinary (the bishop of the diocese) or by the delegate of one of said witnesses, the marriage being invalid otherwise, even if witnessed by a Catholic priest. This ruling was not accepted in the newly Protestant nations of Europe, nor by Protestants who lived in Roman Catholic countries or their colonies, nor by Eastern Orthodox Christians. It is sometimes mistakenly claimed that before the Marriage Act 1753 cohabiting couples would enjoy the protection of a "common law marriage". In fact, neither the name nor the concept of "common law marriage" was known at this time. Far from being treated as if they were married, couples known to be cohabiting risked prosecution by the church courts for fornication. The Marriage Act 1753 also did not apply to Britain's overseas colonies of the time, so common law marriages continued to be recognized in what became the United States and Canada. Although it is claimed that common law marriage in the US originated in English common law, this institution in the United States appears to have originated in the primitive conditions of colonial America where the presence of relatively few clerics or civil officials necessitated a substitute for ceremonial marriage, and the need expanded as the settlers moved into the sparsely populated regions of the West. In the United States, common law marriages are still recognized in Alabama, Colorado, Iowa, Kansas, Montana, Rhode Island, South Carolina, Texas, Utah, and the District of Columbia (see Common law marriage in the United States). All countries in Europe have now abolished "marriage by habit and repute", with Scotland being the last to do so in 2006. Australia has recognised de facto relationships since the Family Law Act of 2009. In the United States by the second half of the 20th century, common law marriages were valid in about one third of the states, absolutely or conditionally (if entered into before a certain statute defined date).
Некеге шектеулер
Неке - тарихи тұрғыдан шектеулерге толы мекеме. Жастан бастап, жынысына дейін, әлеуметтік жағдайына дейін, некеге байланысты түрлі шектеулер қоғамдастықтар, діни мекемелер, құқықтық дәстүрлер мен мемлекеттер тарапынан қойылады.
Marriage is an institution that is historically filled with restrictions. From age, to gender, to social status, various restrictions are placed on marriage by communities, religious institutions, legal traditions and states.
Некеге тұру жасы
Некеге тұру үшін ең төменгі жас мөлшері және ата-ананың немесе басқа да адамдардың келісімі талап етілуі әр елде әр түрлі. АҚШ-та ата-анасының және / немесе сот рұқсатысыз некеге тұрудың ең төменгі жасы 18 жаста, Небраска (19) және Миссисипи (21) штаттарынан басқа; бірақ көптеген штаттар кейбір жағдайларда жалпы ең төменгі жасқа ерекшеліктерді рұқсат етеді (Қорама Штаттардағы неке жасына қараңыз). Англия мен Уэльсте адам 18 жаста тұрмысқа шыға алады, бірақ 16 немесе 17 жастағылар ата-аналарының немесе қамқоршыларының келісімімен үйленуі мүмкін. Егер олар мұндай келісімді ала алмаса, олар соттан келісім ала алады, оны Магистратура соты немесе округтік немесе жоғары сот отбасылық бөлімдері бере алады.
The minimum age at which a person is able to lawfully marry, and whether parental or other consents are required, vary from country to country. In the U. S. the minimum age for marriage without parental and/or judicial approval is 18 except for Nebraska (19) and Mississippi (21); but most states allow exceptions to the general minimum age in some circumstances (see Marriage age in the United States). In England and Wales the general age at which a person may marry is 18, but 16 or 17 year olds may get married with their parents' or guardians' consent. If they are unable to obtain this, they can gain consent from the courts, which may be granted by the Magistrates' Courts, or the county or High Court family divisions.
