Кіріспе

Швейцариядағы муниципалитет Lyss - Швейцарияның Берн кантонында Силанд әкімшілік округінің муниципалитет. 2011 жылдың 1 қаңтарында бұрынғы Буссвилль би Бюрен муниципалитеті Лисс муниципалитетімен біріктірілді.

Тарих

Лисс алғаш рет 1009 жылы Лисса ретінде аталады. Құрылысты аумақтың 6,4%-ын өнеркәсіптік ғимараттар, 14,0%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, 9,6%-ын көлік инфрақұрылымы құрады. Су және электр энергиясы инфрақұрылымы мен басқа да арнайы дамыған аумақтар аумақтың 2,5%-ын, ал саябақтар, жасыл белдеулер мен спорт алаңдары 3,1%-ын құрады. Орманды жердің барлық орманды жер аумағы қалың орманмен қамтылған. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің 21,5%-ы егіндіктерге, 7,2%-ы жайылымдарға, ал 1,5%-ы жеміс бақшалары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Қаладағы барлық су ағынды су.

Демография

Лисс қаласында 2010 жылы 16,0% халық шетелдік азаматтар тұрады. Соңғы 10 жылда (2000-2010 жылдар) халық саны 9,4%-ға өзгерді. Көші-қон 7,9%, ал туу мен өлім 1,7%. Халықтың көпшілігі (2000 жылғы жағдай бойынша) неміс тілінде (9 072 немесе 85,1%) сөйлейді, екінші орынды итальян тілі (356 немесе 3,3%) және үшінші орынды испан тілі (271 немесе 2,5%). Француз тілінде 196 адам, романша тілінде 6 адам сөйлейді. Муниципалитет тұрғындарының 2676 немесе шамамен 25,1% Лисс қаласында туып, 2000 жылы сонда өмір сүрген. Олардың 4146 немесе 38,9% -ы бір кантонда, ал 1642 немесе 15,4% -ы Швейцарияның басқа жерінде, ал 1865 немесе 17,5% -ы Швейцариядан тыс жерде туған. 2000 жылы муниципалитетте 5,367 жеке тұрғын үй болды, ал бір үйде орташа есеппен 2,3 адам болды. 2009 жылы жаңа тұрғын үй құрылысының көрсеткіші 1000 тұрғынға шаққанда 13,6 жаңа тұрғын үй болды. 2010 жылы муниципалитеттегі бос орындардың мөлшері 1,44% -ды құрады.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең танымал партия - дауыс берудің 28,51% алған SVP болды. Алдағы үш ең танымал партия - SPS (23,05%), FDP (20,5%) және EVP партиясы (9,24%). Федералды сайлауда барлығы 3135 дауыс берілді, сайлауға қатысу 40,5% құрады. Лисс қаласы 5 мүшесі бар атқарушы билік органы Gemeinderat арқылы басқарылады, олардың бірі мэр (Gemeindepräsident) болып сайланады. Парламентте 47 депутат бар, ол Grosser Gemeinderat деп аталады. Соңғы сайлау 2009 жылы өткізілді, келесі сайлау 2013 жылы өтеді. 47 депутатты құрайтын заң шығарушы қалалық кеңес 8 түрлі саяси партиядан тұрады, ең күштісі - FDP 11 орынмен, содан кейін SVP 10 орынмен және SPS 9 орынмен. Қалалық атқарушы кеңес үш түрлі саяси партияның бес мүшесінен тұрады. FDP және SPS екі орынға ие, SVP бір орынға ие. Қала әкімі Андреас Хегг - FDP мүшесі.

Экономика

2010 жылы Лисс қаласында жұмыссыздық деңгейі 2,5%-ды құрады. 2008 жылы негізгі экономикалық секторда 54 адам жұмыс істеді және осы салада 20 жуық кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 3 194 адам жұмыс істеген, ал осы секторда 153 кәсіпорын жұмыс істеген. Үшінші секторда 3761 адам жұмыс істейді, 505 кәсіпорын осы секторда жұмыс істейді. 2000 жылы муниципалитетке 4 242 жұмысшы келіп, 3 312 жұмысшы шығып кеткен. Қалалық округ жұмысшылардың таза импорттаушысы болып табылады, өйткені қалаға әрбір жұмысшыны шығарып жатқанда, оған 1,3 жұмысшы келеді. Жұмыс істейтін халықтың 21,1%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 48,7%-ы жеке көлікпен барады. 2018-19 оқу жылында Лыс қаласында жалпы саны 1640 оқушы сабаққа қатысқан. Қалалық округте 269 балабақша оқушылары бар. Балабақшада оқитын оқушылардың 21,2%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (азамат емес) және 28,6%-ы сыныптағы тілден басқа ана тілі бар. Қалалық округте 857 бастауыш сынып оқушылары бар, олардың 23,1% -ы - шетелдіктер, ал 28,8% -ы басқа ана тілі бар. Сол жылы орта білімнің 419 төменгі сынып оқушылары болды, олардың 21%-ы азамат емес, ал 19,1%-ы сыныпта оқытатын тілден басқа ана тілі бар. Қалған 95-і арнайы сыныптарға қатысты. 2000 жылы Лисс қаласында 166 оқушы басқа муниципалитеттен келген, ал 251 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барған.

Көлік

Муниципалитетте үш темір жол станциясы бар: , , және олардың арасында тұрақты қызмет бар , , , және .