Кіріспе

Бақылау құқығы - келісімшарттарда, трастарда немесе басқа да заңдық құжаттарда қолданылатын заңдық термин. Бұл дауларды шешуде негіз болатын мемлекеттің заңдарына сілтеме жасайды және екі тарап арасындағы ресми келісімдегі ережелердің бірі ретінде жиі көрсетіледі. Бұл термин ең жиі бір мемлекетте тұрмайтын екі тарап арасында жасалған келісім-шарттарда қолданылады. Мұндай жағдайда авторлық тарап әдетте келісімшартқа қатысты кез келген сот даулары автордың туған мемлекетінің заңдары бойынша жасалуы керек деп мәлімдейтін шартты қамтиды. Қай мемлекеттің сот ісі үшін орын болатынын анықтау кез-келген келісімшарттың маңызды бөлігі болып табылады және шекарадан тыс өнеркәсіптің немесе коммерцияның барлық түріне әсер етеді. Мысалы, АҚШ-та көптеген сақтандыру компаниялары штаб-пәтерлерін Айова немесе Коннектикут штаттарында орналастыруды таңдайды, онда мемлекеттік заң олардың мүдделеріне қолайлы деп саналады. Бұл корпорацияға қарсы қолданылатын кез келген заңдық іс-қимылдың достық заңдар бойынша жүргізілуін қамтамасыз етеді. Бағдарламалық жасақтама саласында да осындай құбылыс орын алады, соңғы пайдаланушының лицензиялық келісімдерінің көпшілігі өздерінің туған мемлекетінің заңдарын бақылаушы заң ретінде белгілейтін элементті қамтиды. Бақылау құқығы сот ісі басталуының немесе басталмауының әсерін де тигізеді. Егер талапкер жауапкерден басқа штатта тұратын болса, іс жүргізу өте қымбатқа түседі. Жергілікті жердегі заңгерді жалдауға жұмсалатын шығындар, сондай-ақ жол шығыны мен сотқа барудан түсетін жалақылар оларды сотқа жүгінуден жиі қорқытады. Бұл келісімшарт авторына қарсы келтірілген кішігірім талаптардың санын тиімді түрде шектейді, бірақ көбінесе шығындарға қарамастан, күрделі талаптар қойылады.