Жыныстық шектеулер
Барлық елдерде ерлі-зайыптылардың жынысына қатысты заңдық, әлеуметтік және діни шектеулер қолданылады. Әлеуметтік және саяси көзқарастардың өзгеруіне байланысты кейбір юрисдикциялар мен діни конфессиялар бір жынысты адамдардың некелерін мойындайды. Басқа юрисдикциялар "азаматтық одақтар" немесе "үй ішіндегі серіктестіктер" бар, ал басқалары бір жынысты некелерге айқын тыйым салады. 1989 жылы Дания бір жынысты жұптардың қарым-қатынасын заңды түрде мойындаған алғашқы ел болды, олар тіркелген серіктестіктерді құрды, бұл бір жынысты қатынастардағы адамдарға "ерлі-зайыпты гетеросексуалдардың көпшілік құқықтарын берді, бірақ баланы асырап алу немесе бала күтімін бірлесіп алу құқығын бермеді". 2001 жылы Нидерланды әлемдегі бір жынысты некелерді заңдастырған алғашқы ел болды. 2024 жылдың ақпан айына қарай бір жынысты жұптар арасындағы неке 36 елде заңды түрде жүзеге асырылады және танылады, атап айтқанда Нидерланды, Бельгия, Испания, Канада, Оңтүстік Африка, Норвегия, Швеция, Португалия, Исландия, Аргентина, Дания, Бразилия, Франция, Уругвай, Жаңа Зеландия, Люксембург, АҚШ, Ирландия, Колумбия, Финляндия, Мальта, Германия, Австралия, Австрия, Тайвань, Эквадор, Біріккен Корольдік, Коста-Рика, Чили, Швейцария, Словения, Куба, Мексика, Андорра, Эстония және Грекия. Азаматтық одақ, азаматтық серіктестік, отбасылық серіктестік және тіркелген серіктестік мәртебесі некеден әртүрлі заңды пайдаларды ұсынады. 2015 жылғы жағдай бойынша ұлттық деңгейде некеден басқа заңды танудың баламалы формасы бар елдер: Боливия, Хорватия, Кипр, Чехия, Венгрия, Италия, Лихтенштейн, Монако, Черногория және Сан-Марино.
Legal, social, and religious restrictions apply in all countries on the genders of the couple. In response to changing social and political attitudes, some jurisdictions and religious denominations now recognize marriages between people of the same sex. Other jurisdictions have instead "civil unions" or "domestic partnerships", while additional others explicitly prohibit same sex marriages. In 1989, Denmark became the first country to legally recognize a relationship for same sex couples, establishing registered partnerships, which gave those in same sex relationships "most rights of married heterosexuals, but not the right to adopt or obtain joint custody of a child". In 2001, the Netherlands became the first country in the world to legalize same sex marriage. As of February 2024, marriage between same sex couples is legally performed and recognized in 36 countries, namely the Netherlands, Belgium, Spain, Canada, South Africa, Norway, Sweden, Portugal, Iceland, Argentina, Denmark, Brazil, France, Uruguay, New Zealand, Luxembourg, the United States, Ireland, Colombia, Finland, Malta, Germany, Australia, Austria, Taiwan, Ecuador, the United Kingdom, Costa Rica, Chile, Switzerland, Slovenia, Cuba, Mexico, Andorra, Estonia, and Greece. Civil union, civil partnership, domestic partnership, and registered partnership statuses offer varying legal benefits of marriage. As of , countries that have an alternative form of legal recognition other than marriage on a national level are: Bolivia, Croatia, Cyprus, the Czech Republic, Hungary, Italy, Liechtenstein, Monaco, Montenegro, and San Marino.
Тағы да діни қақтығыстар
Бұл оқиғалар кейбір елдерде саяси және діни наразылық тудырды, соның ішінде Англияда, Англия шіркеуі ұзақ талқылаудан кейін, Англия шіркеуінің дінбасыларының гомосексуалдық жұптарды баталауына ресми түрде тыйым салды, ал Құрама Штаттарда діни негіздегі қақтығыстар жалғасуда.
These developments have created a political and religious reaction in some countries, including in England, where the Church of England, after long debate, officially banned blessings of gay couples by Church of England clergy, and in the United States, which continues to experience conflicts, based upon religious grounds.
Туыстық шектеулер
Еуропаның ешбір елінде туысқандардың некелесуіне тыйым салынбаған. АҚШ - туысқандық некеге шектеулер салынған жалғыз батыс елі. Қоғамдар көбінесе туысқандарға некеге тұруды шектеулер енгізді, бірақ тыйым салынған қарым-қатынастың дәрежесі әртүрлі. Көптеген қоғамдарда аға-інілер мен апа-сіңлілердің некелесуіне тыйым салынған, ежелгі Мысыр, Гавай және Инка патшалықтарының ерекшелігі. Көптеген қоғамдарда бірінші туысқандар арасындағы некеге артықшылық беріледі, ал екінші шектен шыққан ортағасырлық католик шіркеуі тіпті алыс туысқандар арасындағы некеге тыйым салды. Ұлыбританияда 1907 жылы қайтыс болған әйелдің әпкесімен некелесу туралы заң еркектің қайтыс болған әйелінің әпкесіне үйленуіне тыйым салған. Австралияда ата-бабамен немесе ұрпақпен некеге тұру, аға мен апаның арасындағы некеге тұруға тыйым салынады, егер ол толық қанды немесе жартылай қанды болса және тіпті ағасы немесе апасы асырап алынған болса да. Барлық негізгі діндер некеге тұруға үміттенетіндердің қандастық (жеке туыстық) және туыстық (неке арқылы туыстық) негізінде кейбір некелерді тыйым салады, бірақ стандарттар әртүрлі.
