Кіріспе

Тине және Уэрдегі римдік форт, Англия Арбея - Оңтүстік Шилдс, Тине және Уэрдегі үлкен римдік форт, қазір қираған және ішінара қайта құрылған. Ол 1870 жылдары алғаш рет қазылып шыққан. 1970 жылдары бұл жердегі барлық заманауи ғимараттар тазаланды. Ол Тайн және Уэр мұражайлары арқылы Арбея Рим қамалы және мұражайы ретінде басқарылады.

Атауы

"Арбея" деген сөз "араб әскерлерінің бекінісі" дегенді білдіруі мүмкін, өйткені оның гарнизонының бір бөлігі бір кездері Тигрден Месопотамиялық қайықшылар эскадрильясы болған, император Септимий Север 197 жылы Сингара қаласын қорғағаннан кейін. Әйтпесе, бұл "жапайы репалар үшін белгілі өзеннің қамалы" дегенді білдіруі мүмкін.

Тарих

Форт 129 жылы салынған, ол шағын когорт форты ретінде салынған, бірнеше жылдан кейін, Гадрианның қабырғасындағы форттардың көпшілігі, Лау Топтың Тайн өзенінің сағасына қарап, Гадрианның қабырғасының шығыс шетінен төрт миль қашықтықта, қабырғаға және Тайнның оңтүстігіндегі шағын портқа дейінгі негізгі теңіз жабдықтау жолы мен флангты күзеткен. Оның гарнизоны Антонин Пийдің тұсында Шотландияны басып алу кезінде қысқартылды. Маркус Аврелийдің (161 - 180 жж.) тұсында қайтадан пайдаланып, 198 жылдан бастап оның жоспары мен қолданылуы айтарлықтай өзгерді. Қалдықтың солтүстік және оңтүстік жартысы арасындағы бөлік қабырғасы солтүстік бөлігінде теңізге баратын кемелерден керек-жарақты сақтауға мүмкіндік берді, ал оңтүстік бөлігі гарнизон болып қалды. Өзгерістер Септимий Севердің Каледонияға (208211 ж.) римдік басып кіруімен байланысты, бұл қамал оның штабы ретінде қызмет еткен болуы мүмкін. Бұл Арбеяның барлық Адрианның қабырғасын сатып алу, салық салу немесе реквизициялау арқылы жергілікті аймақтан жабдықтаудың негізгі базасына айналғандығын көрсетеді. 3 ғасырдың соңында викустың тұрғындары бос фортқа көшіп кеткен көрінеді. 300-ге жуық жерде өрт шыққаннан кейін, астық қоймаларының 8-і казармаларға айналдырылды, principia кеңейтілді және жаңа үлкен преториум (басшы офицердің үйі) салынды. Форт 400-ші жылдары тасталып кетті. Бұл Нортумбрия патшасы Освиннің туған жері деп айтылады. 1875 жылы күмәнсіз табылған қамал туралы хабар ұлттық жаңалықтарға айналды. Солтүстіктегі өнеркәсіптік қаланың орталығында табылған көптеген табылған заттар археологтарды таңғалдырды. Олар мұндай жердің осындай қазынаға ие болатынына сену қиын деп ойлады. Римдіктердің қалдықтары қалаға жиналған көпшілікке тартылған және кейбіреулер оларды жалған деп санаса да, одан әрі қазбалар бұл сенсациялық археологиялық табылғандық екенін дәлелдеді.

Гаррисон

Ala Primae Pannoniorum Sabiniana - қазіргі Венгрияның паннон тайпаларынан шыққан 500 атлы полк. Олар 2-ші ғасырдың соңында Оннумға ауыстырылған кезде, оларды солтүстік-батыс Испанияның Астура тайпасынан шыққан Ала I Hispanorum Asturum атты басқа ат әскері алмастырды. Бенвеллге көшіп келгеннен кейін, оларды 222 жылы Cohors V Gallorum, Форт-Крамондтан Форт-Крамондтан бір мыңға жуық күшті жаяу әскер полкі алмастырды. Соңғы гарнизон - Ланкастер Рим қамалынан көшірілген Numerus Barcariorum Tigrisiensium және бастапқыда Тагира өзенінен келген баржалар болды.

Преториум

300 жылдан кейін салынған командалық офицердің үйі 3 және 4 ғасырлардағы Жерорта теңізі аймағындағы сәнді үйлерге ұқсайды және кіреберісіндегі атриумды қамтиды. Көптеген бөлмелер фрескалармен безендірілген. Жеке жылыту ванналары бөлмелерге гипокаусты қосады.

Мұражай

Арбеядағы мұражайдағы екі ескерткіш оның көшпелі халқының космополиттік табиғатын дәлелдейді. Олардың бірі Регинаның есімімен аталады, ол Катувеллауни тайпасының (қазіргі Гертфордшир) британдық әйелінің есімі. Ол алдымен құл, содан кейін азаттыққа шыққан әйел және Пальмирадан (қазіргі Сирияның бір бөлігі) шыққан араб саудагер Бараттың әйелі болды. (Баратес өзі Нортумберлендтегі Корбридждегі жақын маңдағы фортта жерленген.) Екіншісі Виктордың, тағы бір бұрынғы құлды, Ала I Астурумның Нумерианның азаттыққа шығарғанын еске алады, ол Виктор 20 жасында қайтыс болғанда оның жерлеуін ("пиантиссиме": барлық адалдықпен) ұйымдастырды. Тақтада Виктордың "мавр ұлтынан" екені жазылған. Мұражайда бұрын белгісіз құдайға арналған құрбандық үстелі және император Север Александрдың есімімен (235 жылы қайтыс болған) кесілген тақташа бар, бұл damnatio memoriae үлгісі.

Қайта құру

Форттың батыс қақпасы 1986 жылы қайта қалпына келтіріліп, сол жердің көрінісі берілді. Қалдықтың қайта құрылуы қазба жұмыстарынан кейін жүргізілген зерттеулерді пайдалана отырып, Британияның Римдік басқыншылығы кезінде болған жерде тұрды. Римдік қақпа үйі, казармалар мен командирдің үйі олардың бастапқы іргетастары бойынша қайта құрылды. Қақпа ғимаратында форттың тарихымен байланысты көптеген көрнекіліктер бар, ал оның жоғарғы деңгейлері археологиялық сайттың шолуын ұсынады.