Кіріспе

Польша армиясының далалық соборы (Katedra Polowa Wojska Polskiego, сондай-ақ Польша Корольдігінің біздің ханымның шіркеуі деп те аталады) - Варшаваның басты гарнизондық шіркеуі және бүкіл Польша армиясының өкілді соборы. Бұрын шіркеу әртүрлі қауымдарға қызмет еткен: ол Collegium Nobilium шіркеуі болған, ал 19 ғасырда орыс православие шіркеуі болып өзгерген. Қазіргі уақытта Варшавадағы барлық ірі әскери діни мейрамдар осы жерде өткізіледі. Ол Длуга көшесі 13/15-де Варшава көтерілісі батырларының ескерткіші мен Красинский алаңының қарама-қарсы жағында, Варшаваның ескі қаласына жақын орналасқан.

Тарих

XVII ғасырда пиарлар монастырларына Варшаваның ескі қаласының батысында үлкен жер телімін алу мәртебесі берілді. Жаңадан асфальтталған Миодова көшесі бойында орналасқан аудан қазіргі қала орталығына жақын, бірақ сонымен бірге халық тығыз орналасқан қалаға қарағанда әлдеқайда кеңірек орын ұсынды. Монахтар сол дәуірдің ең көрнекті мектептерінің бірі және Варшава университетінің алдыңғы қатарлысы Collegium Nobilium-ті құрды. 1660 жылы олар студенттер мен олардың мұғалімдеріне қызмет ететін жаңа шіркеудің құрылысын бастады, оны сол кезде Польша-Литва одақтастығында белсенді болған итальяндық сәулетші Константино Тенкала жобалаған болуы мүмкін. Польшаның королі Иоанн Казимирдің қаржысына салынған шіркеу, бұрынғы ағаштан салынған Святого Прима и Фелицияна шіркеуінің орнын алмастыруға тиіс еді, оны шведтер топан су кезінде жойды. Алайда Швециямен, Московиямен және казактармен болған соғыстардан кейін Польшаның экономикасы қираған, ал патшаның орнынан түсуі амбициялық құрылыстың аяқталуына әкелді. Осыған байланысты құрылыс 1682 жылға дейін жалғасты. Ішкі жұмыстар тағы екі онжылдыққа созылды және 1701 жылға дейін шіркеуді Poznań епископы Миколай Свячицки құттықтады. Шіркеу бұрынғы Святой Прим мен Фелициан шіркеуінің дәстүрлерін жалғастырды, сонымен қатар жаңа қамқоршы қасиетті, Жеңісінің қасиетті Мариясын алды. Фаенцадан Киелі Марияның суреті әкелінді және Римнен Рим папасы Урбан VIII сыйлаған екі католик әулиелерінің молдалары әкелінді. Құрылыс ұзаққа созылғандықтан, шіркеудің дизайны оның аяқталуынан кейін бірден ескіре бастады, өйткені еуропалық архитектурада кеш барокко классицизммен алмастырылды. 1730 жылы шіркеу Юзеф Фонтананың жобасына сәйкес қайта құрылды. Ресей империясына қарсы сәтсіз өткен қараша көтерілісінен кейін 1834 жылы шіркеуді Ресей билігі тәркілеп, Киелі Үштік православие шіркеуіне айналдырды. 1835 және 1837 жылдар аралығында ол тағы да Растреллидің барокколық шіркеулерін еске түсіретін стильде қайта құрылды. Оның авторлары Антонио Корацци мен Анджей Голуньский болды. Қайта құру кезінде ішкі дизайнының көп бөлігі жойылып, орнына православие фрескалары мен үлкен иконостас орнатылды. Сонымен қатар, екі мұнарада да үлкен пияз күмбездері салынған. Сонымен қатар, бұрынғы пиарлар монастырының және Гуманский сарайының айналасындағы ғимараттар да орыс стиліне сәйкес қайта құрылды. 1915 жылы орыс әскері Варшавадан кеткеннен кейін, шіркеуді Варшавада орналасқан неміс әскері қойма ретінде қолданды. Польша 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін шіркеуді бұрынғы қалпында қайта құру туралы шешім қабылданды. 1923-1927 жылдары шіркеу қайтадан қайтадан қалпына келтірілді, бұл жолы Оскар Сосновский 17-ғасырлық суреттерге негізделген. Қайта жөндеуден кейін ғибадатхана қайтадан католик шіркеуі ретінде бағышталды, бірақ ол пиарлықтарға қайтарылмады. Оның орнына ол Польша армиясының далалық епискобының ордасы болғандықтан, собор дәрежесіне көтерілді. 1944 жылғы Варшава көтерілісі кезінде собор Люфтваффе жиі нысанаға алған шіркеулердің бірі болды. Қалған батыс мұнараны бақылау бекеті ретінде қолданғандықтан, қираған үйінділер үшін де қатты шайқастар болды. Сонымен қатар, монастырьдың жертөлелері мен шіркеу астындағы криптер уақытша далалық аурухана ретінде пайдаланылды. Шіркеудің қалдықтары ауруханамен бірге 1944 жылдың 20 тамызында неміс әуе бомбалауымен қиратылды. Соғыстан кейін 1946-1960 жылдар аралығында шіркеу Леон Марек Сузин бастаған сәулетшілер тобымен бұрынғы салтанатына қайта оралды. Чиркөө әскердің епискобының орнын сақтады, бірақ бұл лауазым коммунистік Польшада діннің әскерде орны болмағандықтан, бұл лауазым тек титулдық болды. Польша армиясының далалық епискобының ресми институты (басқа конфессиялар үшін ұқсас лауазымдармен бірге) Польша 1989 жылғы Ұлттар күздегі төңкерістен кейін егемендік алғаннан кейін қалпына келтірілді. Соның нәтижесінде шіркеу собор мәртебесін қайтарып, Польшаның әскери ординариаттың орнына айналды, қазіргі уақытта Варшавадағы үш собордың бірі.

