Кіріспе

Geiteryggen Skien Airport) - Норвегияның Geiteryggen қаласында орналасқан аймақтық әуежай. Скиен муниципалитетіне тиесілі, соңғы рет ол Widerøe компаниясымен Бергенге күнделікті рейстермен қызмет көрсетті. Ұшу-қону жолағының нөмірі 0119 . 2014 жылы әуежайда 33 080 жолаушы болған, оның баспана аймағы ретінде Гренландия мен Телемарктің оңтүстік бөлігі бар. Әуежай 1952 жылы қиыршық тастан жасалған ұшу-қону жолағымен салынған. Fjellfly әуежайда орналасқан алғашқы әуе компаниясы болды, ол 1963 жылдан 1972 жылға дейін Ослоға жоспарлы рейстерді ұшырды. 1970 жылдары ұшу-қону жолағын кеңейту жұмыстары жүргізілді. Norving 1976 жылдан бастап Geiteryggen базасына ие болды, оны 1988 жылы Norsk Air сатып алды. 1980 жылдардың ортасында ұшу-қону жолын қазіргі ұзындығына дейін кеңейту және қазіргі терминалдың құрылысын қоса алғанда, ірі жаңарту жүргізілді. 1993 жылы Norsk Air компаниясы кері қайтарылды, нәтижесінде бірнеше әуекомпаниялар әуежайдан ұшып кетті; Coast Aero Center, Teddy Air, Coast Air, Air Stord және Sun Air of Scandinavia 1980-ші жылдардың аяғы мен 1990-шы жылдары әртүрлі қызметтер көрсетті. Аэропорт 2002 жылы жабылған, бірақ 2004 жылы Vildanden құрылған кезде қайта ашылды. Ол 2011 жылы жабылуға дейін төрт ішкі және халықаралық қызметтерді біртіндеп енгізді.

