Кіріспе

Голландиялық офтальмолог (1818-1889) Франсискус (Франц) Корнелиус Дондерс ФРС ФРСЕ (1818 жылы 27 мамыр - 1889 жылы 24 наурыз) - голландиялық офтальмолог. