Кіріспе

Day v. McDonough, 547 U. S. 198 (2006) - АҚШ Жоғарғы Сотының 1996 жылғы Терроризмге қарсы және өлім жазасына қарсы заңмен (AEDPA) бекітілген habeas corpus өтінішін берудің бір жылдық мерзімінің мерзіміне қатысты ісі. 5/4 шешімінде Сот егер үкімет AEDPA-ның ескіру мерзімі өткеннен кейін өтінішті беруге қарсылық білдірмесе, аудандық соттың өтінішті өз бетінше (өз бастамасымен) осы негізде қараудан бас тартуы дискрециялық билікті теріс пайдалану болып табылмайды деп шешті.

Өмірбаян

1998 жылдың 3 қыркүйегінде Патрик Дей Флорида штатының сотында екінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін айыпты деп танылып, 55 жылға бас бостандығынан айырылды. Флориданың бірінші округтік апелляциялық соты Дейдің айыбын және үкімін бекіткеннен кейін, 2000 жылдың 20 наурызында Дейдің федералды habeas corpus жеңілдетуін алу үшін терроризмге қарсы және өлім жазасына қарсы заңның (AEDPA) 365 күндік мерзімінің мерзімі басталды. 2001 жылы 9 наурызда Дей Флорида штатының тәртібі бойынша айыптаудан кейінгі өтініш берді, бұл хатпен арыз берудің мерзімі 2002 жылдың 3 желтоқсанына дейін созылып, Бірінші округтік апелляциялық сот Дейдің кепілдікті жеңілдетуін жоққа шығарып, мандатын шығарды. Сол кезде Дей 365 күннің 353-ін пайдаланып, 2002 жылдың 16 желтоқсанына дейін федералды хабеас өтінішін тапсыруға мүмкіндік алды. Алайда Дей өтінішін 2003 жылдың 8 қаңтарында ғана, мерзім біткен соң ғана берді. АҚШ-тың судьясы өтініші "тиісті формада" екенін мойындап, Флоридаға жауап беруді және Дейдің мемлекеттік шараларды немесе іс жүргізуді толығымен тоқтатпайтынына қатысты барлық дәлелдерді ұсынуды бұйырды. Бұйрықта бұл дәлелдер жауапта қарастырылмаса, олар қабылданбайды деп көрсетілген, бірақ ол мерзімнің шегуіне тікелей сілтеме жасамаған. Флорида штатының жауабында Дейдің өтініші "352 күн бойы төленбеген уақыттан кейін" уақтылы берілген деп қате мәлімделген, содан кейін Дейдің негізгі дәлелдемелері қарастырылған. 2003 жылдың желтоқсан айында суа спонте соты Дейдің арызын неге уақытынан бұрын қабылдамауы керектігін дәлелдеу туралы бұйрық шығарды. Дей жұмыстан босатуды үш рет дәлелдеді. Біріншіден, Дей сот оның шағымын бір жылға жуық уақыт бойы қарау үстінде болғаннан кейін оны уақытылы емес деп айтудан бас тартпауы керек деп мәлімдеді. Екіншіден, Дей оның кепілдікпен байланысты апелляциялық шағымды қайта қарау туралы өтінішін қабылдамағанынан бастап 90 күн ішінде АҚШ Жоғарғы Сотына куәландыру туралы өтініш беруі керек деп дәлелдеді. Оның есебі бойынша, оның федералды хабеас өтінішін тапсыру мерзімі 2002 жылдың 15 қарашасынан кейін 90 күнге дейін созылмады. Үшіншіден, Дей мемлекеттік қорғаушылар оның сот процесінің жазбасын 352 күн бойы сақтап қалды және кешіктіру оған шағымдарын беруге уақыт жұмсауға әкелді деп дәлелдеді. Сот төрешісі Дейдің арызын қараудан бас тартуды ұсынды. Сот төрешісінің баяндамасы мен ұсынысына қарсылық білдірген Дей алғаш рет мемлекеттің уақтылылығын беруі деспозитивті екенін, өйткені бұл қорғаныстың жоғалуы екенін дәлелдеді. Аудандық сот судьяның баяндамасын қабылдап, Дейдің өтінішін қабылдамады. Америка Құрама Штаттарының 11-ші округтік апелляциялық соты тек Дейдің тәркілеу туралы дәлелін ғана шағымдануға рұқсат берді және оны per curiam шешімінде растады. Сот бұл мәселені сот төрелігінің өтінішті өз уақытында қарау мүмкіндігін қолдауға қатысты шешті. Сонымен қатар сот Флориданың уақтылылығы "ашық қате" деп есептеді.

Шешім

Сот 11-ші округтің шешімін 5/4-ші шешіммен бекітті. Сот Рут Бадер Гинзбург көпшіліктің пікірін білдіріп, округтік соттарға мемлекеттік тұтқындардың habeas corpus өтінішін өздігінен қарауға рұқсат етіледі, бірақ міндетті емес. Хабеас арыздарына басқа да оң қорғаныстарды қамтитын прецедент негізінде және аудандық соттың тікелей босатуы мен мемлекетке өзінің жауабын шектеу қорғанысын қосуға мүмкіндік бергеннен кейін босату арасындағы айырмашылықтың жоқтығы, Сот аудандық соттың Дейдің арызын қабылдамауды дискрециялық билікті теріс пайдалану деп қарамады. Джон Пол Стивенс пен Антонин Скалия әр түрлі пікір білдірді.

Көпшілік пікір

Сот сотқа қарасты басқа да заңдық емес жағымды қорғаныстармен бірге Гранберри Грирге қарсы, 481 АҚШ 129 (1987) сот шешім шығарған, сот шешім шығарған, сот сотқа қарасты басқа да заңдық емес жағымды қорғаныстармен бірге Гранберри корпус өтінішіне қатысты. Бұған ұқсас ретроактивтілік қағидасы мен іс жүргізудің бұзылуы туралы прецедент болды. Сот ескертті, ескіру мерзімі басқа қорғанулармен бірге, АҚШ-тың округтік соттарының 2254 - бөліміндегі істерді басқару ережелерінің (әдеттегі Хабиас ережелері деп аталады) 5 ережесінің (b) қолданыстағы нұсқасында топтастырылған, онда мемлекеттің хабиас өтінішіне берген жауабында "егер өтініштегі кез келген талап мемлекеттік заттарды толығымен пайдаланбау, процессуалды бөгет, ретроактивтіліктің жоқтығы немесе ескіру туралы заңмен тыйым салынатынын көрсетуі керек" деп көрсетілген. Сот Дейдің дәлелін негізінен Хабиас ережесінің 4-тармағына сүйенген деп сипаттады, ол аудандық соттардан өтінішті "тезірек қарауға" және "егер өтініш берушіге көмек алуға құқығы жоқ екені анық болса" қабылдамауға міндеттейді. Дэй бұл сот AEDPA-ның шектелуін өздігінен көтеру мүмкіндігін жауапқа дейінгі, бастапқы тексеру сатысына дейін шектейтінін және осы уақыттан кейін сот ісі азаматтық іс жүргізудің федералды ережелеріне сәйкес келетінін айтты. Федрезервтің астында. Р. Азаматтық. 8 с) тармағында көрсетілгендей, егер Florida штаты жауапта немесе оған түзету енгізбесе, онда шектеулер туралы қорғаныс заңдары жойылады. Алайда, Сот Дэйдің ұстанымын қабылдаса, соттар AEDPA-ның уақытын өздігінен көтере алмайтын жағдайға түседі, өйткені уақыт есептеу үшін маңызды ақпарат көбінесе мемлекет өзінің жауабымен бірге мемлекеттік сот ісінің көшірмелерін тапсырғанға дейін жоқ, бұл Дэй ісінің жағдайында болғандай. Сот Флорида штатымен келісті, ол "АЕДПА-ның адвокаттарын шамадан тыс қатаң немесе ресми тәсілге қарсы қозғаған Habeas іс жүргізуін жедел жүргізуді және оны жедел жүргізуді қарастырды" деп мәлімдеді. Мемлекет Granberry-дің әр жағдайда "әділетке қол жеткізу" өтініштің мәнін жетумен немесе оны шектеулер туралы заңға сәйкес қабылдамаумен жақсы қызмет ететінін" шешуге соттардың қалауы бар екенін дәлелдеуде пайдалы болды және өтінішті тек қана үкіметтік прокурор күндерді дұрыс санамағандықтан уақытылы деп есептеуге болмайды. Соттың айтуынша, егер судья өздігінен әрекет етудің орнына есептік қате туралы хабарлаған болса, мемлекет өз жауабын өзгерте алатын еді. "Мемлекеттің жауабына түзету енгізу осы дауды болдырмауы мүмкін екенін мойындап, біз осы жол мен осы жерде қабылданған жолдың арасында ешқандай айырмашылықты көре алмаймыз", - деп жазды Сот. Сот соңында тараптарға әділ түрде хабарлау және сот өз бастамасы бойынша әрекет ету алдында оларды тыңдау мүмкіндігі қажет екеніне баса назар аударды. Соттар сондай-ақ петиция иесіне шектеу мәселесіне кідіріспен назар аударудың айтарлықтай зиян келтірмеуін қамтамасыз етуі керек және "әділет мүдделеріне жақсы қызмет етпейтінін" анықтау керек. Сот сонымен қатар, аудандық соттың жауапкердің шектеулерді қорғаудан бас тарту туралы таңдауын елемеуге қақысы жоқ екенін айтты. Алайда бұл жағдайда Сот судьяның Дейге тиісті ескерту жасағанын және ескіру мерзімі өтінішті қараудан бас тартуға әкелмеуінің себебін көрсетуге әділ мүмкіндік бергенін және мемлекеттің қорғанысты "стратегиялық" түрде ұстап тұрғанын немесе одан бас тартуды таңдағанын білдіретін ештеңе жоқ деп есептеді. Қайта, жазбада бұл қателік "біртұтас қателік" болған екені айтылған.