Құру

Скиенге алғаш рет 1914 жылы Солумдағы Гратенмоенде Пьер Шантелуптың әуе шоуы болды. 1918 жылдан бастап Gråtenmoen басқа ұшқыштар үшін пайдаланылды. Гренландияда тұрақты әуежай салудың алғашқы жоспарларын 1928 жылы Norsk Hydro компаниясы ұсынды. 1934 жылы 12 қаңтарда Скиен сауда палатасы өткізген кездесуде жаңадан құрылған Норвегиялық әуе желілерінің бас авиаторы Хьяльмар Райзер Ларсен Скиенде әуежай салуды ұсынды. Лекция әуежайға муниципалдық және коммерциялық қызығушылықты оятып, бірнеше күн ішінде Gråtenmoen, Vallermyrene және Geiteryggen сияқты ықтимал сайттарды зерттеу жүргізілді. Gråtenmoen-дегі муниципалды жер учаскесін тағайындалған муниципалды әуежай комитеті таңдады. Инженер Грендаль әуежайдың жобасын жасады, оған үш ұшу-қону жолағын: ұзын негізгі ұшу-қону жолағын және екі қарсы желдің ұшу-қону жолағын қосты. Жобалар 1935 жылдың қаңтарында аяқталды және 1936 жылы әуежай комитеті еңбек министрі Оле Монсен Мьелдемен кездесулер өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс азаматтық әуежай салу жоспарларын тоқтатты. Сауда палатасы 1946 жылы әуежайдың жоспарларын қайта бастады және әуе компанияларымен байланыс орнатты. Сонымен қатар, қалалық әуежай комитеті қайта құрылды және Гетериггендегі құрылыс жоспарларымен жұмыс жалғасты, онда әуежай үшін тегін жер берілді. Гренландтық авиация клубы 1946 жылы мамыр айында құрылды және Piper J 3 Cub сатып алды. Ол жазда Валермирендегі алаңдарды, қыста мұзды Гуннеклейвфьорден мен Борсейо, сондай-ақ Тенсберг әуежайы, Ярлсбергті әуеайлақ ретінде пайдаланды. Vollsfjorden-де су әуеайлағын салу ұсыныстары су айлақтары жетіспегендіктен тоқтатылды. Гренландияның алғашқы әуе компаниясы 1947 жылы Сигвард Николайзен құрған Telemark Flyselskap болды және алдымен бір Piper Cub ұшағын іске қосты. Гейтериггендегі ұшу-қону жолағын және бастапқы құрылғыларды авиация клубы салдырды және 30,000 норвегиялық крона (NOK) шығындалды. Ол кезде ол шагылдан жасалған ұшу-қону жолағынан тұратын. Бірінші рет 1952 жылы 7 ақпанда Гейтериггенге қонды. Бастапқыда әуежайды тек авиация клубы мен оның Piper Cub пайдаланған. Fjellfly 1954 жылы құрылды және келесі жылдан бастап Geiteryggen-де орналасқан. Ол күнделікті газет қызметін жүзеге асырып, "Дэгбладет" газеті Ослодан Скиенге жеткізілді. Алғашқы әуе шоуы 15 мамыр 1960 жылы өтті және 8000 адам жиналды. Аэропорттың қызметі Fjellfly-ге берілді, бірақ ол муниципалитетке тиесілі болды. Авиакомпания 1963 жылы шотландтық авиация Twin Pioneer-ді қабылдады және келесі жылы Осло әуежайына, Форнебуға жоспарлы қызмет көрсетті. Fjellfly компаниясы Twin Pioneer ұшағын пайдаланатын жалғыз норвегиялық авиакомпания болды, өйткені ол 16 жолаушыны қабылдай алатын жалғыз ұшақ болғандықтан, қысқа жолақты жерге түсіруге қабілетті болды. 1967 жылдың 2 мамырынан бастап Скиеннен Сандефьорд әуежайы, Торп және Осло арқылы Хамар әуежайы, Стафсбергке тұрақты рейстер ашылды. 1970 жылы ұшу-қону жолағын кеңейтіп, асфальт төселді. Бұл Fjellfly компаниясына өз қызметінде пайдалану үшін de Havilland Heron-ты жеткізуге мүмкіндік берді. Mey Air 1972 жылдың басында Скиеннен жұмыс істеуге қызығушылық танытты. Fjellfly 1972 жылы банкротқа ұшырады және Mey Air маршруттардағы өз мүдделерін алып тастады.

