Кіріспе

Le Doulos (lə dulos) - 1962 жылы түсірілген француз криминалдық фильмі, Жаң Пьер Мелвиллдің сценарийін және режиссерлігін жазған, Пьер Лесудің сол атты романынан алынған. Ол ағылшын тілінде "The Finger Man" деп шығарылды, бірақ барлық видео және DVD-лер француз атауын қолданды. Фильмнің басындағы интертитрлер французша атаудың шапка түріне де, полиция хабаршысына арналған жарғақ терминге де қатысты екенін түсіндіреді.

Сюжет

Алты жылдық жазасын өтегеннен кейін түрмеден шыққан Морис Фаугель, жақында ұрланған зергерлік бұйымдардың құнын бағалап жатқан досы Гилбертті кездестіреді. Морис келесі күні Силиен мен Ремимен бірге тонауды жоспарлап отыр. Морис Гилбертті Гилберттің өз қаруымен өлтіреді және зергерлік бұйымдар мен үлкен ақшаны ұрлайды. Кейінірек Гилберт Мористің алты жыл бұрын түрмеге жабылған кезде полицияға хабаршы ретінде әрекет етуінен сақтану үшін Мористің қыз жолдасы Арлеттті өлтіргені белгілі болады. Морис үйден шыққанда, Наттеччо мен Арманд, әйгілі бандиттер, олжаны жинау үшін келеді. Морис зергерлік бұйымдарды, ақшаны және қаруды шам бағанасының қасына көміп қояды. Морис кешкісін қызына, Терезаға, қонақ болады. Силиен келесі күні Мористің досы Жанмен бірге сол түні тонау үшін керек-жарақтарды жеткізу үшін келеді. Силиен кеткен соң, инспектор Салиньяриге телефон арқылы хабарласады. Сол күні кешке Морис пен Реми бай Нойлидегі үйді тонауға кетеді. Осы арада Силиен Терезаның пәтеріне келіп, оны ұрып-соғып, қабырғадағы радиаторға байлап, тонаудың мекенжайын білуді талап етеді. Ұрылық кезінде полиция келеді. Инспектор Салиньари Морис пен Ремиді бұғаулап, Ремиді өлтіреді. Морис пен Салигнари атысады; Морис иығына соқты, бірақ Салигнари өлтіріледі. Морис қаруды Ремидің қолына қойып, қашады. Ол көлік келіп тоқтағанша, есінен танып қалады. Морис Жанның пәтерінде оянады, бірақ Морис те, Жанның әйелі Анита да оны кім әкелгенін білмейді. Морис Силиенді табуға шешім қабылдайды, ол полицияға тонаудың уақыты мен орны туралы хабарлаған деп санайды. Ол Анитаға зергерлік бұйымдарды, ақшаны және қаруды қайда көміп қойғанын көрсететін диаграмманы қалдырады, оған егер оған бірдеңе болса, оны Жанға беруін айтады. Полиция Силиен Салигнариге қоңырау шалыпты деп ойлағандықтан, оның тонау туралы мәліметтері бар деп санайды. Олар оны Ремьдің серігінің атын табуға үміттеніп, сұхбатқа алады, бірақ Силиен оларға ол хабаршы емес екенін айтады. Ол өзінің қылмыстық дүниені тастап, Понтиерриде өзі салған үйде өмір сүруге үміттенетінін айтады. Мауристі құтқарып алған машинаның апатқа ұшырағаны, оның ішінде Терезаның денесі бар екені белгілі болды. Полиция сонымен қатар Морис Гилбертті өлтірді деп күдіктенді. Олар Силиенді есірткі ісіне қатыстырып, Мористі табуға көмектеспесе, айыптайды деп қорқытады. Силиен келісімді орындайды, ал Морис табылды. Морис Гилберт үйдің басқа бөлмесінде болғанда өлтірілген деп мәлімдейді. Полиция оны Нойлидегі тонау туралы ақпарат бар болса, босатуды ұсынады, бірақ Морис ешқандай ақпарат жоқ деп мәлімдейді. Ол түрмеге қамалады, онда ол Керн есімді тұтқынмен танысады. Силиен шам бағанасының астында көмілген зергерлік бұйымдарды, ақшаны және қаруды табады. Ол Наттеччоның клубына барып, бұрынғы қыз досы Фабиенмен сөйлеседі. Ол Гилбертті Наттеччо мен Армандтың өлтіргенін куәлік етсе, оны Наттеччомен қарым-қатынасынан босатуды ұсынады. Ақыры келіседі. Силиен Наттеччоны өлтіріп, зергерлік бұйымдарды сейфке салады, ал Фабиен Арманға Наттеччоның ұрланған зергерлік бұйымдарды тауып, онымен кездесуді сұрайтынын айтады. Арманд келгенде, Силиен оны да өлтіреді, оқиға орнын бірін-бірі өлтіргендей етіп жасайды. Наттеччо мен Арман өліп, Гилберттің өлтірілуіне айып тағылғанда, Морис түрмеден босатылады. Ол әлі де Силиен оған хабар берген деп санайды, бірақ Жан мен Силиен оған Силиен хабаршы емес екенін және шын мәнінде Мористі түрмеден шығару үшін маневрлер жасағанын айтады. Силиен Салигнаридің досы болса да, оған тонау туралы хабарламайды. Алайда ол Терезаның Салиньяридің хабаршыларының бірі екенін мойындады. Ұры болған түні Силиен Салигнариге кешкі асқа шақыру үшін қоңырау шалады, ал Салигнари Нойлиден екі ұрыны ұстайтынын айтты. Силиен Терезадан мекен-жайды алып, апаттың алдын алу үшін Нойлиге барды. Ол Мористі алып, Жанның пәтеріне апарып әкетуге уақытында келді. Силиен Фабиенмен Понтиерридегі үйіне көшіп баратынын және дереу сонда баратынын хабарлайды. Алайда түрмеде болған кезде Морис өзінің камерадасы Кернге Силиенді өлтіруді ұйымдастырды, Кернге оның орнына Гилберттен ұрлаған ақшаны беруге уәде берді. Морис Силиеннің үйіне Кернге шабуыл тоқтатылғанын айту үшін жүгіреді. Морис Силиеннен бұрын Понтиерриге жетеді, бірақ Керн оны Силиен деп қате қабылдайды және оны өлтіреді. Силиен келгенде, ол Мористің кілемде жатқанын көреді. Өлім алдындағы тыныспен Морис Силиенге біреудің киім кигізу...

Өндіріс

Ле Дулос 1962 жылдың сәуір мен маусым айлары аралығында Парижде Мелвиллдің rue Jenner студиясында түсірілді. CNC оның бюджеті 2,113,000 француз франк деп есептеген.

Шығару

Фильм 1963 жылы 8 ақпанда Парижде жарық көрді. Француздық цензура комиссиясы оны 13 жасқа толмағандарға тыйым салынған деп санады "балаларды шоқтайтын зорлық-зомбылық мазмұны" және бұл сыныптама 1983 жылға дейін, фильм барлық көрермендерге жіберілгенге дейін болды. Ол Парижде 485 186 адам және Францияда жалпы алғанда 1 475 391 адам қарады, бұл Леон Моринден кейін, діни қызметкер (1961), Мелвиллдің Францияда екінші ең көп кассалық түсірілген фильмі болды (оның мансабының соңында ол алтыншы ең көп кассалық түсірілген фильм болды). "Ле Дулос" Серж Реджанның бірнеше жылдан бері кассада алғашқы хиті болды.