Kinship is two people that are related by blood or adoption, such as brother, sister, mother, father, aunt, uncle etc. No European country prohibits marriage between first cousins. The U. S. is the only western country with cousin marriage restrictions. Societies have often placed restrictions on marriage to relatives, though the degree of prohibited relationship varies widely. In most societies, marriage between brothers and sisters has been forbidden, with ancient Egyptian, Hawaiian, and Inca royalty being prominent exceptions. In many societies, marriage between first cousins is preferred, while at the other extreme, the medieval Catholic Church prohibited marriage even between distant cousins. In the United Kingdom, the Deceased Wife's Sister's Marriage Act 1907 removed the previous prohibition for a man to marry the sister of his deceased wife. In Australia, marriage with an ancestor or descendant is prohibited, as is a marriage between a brother and a sister, whether of whole blood or half blood and even if the brother or sister has been adopted. All mainstream religions prohibit some marriages on the basis of the consanguinity (lineal descent) and affinity (kinship by marriage) of the prospective marriage partners, though the standards vary.
Әлеуметтік шектеулер
Үндістанның индуистік қоғамдастығында, әсіресе брахман кастасында, бір готраға жататын адамға үйлену тыйым салынған, өйткені бір готраға жататын адамдар бірдей аталық ұрпаққа ие. Ежелгі Үндістанда, гурукулдар болған кезде, шишьяларға (оқушыларға) гурудың кез-келген баласына үйленуге кеңес берілмеді, өйткені шишьялар да гурудың балалары деп саналды және бұл бауырластар арасындағы неке деп саналатын. Алайда, Арджунаның ұлы Абиманиудің Махабхаратадағы Арджунаның би оқушысы Утрамен некелесуі сияқты ерекшеліктер болды. 1955 жылғы "Гинду неке туралы" заң бойынша, бір жынысты некеге қатысты реформалар жүргізілді. Қазір Үндістан конституциясы кез келген еркек пен әйелге (18 жастан асқан әйелдер, 21 жастан асқан еркектер) кез келген нәсілі, діні, кастасы немесе нанымы бойынша некеге тұруға рұқсат береді. Көптеген қоғамдар басқа да шектеулерді қабылдады, мысалы, бір тегі бар адамдарға немесе бір қасиетті жануарға үйленуді тыйым салу. Антропологтар мұндай шектеулерді экзогамия деп атайды. Оңтүстік Кореяда бір туысқа жататын және бір туысқа жататын адамдардың некелесуіне Кореяның Азаматтық кодексінің 809-бабымен тыйым салынды, бірақ 1997 жылы бұл әрекет "Конституцияға сәйкес келмейді" деп анықталды. Қоғам кейде белгілі бір топтың ішінен некеге тұруды талап етеді. Антропологтар бұл шектеулерді эндогамия деп атайды. Мұндай шектеулердің бірі - бір рудан шыққан адаммен некелесу. Расистік заңдар қабылданған кейбір қоғамдар өткенде - Нацистік Германия, апартеид кезеңінде Оңтүстік Африка, және көпшілігі АҚШ-тың он тоғызыншы және бірінші жартысында 20-шы ғасырдың - және тыйым салынған некелер арасындағы адамдар әр түрлі нәсілдер де қарастырылуы мүмкін мысалдар ендогамия. Қазіргі Израильде неке мәртебесі Осман империясы мен британдық мандат кезінде тарихи түрде болғандай, азаматтық неке жоқ және некеге құқық мемлекет тек қана танылған діни ағымдарға (ортодоксалды иудаизм, ислам, друз және он христиан ағымдары) береді. Израиль жұптары осы діни ағымдардың кез келгенінің қамқорлығымен рұқсат етілмеген некеге тұруға ниет білдірген (оның ішінде бір жынысты некелер, мемлекет еврей ретінде танымаған еврей тектес исраилдіктерді қамтитын некелер және Израильдің еврей емес араб азаматтары мен Израильдік яһудилер арасындағы некелер) немесе осы институттардың бірінің қамқорлығынан тыс жерде заңды түрде некеге тұруға ниет білдіргендер Израильдің өзінде мұны істей алмайды. Алайда Израиль шетелдік азаматтар арасындағы азаматтық некелерді, соның ішінде бір жынысты некелерді де мойындайды, сондықтан мұндай жағдайда жұптар Израильде міндетті емес рәсімді өткізеді және Израильде танылатын заңды некеге тұру үшін шетелге (көбінесе жақын маңдағы Кипрге) ұшады. АҚШ-та 1948-1967 жылдар аралығында түрлі нәсілдердің некелесуіне тыйым салған көптеген заңдар біртіндеп күшін жойды. АҚШ Жоғарғы Соты 1967 жылы Лавинг пен Вирджинияның арасында болған сотта осындай заңдардың барлығын конституцияға қайшы деп жариялады.