Норвинг дәуірі

Қалалық әкімдіктің бастамасы бойынша 1975 жылдың қаңтарында Киркенес қаласында орналасқан Norving әуе компаниясы Geiteryggen мен Осло арасында қызмет көрсету және Geiteryggen базасын құру ниеті туралы мәлімдеді. Шілде айында муниципалитет пен Norving арасында келісімшартқа қол қойылды, онда Norving әуежайды басқаруға жауапты болды, соның ішінде мұнара мен өрт сөндіру қызметіне жыл сайынғы 125000 NOK өтемақы төлейді және кем дегенде бір жыл бойы Fornebu-ға қызмет көрсетеді. Алғашында, муниципалитет әуежайды жаңартады. Бұл бағыттың өзінде ешқандай субсидия берілмейді. Оңтүстік Норвегиядағы бірнеше әуе компаниялары министрлікке ресми шағымдарын жолдады, негізінен Солтүстік Норвегиядағы әуе компаниясының Оңтүстік Норвегиядағы бағытты пайдалануы әділетсіз деп есептеді. Сонымен қатар, "Партнер Эйр Сервис" компаниясы, яғни "Фьордфлай", "Норск Флайтнэйст" және "Паралифт Эйр Сервис" компанияларының бірлескен кәсіпорнынан концессияға өтініш келіп түсті. Norving концессиясы 1976 жылдың қаңтарында берілді және Норвегияда алғаш рет ресми такси маршруты концессиясы берілді. Бұл он жолаушыға дейін шектеледі, бірақ тұрақты концессиядан айырмашылығы, әуе компаниясы бағытты ұшуға міндетті емес еді. Операциялар 1976 жылы 3 мамырда сегіз жолаушылы Britten Norman Islander ұшағын пайдалана отырып, күн сайын екі рет жол жүрумен басталды. Қыркүйекте әуе компаниясы 22 рейс жасады, ал келесі айда әуе компаниясы он жолаушылық Cessna 404 Titan-ты тапсырыс берді. 1977 жылдың мамыр айында бұл бағыт бойынша 1167 жолаушы ай сайын, дүйсенбіден жұмаға дейін күніне бес рет сапар шегеді. 1976 жылдың басында Норвинг Ставангер әуежайы, Сола және Скиен арасындағы такси маршрутын жоспарлады. Бұл туралы Хаугесундтағы Nordsjøfly компаниясы наразылық білдірді, олар Хаугесундты Ставангермен және Бергенмен байланыстыра бастады және Рогаландта басқа өңірлік әуе компаниясын қаламады. Екі әуе компаниясының өтініші де министрлік тарапынан қабылданбады. 1978 жылы Скиен әуежайын пайдалану келісімшарты жаңартылған кезде, жергілікті саяси пікірталас басталды, бұл туралы муниципалитет әуежайға барлық уақытта субсидия беруі керек пе деген сұрақ туындады. Келісімшарт қайта жаңартылды және Norving тегін ангарға ие болды және түсіру ақысын төлемеді. 1978 жылы Oslo-Skien бағытында ұшақ саны 20% өскеннен кейін, Norving ұшақтың көлемін 20 жолаушыға дейін ұлғайтуды ұсынды. Министрлік бұл өтінішті он жолаушы ұшағымен шектелген такси маршруттарымен қабылдамады. 1979 жылы бұл бағыт бойынша 14000 жолаушы жүретін. 1979 жылы қазанда Norving Skien пен Kristiansand әуежайы, Kjevik арасында маршруттық такси қызметін бастады. Norving Skien-Kristiansand бағытындағы жолаушыларға Scandinavian Airlines System-тің Копенгаген рейсіне ауысуға мүмкіндік беру туралы келісім жасады, бірақ төменгі тұтынушылық 1981 жылдың ақпан айында бағыттың тоқтатылуына әкелді. 1980 жылдардың басында Norving компаниясы Skien-Stavanger бағытындағы концессияға өтініш берген. Бұл шарт әуе компаниясының Листадағы Фарсунд әуежайында аялдама жасауымен берілді. Норвинг өзінің маршрутын мамыр айында Cessna 441 Conquest ұшағымен екі күн сайынғы екі рет сапармен бастады. Ұшу-қону жолын кеңейту туралы талқылау 1970 жылдан бері жүргізіліп келді, бірақ бұл мәселе тоқтап қалды, өйткені ешкім бұл істі қаржыландыруға дайын емес еді. 1984 жылы Норвинг Бергенге бағыт ашты. Сәуір айында жарияланған әуежай құрылымы туралы үкіметтік есеп, Скиен әуежайын жоғарылатуға мүмкіндік берді, бірақ ол жаңартуға мемлекеттік гранттарды берді. Сонымен қатар Скиен, Порсгрунн, Бамбл және округ арасында келісім жасалды. Жаңартулар Norving-ке ұшу-қону жолағын және аспаптармен қону жүйесін жақсартудан кейін Гейтеригенде Dornier 228 ұшағын пайдалануды бастауға мүмкіндік берді. 1985 жылдан бастап олар Skien рейстерінде Saab 340 ұшағын пайдалана бастады. 1986 жылдан бастап Norving Trondheim әуежайына, Værnes және Göteborg Landvetter әуежайына рейстерді бастады. 1985 жылы әуежайдың күрделі жаңарту жұмыстары жүргізілді. Ұшу-қону жолағын кеңейтіп, жаңа терминал ғимараты салынды және Норвинг үш Saab 340-қа арналған жаңа ангар салды. Ресми ашылу 1987 жылы маусымда 50 млн. Сол жылы әуежайда 60 мың жолаушы болған. Norving-тің Скиендегі операцияларын Norsk Air 1988 жылы сатып алды. 1989 жылы әуе компаниясын Widerøe сатып алды және Widerøe өзінің базасын қайда орнатуды білу үшін Torp және Geiteryggen-де бір жыл бойы қызметін жалғастыруға шешім қабылдады.

