Кіріспе
Камерунның этникалық тобы Басса (баса немесе баса деп те жазылады және кейде Басса Баконго деп аталады) - Камерундағы банту этносы. Олардың саны шамамен 800 000 адамды құрайды. Бассалар басса тілінде сөйлейді.
The Bassa (also spelled Basa or Basaa and sometimes known as Bassa Bakongo) are a Bantu ethnic group in Cameroon. They number approximately 800,000 individuals. The Bassa speak the Basaa language.
Этноним
Түпкiндерге байланысты этнонимнің бірнеше түрлерiн кездестіруге болады: Баса, Баса, Бетжек, Бикейк. Басса деген сөз - nsa сөзінің көпше түрі, оны бөлісу немесе сыйақы деп аударуға болады. Аңыз бойынша, бассалардың ата-бабалары Мбанның ұлдары арасында айтыс-тартыс болған. Бұл дау аң аулаудан ауылға оралғаннан кейін ойынды бөлісуге қатысты, ол жылан болды. Осы даудың соңында кейіпкерлер "Басса" деген лақап атпен танылды, бұл "қамап алушылар" деп аударылады. Алайда, Басса деген ескі термин бізге Мысырдан Умм-усуда деген терминмен келеді. Кейіннен осы кезеңнен кейінгі португал мәтіндері бассаны белгілеу үшін Маша, Эаша, Биафра, Биафаре терминдерін қолданады.
Тарих
Басса халқы ғасырлар бойы қазіргі Камерунның Атлантика жағалауында өмір сүрді. Олар ауыл шаруашылығы мен балық аулаумен айналысты. Бассаларды Дуала және ертедегі еуропалық саудагерлер орын ауыстыруға мәжбүр болды, олар неміс Камеруны дәуірінде қанаушылық пен маргинализациядан зардап шекті. Олардың балық аулау мен егін шаруашылығындағы еңбегі азайды. Осы неміс дәуірінде бассалардың көпшілігі антиколониалистер болды, олар жағалаудан тыс неміс экспансиясына қарсы күресті. Алайда олар үлкен жеңіске ұшырап, Дуала Яунде "Mittel Kamerun" теміржолын салуда мәжбүрлі еңбекке тартылды. А. А. Тіл және қарым-қатынас: Басса халқы негізінен Банту тілдер отбасына жататын басса тілін айтады. Олардың тілі мәдени мұраларын, ауызша дәстүрлерін және әңгімелерін сақтау құралы болып табылады. Басса халқының даналығы мен тарихын ауызша айту арқылы жеткізуде ақсақалдардың рөлі өте маңызды. Б . А . Дәстүрлі наным-сенімдер мен діндер: Басса халқы ата-бабаларының рухтарымен тығыз байланыста және олар физикалық әлеммен қатар өмір сүретін рухани әлемге сенеді. Олардың дінінде ата-бабаларына табыну, анимизм және дәстүрлі рәсімдер маңызды орын алады. Басса халқы табиғатты құрметтейді және қоршаған ортамен тығыз қарым-қатынаста болады, бұл олардың ауыл шаруашылығы мен аңшылық әдет-ғұрыптарында көрінеді. В. Өнер және қолөнер: Басса мәдениетінде суретшіліктің терең тамырлары бар. Шебер қолөнершілер ағаштан жасалған күрделі ою-өрнектер, бет-әлпеттер мен мүсіндерді жасайды. Бұл өнер түрлері түрлі рәсімдерде, соның ішінде бастамашылық рәсімдер мен жерлеу рәсімдерінде қолданылады. Д. Музыка мен би: Бассалар үшін музыка мен би маңызды рөл атқарады. Басса халқы әртүрлі дәстүрлі аспаптарды, мысалы, барабан, ксилофон және флейталарды қолданады. Музыканың екі кең санат бар: қалалық (Ассико, Н'гола және Ма Куне) және ауылдық стильдер.
The Bassa people are primarily speakers of the Bassa language, which belongs to the Bantu language family. Their language serves as a vehicle for preserving their cultural heritage, oral traditions, and storytelling. Elders play a crucial role in passing down the wisdom and history of the Bassa people through oral narratives. B. Traditional Beliefs and Religion:
The Bassa people have a strong connection to their ancestral spirits and believe in a spiritual world that coexists with the physical realm. Ancestor worship, animism, and traditional rituals are integral to their religious practices. The Bassa people also revere nature and maintain a close relationship with the environment, which is reflected in their agricultural and hunting customs. C. Art and Craftsmanship:
Artistry is deeply ingrained in Bassa culture. Skilled artisans create intricate wooden carvings, masks, and sculptures that are not only aesthetically stunning but also hold significant cultural and spiritual meaning. These art forms are used in various ceremonies, including initiation rites and funerals. D. Music and Dance:
Music and dance play a vital role in Bassa society, serving as expressions of joy, grief, and celebration. The Bassa people use various traditional instruments, such as drums, xylophones, and flutes, to accompany their dances, which are characterized by rhythmic movements and colorful costumes. There are two broad categories of music: Urban (Assiko, N'gola and Ma Kune) and rural styles.
Тіл
Басқа мәдениеттермен бетпе-бет келген көптеген тілдер сияқты, басса тілі де белгілі бір қарыздарды енгізді және уақыт өте келе дамыды. Біз оның дамуының төрт кезеңін ажыратамыз, 1472 жылға дейін сөйленген басса, 1472 мен 1919 жылдар аралығында сөйленген басса, 1919 мен 1945 жылдар аралығында сөйленген басса және бүгінгі басса. Баса (немесе басса) тілі банту тілдері тобына жатады45. Оны Эдея, Эсека және Дуала қалаларындағы 800 000-ға жуық адам айтады. Бұл тілде көптеген банту тілдеріне тән фонетикалық және грамматикалық сипаттамалар бар, мысалы есімдер кластары, имплозивті b және тондық жүйе: жоғары тон, төмен тон, төмен жоғары тон, жоғары төмен тон, ортаңғы тон. Тілдің транскрипциясы латын әліпбиімен жасалады, оның ішінде банту тілдеріне тән дауыссыздар, дауыстылар мен акценттер бар.
Асханалық ерекшеліктер
1472 жылдан бастап әкелінген әртүрлі өнімдер Бассаның күнделікті тұтынуының бөлігі болып табылады: ром, тұз. Кейбір танымал Камерун тағамдары Басса елінен шыққан, оның ішінде Бонго соусы мен Минтумба. Минтумба - бұл банан жапырағына оралған және байланған пальма майымен, тұзбен, дәмдеуіштермен және қымызбен араластырылған, бананнан жасалған нан.