Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кривая - Сербияның солтүстігіндегі өзен. Ұзындығы бойынша Сербияның Воеводина провинциясының шекарасында ағып жатқан ең ұзын өзен.
The Krivaja is a river in northern Serbia. With the length of it is the longest river that flows completely within the borders of Serbian province of Vojvodina.
Жоғарғы бағыт
Кривая Суботичка Пещарада, Жедник ауылының оңтүстік-батысында кездесетін бірнеше өзендерден басталады. Ең ұзын өзен Воеводинадағы ең көп халықты мекендейтін ауылдардың бірі Баймоктан солтүстік-шығыста орналасқан Павловац төбешігінен бастау алады. Ағын Дюрдин ауылы мен Ярамазов төбелі (Јарамазов) арасынан өтіп, солтүстік ағысымен (қазіргі Кривая) кездеседі және оңтүстікке қарай жалғасады. Өзен Мали-Београд және Зобнатица ауылдарынан өтеді, бұл туристік курорт және атақты жылқы фермасы орналасқан, Бачка-Топола қаласына дейін жетеді. Зобнатикада Кривая бөгеті салынып, суару және туризм үшін пайдаланылатын , ауданы 54,5 км болатын ұзақ жасанды Зобнатика көлі пайда болды.
The Krivaja springs out in the Subotička Peščara, from the several streams which meet southwest of the village of Žednik. The longest stream originates from Pavlovac hillock (Serbian Cyrillic: Павловац) northeast of Bajmok, one of the most populous villages in Vojvodina. The stream passes between the village of Đurđin and Jaramazov hillock (Јарамазов) before it meets the shorter, northern stream (already named the Krivaja) and continues to the south. The river passes next to the villages of Mali Beograd and Zobnatica, a tourist resort and site of the famous stud farm, before it reaches the town of Bačka Topola. At Zobnatica, the Krivaja is dammed, creating a long artificial Zobnatica Lake, with an area of , used for irrigation and tourism.
Төменгі бағыт
Өзен Бачка Тополадан кейін батысқа бұрылады, содан кейін тағы да оңтүстік-шығысқа қарай, Бажша ауылы мен Мали Иджош муниципалитеті құрайтын барлық үш елді мекеннің жанында: Мали Иджош шағын қаласы және Ловченак және Фекетич ауылдары. Србобран қаласында Кривая шығысқа бұрылады, терең емес, ұзын аңғарды кесіп шығады, онда ол Дунай Тиса Дунайының бөлігі болып табылатын Үлкен Бачка каналына құйылады. Өзеннің жалпы бұралу қатынасы 65:109 (олғада 15:33), сондықтан оның атауы (Кривая; серб тілінде бұралып жатқан өзен). Туриха ауылы Кривая өзенінің арнаға құйылатын жерінде 76 м биіктікте орналасқан.
The river turns west after the Bačka Topola and then turns sharply again to the southeast, near the village of Bajša and all three settlements that constitute the municipality of Mali Iđoš: the small town of Mali Iđoš and the villages of Lovćenac and Feketić. At the town of Srbobran, the Krivaja turns east, carving a shallow, long valley, in which it meanders for before it empties into the Great Bačka Canal, part of the Canal Danube Tisa Danube. Total meandering ratio of the whole river is 65:109 (in the valley 15:33), thus the name (Krivaja; Serbian for winding river). The village of Turija stands on the Krivaja's mouth into the canal, at an altitude of 76 m.
The Krivaja drains an area of , belongs to the Black Sea drainage basin and it is not navigable.
Ластану
Сербияның Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің 20 жыл бойы жүргізілген зерттеуі 2019 жылы жарияланды, бұл Воеводинадағы өзендер Сербиядағы ең ластанған болып табылады. 10 ең ластанған өзеннің 9-ы Воеводинадан, ал Воеводина өзендерінің 79% "өте нашар нәтижелерге" ие болды. Бачка Тополадан төменгі ағыстағы төменгі бөлігінде Кривая әсіресе ластанған және жылдар бойы "экологиялық қара нүкте" болып табылады. Суды қаланың өнеркәсіптері пайдаланады. Сонымен қатар, бөгеттің жоғары ағысында жазғы уақытта шаруашылықты суару үшін керекті судың мөлшері артық болады, сондықтан өзен баяу ашық кәріз арнасына айналады. Өзеннің суару деңгейі төмендеп, оны "Немажа" ("Өзен жоқ") деп атайды. Қақалар жоғалып, құстар мен масалар өсіп-өніп келеді. Суландыру "Фекетич" ауыл шаруашылығында қолданылады, олар су қажет деп санайды және оны "Воеводина Воде" провинциясына қарасты сумен айналысатын компанияға төлейді. Ферма өкілі "су деңгейі жеткіліксіз болған кезде бөгетті реттеу үшін біз оларды шақырамыз, олар әрқашан солай. Ал бөгеттің астында не болатынын біз білмейміз". "Воеводина Воде" компаниясы Сербобрандағы тағы бір су қоймасының жобасын жүзеге асырып жатыр, бұл мәселені шешеді. Жергілікті экологиялық қорғаушылар компанияның бұған дейінгі шешімінің, яғни өзенді сумен тазартудың, жануарлар дүниесі үшін қауіпті болғанын мойындамайды.
A 20 years long survey by the Serbian Environmental Protection Agency, published in 2019, showed that rivers in Vojvodina are the most polluted in Serbia. Of 10 most polluted rivers, 9 were from Vojvodina and total of 79% specimen from Vojvodina's rivers had "very bad results". Krivaja is especially polluted in the lower section, downstream from Bačka Topola, and has been "ecological black spot" for years. Water is used for city's industry. Additionally, the dam upstream holds more water for farm irrigation during summers than it should, so the river is turned into the slow open sewage canal. The river is almost disappearing, being colloquially called "Nemaja" ("No river"). The frogs disappeared while flies and mosquitos thrive. Irrigation is used on of the "Feketić" agricultural farm, who claim they need water and they pay it to "Vojvodina Vode", province owned company in charge of water. Representative of the farm said "we call them to regulate the dam when the water level is insufficient, which they always so. What happens below the dam, we don't know". "Vojvodina Vode" claimed they have a project of another reservoir, at Srbobran, which will solve the problem. Local environmentalists are not convinced as previous solution by the company, dredging of the river, was fatal for the wildlife.