Әуе компанияларының тез өзгеруі

Coast Aero Center 1987 жылы Сорстоккендегі Сторд әуежайынан Скиен арқылы Ослоға ұшуға рұқсат алды. Ол бастапқыда он орындық Beechcraft Super King 200 ұшағын пайдаланады, бірақ тез арада үлкен de Havilland Canada DHC 6 Twin Otter ұшағына ауысты. 1988 жылы Стордтан Ослоға тікелей рейстерді жүргізуге рұқсат берілді, ал Скиенге қызмет тоқтатылды. Teddy Air 1989 жылы құрылды және келесі жылы Скиеннен Форнебуға дейін қызмет көрсетуді бастады, бастапқыда Бриттен Норман аралдарының ұшағын пайдаланды. Жергілікті тұрғындар әуекомпанияға қарсылық білдірді, және бірнеше жергілікті кәсіпкерлер келісімшартты Norsk Air-ге беру немесе Скиен әуежайын жабу және жергілікті тұрғындар оның орнына Sandefjord әуежайын пайдалануы жақсы деп мәлімдеді. Norsk Air компаниясы Skien-Осло бағытынан ақша табу мүмкін емес екенін мәлімдеді. Widerøe компаниясы Sandefjord-дан жұмыс істеуді таңдады және 1993 жылдан бастап Geiteryggen-дегі қызметін тоқтатты. Берген бағыты Air Stord-қа берілді, бірақ Teddy Air концессияға өтініш берген. Сонымен қатар, Coast Air компаниясына Бергенге бағыт бойынша концессия берілді. Ішкі авиация нарығы 1994 жылы реттеліп тасталды және Teddy Air Берген бағытында Air Stord-пен бәсекелесетінін мәлімдеді. Air Stord аптасына 31 рейс жасады, ал Teddy Air 16 рейс жасады. 1996 жылы қысқа уақыт ішінде Скандинавияның Sun Air компаниясы Копенгаген әуежайына рейс жасады. Екі әуе компаниясы күн сайын алты рет рейс жасады: "Teddy Air" Embraer 110 ұшағын, ал "Guard Air" Dornier 228 ұшағын пайдаланады. Teddy Air бір айдан кейін рейстен шығып кетті, ал Air Stord 1999 жылы банкрот болды. Сол жылы Тедди Эйр виртуалды авиакомпания ретінде қайта ұйымдастырылды және рейстерді Сааб 340 ұшағын пайдаланатын Golden Air компаниясы өз қолына алды.

