Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Некеде немесе осыған ұқсас одақтағы серіктес.
Partner in a marriage or similar union
Жұбай – некедегі маңызды адам. "Жұбай" сөзі тек заңды немесе фактілік некеде тұрған жұбайларға ғана қолданылады. Еркек жұбай күйеу деп, ал әйел жұбай әйел деп аталады.
A spouse is a significant other in a marriage. The word 'spouse' can only ever be used when a couple is married legally or by common law. A male spouse is called a husband while a female spouse is called a wife.
Үйленген
Ерлі-зайыптылардың құқықтық мәртебесі және осы мәртебемен байланысты нақты құқықтар мен міндеттер әлемнің әртүрлі юрисдикцияларында айтарлықтай өзгереді. Бұл ережелер әдетте отбасылық құқық туралы заңдарда сипатталады. Алайда, әлемнің көптеген аймақтарында азаматтық неке кеңінен таралмағандықтан, оның орнына дәстүрлі некелер жиі кездеседі, олар көбінесе қоғамдық тәртіппен реттеледі. Әлемнің көптеген елдерінде ерлі-зайыптылардың құқықтары мен міндеттері қалың малға, құдалыққа немесе садақаға байланысты. Тарихи тұрғыдан алғанда, көптеген қоғамдар еркек жұбайларға әйел жұбайларға қарағанда өте ерекше құқықтар мен міндеттер берген. Атап айтқанда, некедегі мүлікті басқару, мұрагерлік құқықтары және балалардың іс-әрекеттерін бақылау құқығы көбінесе еркек жұбайларға берілген. Алайда, осы тәжірибе көптеген елдерде ХХ ғасырда қысқартылды, ал қазіргі заманғы заңдар жұбайлардың құқықтары мен міндеттерін жынысқа қарамастан анықтауға бейім. Еуропа елдерінің ішінде Швейцарияда соңғы болып некедегі толық гендерлік теңдік орнатылды. 1985 жылы өткен референдумда әйелдерге некедегі ерлермен құқықтық теңдік кепілдік берілді. Жаңа реформалар 1988 жылдың қаңтарында күшіне енді. Францияда тұрмысқа шыққан әйелдер 1965 жылы күйеулерінің рұқсатынсыз жұмыс істеу құқығын алғанмен, 1970 жылы әкелік билік тоқтатылды (бұған дейін ата-аналық жауапкершілік балаға қатысты барлық заңды шешімдерді қабылдаған әкеге ғана тиесілі болды), тек 1985 жылы заңдық реформа күйеудің балалардың мүлкін басқаруға жалғыз құқығы бар деген талапты жойды. 1980-ші жылдары. Дегенмен, әлемнің әртүрлі неке заңдарында күйеудің билігі сақталып қалған. Мысалы, Иранның Азаматтық кодексінің 1105-бабында: «Әйел мен күйеу арақатынастарында отбасы басшысының мәртебесі күйеуге ғана тиесілі» деп көрсетілген. Әртүрлі юрисдикцияларда жұбайлардың некелік міндеттерін орындаудан бас тартуы немесе оларды орындай алмауы ажырасуға, заңды түрде бөлек тұруға немесе некені жоюға негіз болуы мүмкін. Соңғы екі нұсқа Рим католиктік діні басым елдерде жиі кездеседі, олардың кейбіреулері ажырасуды жақында ғана енгізді (мысалы, Италия 1970 жылы, Португалия 1975 жылы, Бразилия 1977 жылы, Испания 1981 жылы, Аргентина 1987 жылы, Парагвай 1991 жылы, Колумбия 1991 жылы, Ирландия 1996 жылы, Чили 2004 жылы және Мальта 2011 жылы). Соңғы жылдары көптеген батыс елдері кінәсіз ажырасуды қабылдады. Әлемнің кейбір аймақтарында некенің ресми түрде бұзылуы отбасылар арасындағы төлемдер мен зат алмасулармен қиындатылады (бұл некелер ұйымдастырылған жерлерде жиі кездеседі). Бұл некеден кетуді қиынға соғады, әсіресе әйел үшін: Африканың кейбір аймақтарында қалың мал төленгеннен кейін әйел күйеуі мен оның отбасына тиесілі деп есептеледі; егер ол кеткісі келсе, күйеу қыздың отбасына төлеген қалың малды қайтарып беруін талап етуі мүмкін. Қыздың отбасы көбінесе оны қайтара алмайды немесе қайтаруға ниеттенбейді. Заңнамаға қарамастан, жұбайлардың арақатынасына жергілікті мәдениет пен дін де әсер етуі мүмкін.