Ерекше белгілері

Қазіргі уақытта собор Польша армиясының орталық шіркеуі болып табылады және Польша қарулы күштеріне байланысты барлық ірі діни мейрамдар осы жерде өткізіледі. Алдыңғы қасбеті үлкен тимпанмен белгіленеді, оның басына Қасиетті Марияны бейнелейтін мүсін қойылған және екі төмен мұнарамен қоршалған. Негізгі кіреберісінің екі жағында өткендегі елеулі поляк әскери бөлімдерін еске алатын бірнеше тас тақташалар, сондай-ақ поляк қарулы күштерінің екі бөлімшесін бейнелейтін зәкір мен винт бар. Шіркеудің кіреберісінде поляктардың ең көрнекті шайқастары мен көтерілістерін бейнелейтін бірқатар символикалық суреттер бар. Қосымша шайқастар қола қақпада суреттеледі. Бас құрбандық үстелінде шіркеудің қамқоршысы, Польшаның Корольдік Королеві біздің әйелдің мүсіні бар. Скульптураның астында жүздеген әскери медальдар мен жауынгерлер сыйлаған ант тақталары бар болат тор орналасқан. Сол жақта Польша сарбазының кішкентай шіркеуі, Отан қорғаушылардың кесенесі орналасқан. Тас тақталарда бейнеленген шайқастар арасында Сединия шайқасы, Грунвальд шайқасы, Вена шайқасы, Вестерплатте шайқасы, Варшаваны қорғау, Варшава көтерілісі және Берлин шайқасы, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстың басқа да шайқастары бар. Алтаның оң жағындағы ғибадатхана Катынь қазасының құрбандарына арналған. Шамамен 15000 шағын тақташада 1940 жылы НКВД-да қаза тапқан поляк офицерлерінің есімдері жазылған, ал тағы 7000-ы әлі табылмағандардың есімдерін күтуде. 1944 жылы немістер талқандаған соғыс алдындағы суреттердің кейбіреулері Михаэль Виллманның суреттерімен алмастырылды, олар соғыстан кейін Силезиядан Варшаваға әкелінді.