Вильдан дәуірі

Skien әуежайы Skien муниципалитетімен бірге болды және муниципалитеттен жыл сайынғы 2,5 млн NOK және мемлекеттен 3,8 млн NOK субсидия алды. Vildanden компаниясы 2004 жылы 23 қарашада 18 жергілікті инвестормен құрылды, олар Скиен әуежайынан коммерциялық жоспарлы рейстерді қайта бастағысы келді. 2004 жылдың қазанында Coast Air компаниясымен келісімшартқа қол қойылды, ол Скиен мен Берген арасында Jetstream 31 ұшағын пайдаланатын болды. Vildanden және Coast Air компаниясының мәлімдемесінен кейін муниципалитет әуежайды қайта ашуға және жыл сайынғы 300000 NOK тапшылығын жабуға, сондай-ақ бақылау мұнарасын 700000 NOK-ға жаңартуға шешім қабылдады. 2005 жылдың қазан айында рейстерді ATR 42 ұшағын пайдалана отырып, Danish Air Transport компаниясы басқарып алды. Сонымен қатар, қалалық кеңес әуежайдың болашағын қарастырды. Қала инженері 2006 жылы 2 млн NOK субсидия қажет деп есептеді, ал саясаткерлер әуежайдың субсидиясыз жұмыс істегенін қалады, олар Вильданденнің тапшылыққа кепілдік беруін талап етті. Бұл ұсынысты Вильданден қабылдамады, керісінше, компанияға жұмыс істеу үшін қосымша капитал қажет болды. 2006 жылы жолаушылар саны өсті, ал Вильданден Сандефьорд әуежайынан Бергенге ұшып бара жатқан Widerøe-ге қарсы агрессивті бола бастады. Вильданден компаниясы Widerøe компаниясының Бергенге баға бойынша артық нәтижеге қол жеткізуін мақсат еткенін мәлімдеді. 2006 жылдың қазан айында операцияларды Avitrans компаниясы өз қолына алды. Бұл әуе компаниясына 2007 жылы Ставангер мен Молде әуежайына ұшуды бастауға мүмкіндік беретін екінші ұшақты қамтиды. 18 наурыздан бастап Vildanden сонымен қатар Скиеннен Стокгольмнің Скавста әуежайына аптасына үш рет рейс жасайтын болды. Бұл бағыт Авитранс-тың Броммадағы хабынан Скиенге дейін персонал тасымалдауға қажет болды. 2007 жылдың қазанында Вильданден қатты қаржылық қиындықтарға тап болды. Қалалық кеңеспен келісім жасалып, әуе компаниясына несие берілді. Molde бағыты үлкен шығынға ұшырады, сондықтан компания оны жабуға мәжбүр болды. Аэропорттың коммуналдық меншіктегі операторына 2,3 млн. NOK, әуежайдың әуежайға берешегімен тең, және компанияға екі жылға қарыздың жартысы жойылған, ал қалған жартысы пайыздар мен негізгі қарыздарсыз келісім жасауға рұқсат берілді. Алғашында, Vildanden компаниясының басшылығы компанияның төлемге жататын есептерінің кем дегенде жартысына тең жаңа капитал жинауға тиіс болды, яғни 8 млн. NOK. Бұл жағдай жергілікті тұрғындар арасында әуежай мен әуе компаниясына субсидия беру муниципалитеттің міндеті ме, жоқ па деген пікірталасты тудырды. Норвегияның авиациялық индустриясы федерациясы субсидиялар туралы Еуропалық еркін сауда қауымдастығының қадағалау органына (ЕАҚ) Еуропалық қоғамдастықтың бәсекелестік туралы заңдарын бұзғаны үшін хабарлауды қарастыратынын мәлімдеді. 2008 жылғы 19 маусымда қалалық кеңес әуежайға қосымша субсидиялар бермеу туралы шешім қабылдады. Қауіпсіздік нормаларын сақтау үшін 8 млн. NOK-ға жаңарту қажет болды. Аэропорт операторының 12 млн. NOK берешегі болды, және іске асырылатын активтер жоқ. Белгілі бір жағдайларда Vildanden компаниясы жаңартулар үшін қажетті капиталдың бір бөлігін төлеуге дайын болды. Қалалық кеңес өз пікірін өзгертіп, шілде айында әуежайдың жұмысын жалғастыруға қатысты шешім қабылдады. Қаржылық тәуекелді Скиендегі көптеген кеңселер мен коммерциялық ғимараттарды басқаратын муниципалдық компания "Конторбьюрг" өз мойнына алады. Бұл ұсынысты оңшыл партиялар қолдады, ал социалистік партиялар, сондай-ақ Kontorbygg компаниясының төрағасы қарсы болды. Норвегиялық авиациялық индустрия федерациясы бұл туралы ESA-ға хабарлап, Вильданден мен әуежай операторынан заңсыз субсидиялардың 20 млн. NOK қайтаруын талап етті. Vildanden компаниясы 2009 жылдың сәуірінде Aviatrans компаниясымен келісімін бұзған, себебі ол ұлы ұшақтарды пайдалануды көздеген. Шілде айында DAT компаниясымен Берген бағытында ATR 42 ұшағын пайдалану туралы келісім жасалды. 1 тамыздан бастап Стокгольм бағыты тоқтатылды. 2008-2009 жылғы қыста Vildanden әуежайының жабылуына байланысты Sandefjord әуежайына елу рет қонуға мәжбүр болды. Наурыз айында Widerøe компаниясы Гренландиядан келген адамдарды Торптағы маршруттарын пайдалануға тарту үшін маркетингтік науқан бастады. Жергілікті Либералды партияның саясаткері Густав Совде Widerøe компаниясының Telemark баспасөзінде өз қызметтерін жарнамалауға қарсы екенін мәлімдеді. 2009 жылдың қазан айына дейін Vildanden компаниясы Kontorbygg компаниясына 1,5 млн. NOK әуежай ақысын төлеуге борышты болды. Конторбуг егер Vildanden төлем жасамас...