In the Indian Hindu community, especially in the Brahmin caste, marrying a person of the same gotra was prohibited, since persons belonging to the same gotra are said to have identical patrilineal descent. In ancient India, when gurukuls existed, the shishyas (pupils) were advised against marrying any of guru's children, as shishyas were also considered the guru's children and it would be considered marriage among siblings. However, there were exceptions, including Arjuna's son Abhimanyu's marriage to Uttra, the dance student of Arjuna in Mahabharata. The Hindu Marriage Act, 1955 brought reforms in the area of same gotra marriages, which were banned prior to the act's passage. Now the Indian constitution allows any consenting adult heterosexual couple (women 18 or older and men 21 or older) from any race, religion, caste, or creed to marry. Many societies have also adopted other restrictions on whom one can marry, such as prohibitions of marrying persons with the same surname, or persons with the same sacred animal. Anthropologists refer to these sorts of restrictions as exogamy. In South Korea, marriage between people having the same surname and belonging to the same clan was prohibited by the Article 809 of the Korean Civil Code, until the act was determined "non conforming to the Constitution" in 1997. Societies have also at times required marriage from within a certain group. Anthropologists refer to these restrictions as endogamy. An example of such restrictions would be a requirement to marry someone from the same tribe. Racist laws adopted by some societies in the past—such as Nazi era Germany, apartheid era South Africa, and most of the United States in the nineteenth and the first half of the 20th century—and which prohibited marriage between persons of different races could also be considered examples of endogamy. In modern Israel, the status of marriage is the same as it was historically under the Ottoman Empire and the British mandate, where civil marriage does not exist and authority for marriage is given by the state solely to the recognized religious denominations (Orthodox Judaism, Islam, Druze, and ten Christian denominations (primarily Orthodox Christianity and Catholicism, but also including the Episcopal Church). Israeli couples who wish to contract a marriage that are not allowed under the auspices of any of these religious denominations (including same sex marriages, marriages involving Israelis of Jewish descent who are not recognized by the state as Jewish and marriages between non Jewish Arab citizens of Israel and Israeli Jews) or simply wish to get legally married outside the auspices of one of these institutions cannot do so in Israel itself. However, Israel does recognize civil marriages between Israeli citizens that are contracted abroad, including same sex marriage, so couples in these situations will often hold a non binding ceremony in Israel and fly abroad (often to nearby Cyprus) to contract a legal marriage that is then recognized in Israel. In the U. S., many laws banning interracial marriage, which were state laws, were gradually repealed between 1948 and 1967. The U. S. Supreme Court declared all such laws unconstitutional in the case of Loving v. Virginia in 1967.