Стивенстің келіспеушілігі

Сот төрешісі Стивенс, іс дұрыс шешілді деп сенсе де, Соттың шешімін жариялау туралы шешімін қабылдамады, өйткені тиісті іс мерзімінде кейін шешілетін болады. Сотталушы Брейер де бұл мәселеге қатысты Стивенспен келіспеушілікке қосылды. Сот жақында Лоренс Флоридаға қарсы іс бойынша куәлік берді, бұл іс Дейдің өтініші шын мәнінде шектеулер туралы заңмен тыйым салынған ба деген сұраққа жауап береді. Стивенс былай деп жазды: "Біз апелляциялық сот қателік жасауы мүмкін мәселені шешу үшін сертификат берген кезде, оның мәнін бағалаусыз Дейдің хабеас өтінішін қабылдамаған апелляциялық соттың қате шешімін растау ақылға қонымсыз сияқты". Ол төменгі соттың "әділетсіздікке" жол бермеуіне мүмкіндік беретінін, яғни Дейдің ісі Лоренстің шешімі шығарылғанға дейін өз күн тәртібіне сақталатынын, "бірақ біз мұны өзіміз істегеніміз жақсы болар еді" деп ұсынды.

Скалияның келіспеушілігі

Скалия, оған Брейер және Кларенс Томас қосылды, Сот азаматтық іс жүргізудің федералды ережелерінің (ФРСК) нақты ережелерін елемейтінін, олар көтерілмеген кезде оң қорғаныстың жоғалуын талап ететінін қарсы алды. Өйткені, бұл қарапайым тәркілеу ережесі Хабиас ережелері мен заңдарына толығымен сәйкес келеді, сондықтан ол Терроризмге қарсы және өлім жазасының тиімділігі туралы заңның (AEDPA) шектеулеріне қатысты қолданылуы керек. Скалианың айтуынша, бұл "Соттың Конгресс қабылдаған уақтылылық ережесін негізсіз кеңейтуі, бұл заңға, Хабиас ережелеріне, Азаматтық ережелерге және дәстүрлі тәжірибеге қайшы келеді". FRCP habeas corpus іс жүргізуде осы ережелер федералды заңдарға немесе Habeas Rules ережелеріне қайшы келмейтін шамада қолданылады. Скалия Сот мұндай сәйкессіздікті анықтамағанын, "негізінде, ол жоқ" деп мәлімдеді. Скалия конфискация ережесін дәстүрлі habeas практикасына қайшы келмейтінін сендірді, өйткені 1996 жылы AEDPA қабылданғанға дейін қолданылған шектеулер туралы заң жоқ еді. Бұл сондай-ақ Хабиас ережесінің 5 (b) тармағына сәйкес келеді, бұл мемлекеттік жауаптан хабиас өтінішіне қатысты кез келген талапты шектеу туралы заңмен тыйым салынатынын көрсетуді талап етеді. Сонымен қатар, Дэйдің айтуынша, конфискация 4 -ші ережеге сәйкес келеді, өйткені бұл ереже бойынша суиспонтенді тексеру және сотқа шағымды қарауды аудандық соттар тек мемлекеттің жауабын тапсырғанға дейін жүзеге асырады. Скалиа соттың аудандық соттар AEDPA шектеуін өздігінен көтере ала ма деген мәселесі бойынша соттар бұл мәселені өздігінен көтере алады деп болжау арқылы сұрақ қойды. "Біздің алдымызда тұрған сұрақ дәл осы". Скалия бұл ережені