Кеңейткіш дәуір

Данияның өңірлік әуе компаниясы Danish Air Transport (DAT) және Widerøe 2011 жылдың қаңтар айының соңында Бергенге бағыттарды жариялады. DAT 14 ақпанда ATR 42 рейсімен, ал Widerøe 28 наурызда Dash 8 100 рейсімен қызмет көрсетті. Кейіннен DAT Stavanger-ге қызмет көрсетті, бірақ 2012 жылдың наурызынан бастап олардың Бергенге бағытын тоқтатты. DAT Бергендегі қызметін тоқтатқаннан кейін бір жылдан аз уақыт өткен соң, 2013 жылдың мамырында олар Ставангер бағытында да жұмысын тоқтатты. 2015 жылдың маусым айында Widerøe өздерінің Берген бағытын да тоқтатты, Скиенді жоспарлы қызметтерсіз қалдырды.

Мекемелер

Скиен әуежайы Скиендегі Гейтеригген қаласында орналасқан. Аэропортты басқаруға Скиен қаласы мен Скиен әуежайының 16 қызметкері қатысады. Әуе қозғалысын басқару қызметіне әуеайлақ ұшу ақпарат қызметі кіреді, ол Жыл сайын Көлік және коммуникация министрлігінен 6 млн. Әуежайда халықаралық рейстерді өткізуге рұқсат пен құрал-жабдықтар бар. Терминалда кафе бар. Аэропортта бірнеше ангар бар, біреуі Danish Air Transport, біреуі Pegasus Helicopter, біреуі Grenland Flyklubb және біреуі түрлі жеке меншік ұшақ иелері пайдаланады. Әуежай 36-шы ұлттық жолдың жанында орналасқан, терминалда тегін көлік қою және таксилер бар. Скиен әуежайы қала орталығынан 7 минуттық қашықтықта орналасқан.

Әуе компаниялары мен бағыттары

2015 жылғы 29 маусымнан бастап жоспарлы рейстер жоқ. Жалпы авиациялық қызметте әуежайда бірнеше авиациялық клубтар, соның ішінде үш ұшақты пайдаланатын Гренланд Флайкклуб, парашют клубы Гренланд Фалскжермклуб және Ресейдің әскери ұшақтарын пайдаланатын Норвегияның Ресейлік соғыс құстарының базасы бар. 1985 жылдың 11 қазанында Cessna 441 Conquest ұшағы Гейтериггенге жақындаған кезде Фарельваға жақын жерде апатқа ұшырады. Апаттан бірден жалғыз адам қаза тапты. 1987 жылы 2 сәуірде "Бичкрафт Кинг Эйр" ұшағы Гейтеригенге қонудан бірнеше минут бұрын апатқа ұшырады. Ол әуежайдың ұшқышы мен Германияның Ганновер қаласынан келген тоғыз жолаушы қаза тапты.