Көп әйел алу
Көп әйел алу - бірден көп жұбайға үйлену - көптеген елдерде заңсыз. Көп әйелге үйленуге рұқсат етілген жағдайда, әдетте, көп әйелге үйленуге рұқсат етіледі. Кейбір қоғамдар оны қабылдаса да, ол моногамияға қарағанда әлдеқайда аз таралған. Көп әйел алу әдетте батыс елдерінің көпшілігінде рұқсат етілмейді, бірақ кейбіреулер басқа елдерде жасалған адал көп әйел алуды мойындайды. Көп әйел алуды Құрама Штаттар мен Канададағы кейбір топтар заңсыз жүзеге асырады, ең алдымен, 1890 жылы бұл тәжірибеден бас тартқаннан кейін негізгі соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысынан бөлінген кейбір мормондық фундаменталистік секталар. Көптеген қоғамдар, тіпті көп әйел алу дәстүрі бар кейбір мәдениеттерде, моногамияны некедің жалғыз жарамды түрі ретінде мойындайды. Мысалы, Қытай Халық Республикасы коммунистік революциядан кейін 1950 жылғы Неке туралы заңда көп әйел алуды рұқсат етуден тек бір әйел алуды қолдауға ауысты. Исламда көп әйелге үйленуге Құран (4:3) рұқсат етеді, онда былай делінген: "Егер жетім әйелдерге тиісті құқықты бермеуден қорқатын болсаңыз, егер сіз оларға үйленуге тиіс болсаңыз, онда өзіңіз таңдаған басқа әйелдерге үйленіңіз, екі, үш немесе төрт. Егер бір-біріңе әділ бола алмайсыңдар деп қорықсаңдар, онда бір-біріңе ғана немесе қол астыңдағы (қалың) құлдарыңа ғана (осылай) істеңдер! Осылайша сендер (жасырыннан қалған жетім қыздарға) азғындық жасамауға (жақсырақ) боласыңдар. (Мұнда) жетім балаларды асырап алу туралы ереже жазылған. Африкада көп әйел алу саны әлемдегі ең жоғары. Үндістанда тек мұсылмандарға ғана көп әйел алуға рұқсат етіледі. Көпхатындық, көпжұбайлық түрінде, Батыс Африка мен Орталық Африкадағы "полигамия белдеуі" деп аталатын аймақта кең таралған, әлемдегі көпхатындықтың ең жоғары деңгейі бар елдер Буркина-Фасо, Мали, Гамбия, Нигер және Нигерия. Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африка аймағында көп әйел алу кең таралған және мәдениетте терең тамырланған, Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африка халқының 11% -ы осындай некеде тұрады (25% мұсылман халқының және 3% христиан халқының, 2019 жыл). 1980 және 1990 жылдары көптеген АҚШ-тың мемлекеттік заң шығарушы органдары некеге дейінгі ВИЧ-тестілеуді талап ететін заңдарды қарастырды, бірақ олардың аз ғана саны қабылданды және олар жойылғанға дейін қысқа уақытқа ғана белсенді болды. 2010 жылдан бастап, некеге дейінгі АИТВ-ге тест жүргізу Бахрейнде, Қытайдың кейбір провинцияларында, Ливияда, Сауд Арабиясында, Біріккен Араб Әмірліктерінде және Өзбекстанда заңды түрде міндетті болып табылады.
Polygamy—being married to more than one spouse—is illegal in most countries. Where polygamous marriages are allowed, it is typically polygyny that is permitted. While accepted by some societies, it is far less common than monogamy. Polygamy is normally not permitted in most western countries, although some recognize bona fide polygamous marriages that were performed in other countries. Polygamy is practiced illegally by some groups in the United States and Canada, primarily by certain Mormon fundamentalist sects that separated from the mainstream Latter Day Saints movement after the practice was renounced in 1890. Many societies, even some with a cultural tradition of polygamy, recognize monogamy as the only valid form of marriage. For example, People's Republic of China shifted from allowing polygamy to supporting only monogamy in the Marriage Act of 1950 after the Communist revolution. In Islam, polygamy is permitted by the Quran (4:3) which states "If you fear you might fail to give orphan women their ˹due˺ rights ˹if you were to marry them˺, then marry other women of your choice—two, three, or four. But if you are afraid you will fail to maintain justice (between your wives) then ˹content yourselves with˺ one or those ˹bondwomen˺(slaves) in your possession. This way you are less likely to commit injustice (to the orphan girls in your care)." [This verse is from a para which is setting out rules for adoption of orphans.] Africa has the highest rate of polygamy in the world. In India, only Muslims are allowed to practice polygamy. Polygamy, taking the form of polygyny, is most common in a region known as the "polygamy belt" in West Africa and Central Africa, with the countries estimated to have the highest polygamy prevalence in the world being Burkina Faso, Mali, Gambia, Niger and Nigeria. In the region of sub Saharan Africa, polygyny is common and deeply rooted in the culture, with 11% of the population of sub Saharan Africa living in such marriages (25% of the Muslim population and 3% of the Christian population, as of 2019). In the 1980s and 1990s, many US state legislatures considered laws requiring premarital HIV testing, though only a small number were adopted, and were only briefly active before being repealed. As of 2010, premarital HIV testing is legally mandated in Bahrain, certain provinces of China, Libya, Saudi Arabia, the United Arab Emirates, and Uzbekistan.