The legal status of a spouse, and the specific rights and obligations associated with that status, vary significantly among the jurisdictions of the world. These regulations are usually described in family law statutes. However, in many parts of the world, where civil marriage is not that prevalent, there is instead customary marriage, which is usually regulated informally by the community. In many parts of the world, spousal rights and obligations are related to the payment of bride price, dowry or dower. Historically, many societies have given sets of rights and obligations to male marital partners that have been very different from the sets of rights and obligations given to female marital partners. In particular, the control of marital property, inheritance rights, and the right to dictate the activities of children of the marriage, have typically been given to male marital partners. However, this practice was curtailed to a great deal in many countries in the twentieth century, and more modern statutes tend to define the rights and duties of a spouse without reference to gender. Among the last European countries to establish full gender equality in marriage were Switzerland. In 1985, a referendum guaranteed women legal equality with men within marriage. The new reforms came into force in January 1988. Although married women in France obtained the right to work without their husbands' permission in 1965, and the paternal authority of a man over his family was ended in 1970 (before that parental responsibilities belonged solely to the father who made all legal decisions concerning the children), it was only in 1985 that a legal reform abolished the stipulation that the husband had the sole power to administer the children's property. in the 1980s. In various marriage laws around the world, however, the husband continues to have authority; for instance the Civil Code of Iran states at Article 1105: "In relations between husband and wife; the position of the head of the family is the exclusive right of the husband". Depending on jurisdiction, the refusal or inability of a spouse to perform the marital obligations may constitute a ground for divorce, legal separation or annulment. The latter two options are more prevalent in countries where the dominant religion is Roman Catholicism, some of which introduced divorce only recently (i. e. Italy in 1970, Portugal in 1975, Brazil in 1977, Spain in 1981, Argentina in 1987, Paraguay in 1991, Colombia in 1991, Ireland in 1996, Chile in 2004 and Malta in 2011). In recent years, many Western countries have adopted no fault divorce. In some parts of the world, the formal dissolution of a marriage is complicated by the payments and goods which have been exchanged between families (this is common where marriages are arranged). This often makes it difficult to leave a marriage, especially for the woman: in some parts of Africa, once the bride price has been paid, the wife is seen as belonging to the husband and his family; and if she wants to leave, the husband may demand back the bride price that he had paid to the girl's family. The girl's family often cannot or does not want to pay it back. Regardless of legislation, personal relations between spouses may also be influenced by local culture and religion.
Ең төменгі жас
Көп жағдайда некеге тұру үшін заң бойынша ең төменгі жас шамасы белгіленеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Халық қоры былай деп мәлімдеді:
There is often a minimum legal marriageable age. The United Nations Population Fund stated the following:
"2010 жылы 158 елде әйелдердің ата-анасының немесе тиісті органның келісімінсіз некеге тұруға болатын ең төменгі жас 18 деп көрсетілген. Дегенмен, 146 елде мемлекеттік немесе дәстүрлі құқық бойынша 18 жасқа дейінгі қыздар ата-аналарының немесе басқа да уәкілді органның келісімімен некеге тұруға рұқсат етіледі; 52 елде 15 жасқа дейінгі қыздар ата-аналарының келісімімен некеге тұруға болады. Керісінше, 180 елде еркектер үшін келісімсіз некеге тұрудың заңды жасы 18 жас. Сонымен қатар, 105 елде ұлдар ата-анасының немесе тиісті органның рұқсатымен, ал 23 елде 15 жасқа толмаған ұлдар ата-анасының рұқсатымен некелесе алады."
"In 2010, 158 countries reported that 18 years was the minimum legal age for marriage for women without parental consent or approval by a pertinent authority. However, in 146 countries, state or customary law allows girls younger than 18 to marry with the consent of parents or other authorities; in 52 countries, girls under age 15 can marry with parental consent. In contrast, 18 is the legal age for marriage without consent among males in 180 countries. Additionally, in 105 countries, boys can marry with the consent of a parent or a pertinent authority, and in 23 countries, boys under age 15 can marry with parental consent."
Ұрықтандыру
Батыс елдерінде әйелдер мен ерлер кейде бала тумауды шешеді. Әлемнің кейбір аймақтарында, әсіресе Гананың солтүстігі сияқты жерлерде, гетеросексуалды жұптардан балалы болу күтіледі. Мысалы, қалың мал төлеу әйелдің бала туу міндеттемесін көрсетеді, ал бала тууды шектеуге тырысатын әйелдер қорқыту мен күш көрсетуге ұшырауы мүмкін.
In Western countries, spouses sometimes choose not to have children. In some parts of the world, there is greater expectations that heterosexual couples will procreate, such is the case in northern Ghana. For example, the payment of the bride signifies a woman's requirement to bear children, and women using birth control are at risks of threats and coercion.
Некелік жарды таңдау
Ерлі-зайыпты таңдаудың көптеген жолдары бар, олар әлем бойынша әртүрлі болып келеді, және оларға махаббат некесі, ұйымдастырылған неке және мәжбүрлі неке жатады. Соңғысы кейбір елдерде жарамсыз немесе жойылмайтын неке болып саналады. Біреуді күштеп үйлендіру кейбір мемлекеттерде қылмыс ретінде қарастырылады. Бақытты және сәтті неке әркім үшін әртүрлі болуы мүмкін, бірақ некеңізді табысты етуге көмектесетін негізгі қағидалар бар. Әсіресе отбасы және дін мәселелерінде ұқсас өмір салты ұстану некеңізге пайдалы болады. Сондай-ақ, күнделікті өмірде жақсы қарым-қатынас жасау, бір-біріңізге құрметпен қарау және бірге уақыт өткізуді ұнату маңызды.
There are many ways in which a spouse is chosen, which vary across the world, and include love marriage, arranged marriage, and forced marriage. The latter is in some jurisdictions a void marriage or a voidable marriage. Forcing someone to marry is also a criminal offense in some countries. While a happy and successful marriage can look different to many, there are some fundamentals that will help you to set your marriage up for success. It will help your marriage if you have similar lifestyles especially when it comes to family and religion. It is also important that in your everyday lives you have communicate well, respect each other and enjoy being in one another's company.