қолдану арқылы Habeas статутының ешбір ережесіне қайшы келмейтінін немесе оның күшін жоймайтындығын маңызды деп санайды. "Бұл заңның ең қарапайым нұсқасы - ол заңның күшін жою туралы ережені талап етеді". AEDPA "керекті талаптарды қойып тұрмай" бір жылдық мерзімді бекітті. "Кезеңнің шектелуін қорғауға мүмкіндік бермеу" бас тартуды білдіреді, "заң әдеттегі тәркілеу ережесінің қолданылатынын білдіреді". Скалиа басқа да оң қорғаныстарды сотпен сот ілімдері ретінде сот арқылы құрылған деп айырды, "өздерінің дәстүрлі әділ қалауы бойынша, өйткені олар мемлекеттік қылмыстық іс жүргізудің федералдық кепілдікті қарауы міндетті түрде білдіретін әдептілік пен түпкілікті мүдделерді қорғау үшін қажет деп саналды". Қорғаудың ешқайсысы уақыт шектеуін қамтымайды, ал AEDPA-дағы бір жылдық шектеу "толықтай жаңа заңның жаратылысы. Егер әдептілік пен түпкіліктілік ешқандай мерзімге шектеуді талап етпесе, онда олар заңмен құрылған, жоғалтуға болатын мерзімді жоғалтпайтын етіп жасауға мәжбүр етпейтіндігі одан анық көрінеді". АЕДПА-ға дейінгі сот прецеденті, сонымен қатар, habeas соттарының дәстүрлі кең ауқымды дискрециялық өкілеттіктері уақыт шектеуді қолдағанын растады. "Осылайша, хабеас ісін жүргізуді реттейтін дәстүрлі әділ қалауы тек мерзімінің кешіктірілуі негізінде хабеас өтініштерін қабылдамауды рұқсат еткен деген түсінікті қолдау жоқ". Соттың мемлекет жауапқа өзгерту енгізуге рұқсат беру мен sua sponte-ды қарапайым түрде жоққа шығару арасында ешқандай айырмашылық жоқ деген пікірін Скалия "оның шешімінің басты себебі болып көрінеді" деп сипаттады. Скалия егер альтернативалар арасында "диспозитивті айырмашылық" болмаса, "әдеттегі қорытынды Азаматтық ережелерді елемеудің ешқандай дәлелді себебі жоқ. Заңнамалық түрде қабылданған ережелерге, егер ешқандай маңызды нәрсе жоқ болса, олар жазбаша түрде қолданылмайды деген осы көрнекті болжамнан гөрі көбірек құрмет көрсетуге құқылы". Ең болмағанда, Скалия "бұрынғыдай емес құндылық" деп санайды "біздің қарсыласымыздың жүйесінің формальдылықтарын" сақтау, мемлекетті өз өтінішін өзгертуді талап ету. Скалия сонымен қатар, көпшілік қабылдаған "жаңа режимге" қарағанда, тараптың жазбаны өзгертуіне рұқсат беру керек пе деген мәселе бойынша жақсы дамыған заңдар бар екенін атап өтті. "Окхэм бүгінгі шешімге ренжіді, тіпті басқа ешкім ренжімесе де". Скалиа сонымен қатар, Соттың шешімі бойынша, округтік соттың мемлекет тарапынан қорғаныстан бас тартуды қабылдамауы үшін бұл дискрециялық билікті теріс пайдалану емес, ал Соттың керісінше мәлімдеуі "қажет сілтеме немесе дәлелсіз" болды деп сенді.