Мемлекеттік тану
Көптеген юрисдикцияларда азаматтық неке діни неке рәсімінің бір бөлігі ретінде өткізілуі мүмкін, бірақ олар теориялық жағынан ерекшеленеді. Американың көпшілігінде некелік рәсімді тану үшін оны бейбітшілік судьясы рәсімдеуі керек. Алайда діни қызметкерлер, дін қызметкерлері, раввиндер және басқа да көптеген діни жетекшілер мемлекеттің тиімді өкілдері ретінде әрекет ете алады. Кейбір елдерде, мысалы, Францияда, Испанияда, Германияда, Түркияда, Аргентинада, Жапонияда және Ресейде, мемлекеттік рәсім заңды түрде міндетті болып табылатын кез келген діни рәсімнен бөлек мемлекеттік билікпен некеге тұру қажет. Мұндай жағдайда неке рәсімінен бұрын заңды түрде рәсімделеді. Кейбір юрисдикциялар азаматтық некеге белгілі бір діндермен рұқсат етілмеген жағдайларда, мысалы, бір жынысты некелер немесе азаматтық одақтарда рұқсат етеді. Кейбір юрисдикцияларда неке қатынасы тек заңның күшімен ғана құрылуы мүмкін, мысалы, "әдет пен бедел бойынша неке" деп аталатын неке. Алайда, "жалпы заңды неке" термині кеңірек бейресми қолданыста және олар қандай да бір құқықтарына қарамастан, бірге тұратын жұптарға қатысты қолданылады. Жалпы заңды неке институты, оның бастапқы заңдық мағынасы, бұрын болған барлық юрисдикцияларда жойылған және тек АҚШ-тың бірнеше штаттарында сақталған. Канаданың кейбір аймақтарында некеге тұрмаған жұптарды заң түрлі мақсаттар үшін мойындайды, бірақ мұндай қатынастар осы заңды ұғымның бастапқы мағынасы бойынша жалпы заңды неке болып табылмайды. (қараңыз: "Коммунальді неке" және "Бірге өмір сүру"). "Жұмыспен айналысу" термині ресми емес қолданылуы осы заңды институтқа қатысты көпшілік арасында көптеген қате түсініктер тудырады. Бір билік алдындағы мәртебе басқа билік алдындағы мәртебемен бірдей болмауы мүмкін. Мысалы, неке азаматтық тұрғыда, бірақ шіркеуде танылмайды және керісінше. Әдетте бір елде жасалған неке басқа елдерде де танылады. Алайда кейде бір елде жасалған діни рәсімдер немесе некелер басқа елде, мысалы, бір жынысты адамдардың некелері ретінде танылмайды.
In many jurisdictions, a civil marriage may take place as part of the religious marriage ceremony, although they are theoretically distinct. In most American states, a wedding must be officiated by the justice of the peace in order for it to be recognized. However, priests, ministers, rabbis, and many other religious authorities can act as viable agents of the state. In some countries, such as France, Spain, Germany, Turkey, Argentina, Japan and Russia, it is necessary to be married by government authority separately from any religious ceremony, with the state ceremony being the legally binding one. In those cases, the marriage is usually legalized before the ceremony. Some jurisdictions allow civil marriages in circumstances which are notably not allowed by particular religions, such as same sex marriages or civil unions. In a few jurisdictions, a marriage relationship may also be created by the operation of the law alone, as in common law marriage, sometimes called "marriage by habit and repute." However, the term "common law marriage" has wider informal use, and is commonly used to refer to cohabiting couples, regardless of any rights they may have. The institution of common law marriage, in its original legal meaning, has been abolished in almost all jurisdictions that used to have it, and only survives in a few US states. In several jurisdictions, such as parts of Canada, while the law recognizes unmarried couples for various purposes, such relations are not common law marriages within the original meaning of this legal concept. (see common law marriage vs. cohabitation). The informal use of the term "common law marriage" has given rise to many public misconceptions regarding this legal institution. The status in the eyes of one authority may not be the same as for another. For example, a marriage may be recognised civilly, but not by a church, and vice versa. Normally a marriage entered into in one country will be recognised in other countries. Sometimes, however, a religious ceremony or a marriage entered into in one country is not recognized by another, such as a same sex marriage.
Халықаралық танылу
Кейбір елдер Гаагадағы неке туралы конвенцияға (1978) сәйкес басқа елде жасалған некелерді заңды түрде мойындайды. Бұл үшін некеге тұрған ел де, некеге тұруға рұқсат берілген ел де осы конвенцияның мүшесі болуы керек. Егер некеге тұрған ел 1978 жылғы Гаага неке туралы конвенциясына мүше болмаса, онда неке құжаттарын апостиль конвенциясына сәйкес куәландыру қажет. Бұл куәлікті неке қиылған елде, әдетте, некеге тұрған елдің елшілігінде береді.
Some countries give legal recognition to marriages performed in another country under the Hague Convention on Marriages (1978). For this to apply, both the country of marriage and the country where recognition is sought need to be members of this convention. If the country of marriage is not a member of the Hague Convention on Marriages (1978), then the marriage documents will need to be certified following the Apostille convention. This certification is usually performed in the country of marriage by the embassy of the country whose recognition is sought.
Лицензия
Неке куәлігі - бұл жұпқа некеге тұруға рұқсат беретін, шіркеу немесе мемлекеттік билік тарапынан берілген құжат. Лицензия алу тәртібі әр түрлі юрисдикцияларда әр түрлі және уақыт өте келе өзгерді.
A marriage license is a document issued, either by a church or state authority, authorizing a couple to marry. The procedure for obtaining a license varies between jurisdictions and has changed over time.
Ескерту
Көптеген елдерде некеге қарсылық білдіру үшін, некеге тұруға ниет білдірген азаматтар туралы қоғамға хабарлау талап етіледі. Бұл әдет ата-аналардың және жалпы қоғамның келісімін қажет ететін механизм ретінде қолданылған.
In many countries there is a requirement to give notice of an impending marriage to the community so that objections to the marriage can be raised. This custom was in place as a mechanism to necessitate the consent of parents as well as the wider community.
Формальдық
Австралия сияқты кейбір елдер некеге жеке және кез-келген жерде тұруға рұқсат берсе, Англия сияқты басқалары азаматтық рәсімді заңмен арнайы бекітілген жерде (мысалы, шіркеуде немесе тіркеу кеңсесінде) және жұртшылыққа ашық болуын талап етеді. Некеге тұру туралы ереже әр жерде әртүрлі, бірақ некеге тұруға рұқсат беру туралы ереже әр жерде әртүрлі. Кейбір заңдарға сәйкес, некеге тұрған тараптардың бірі тіркеу кеңсесінің орналасқан жерінде тұруы керек.
While some countries, such as Australia, permit marriages to be held in private and at any location, others, including England, require that the civil ceremony be conducted in a place specially sanctioned by law (e. g., a church or register office), and be open to the public. An exception can be made in the case of marriage by special emergency license, which is normally granted only when one of the parties is terminally ill. Rules about where and when persons can marry vary from place to place. Some regulations require that one of the parties reside in the locality of the registry office.
Некені бұзу
Некелік өмірдің бір бөлігі жұбайы қайтыс болғаннан кейін, не ажырасу арқылы, не неке бұзу арқылы аяқталуы мүмкін. Ажырасу туралы заңдар елге қарай айтарлықтай өзгереді. Некеден ажырасуға рұқсат етілмеген елдер - Филиппин және Ватикан қаласы. Некеден айырылуды жақында ғана заңдастырған елдер: Италия (1970), Португалия (1975), Бразилия (1977), Испания (1981), Аргентина (1987), Парагвай (1991), Колумбия (1991) және Мальта (2011).
A marriage can end when one partner dies, by divorce or by annulment. Divorce laws vary significantly by country. The only countries that do not allow divorce are the Philippines and the Vatican City, an ecclesiastical state, which has no procedure for divorce. Countries that have relatively recently legalized divorce are Italy (1970), Portugal (1975), Brazil (1977), Spain (1981), Argentina (1987), Paraguay (1991), Colombia (1991) and Malta (2011).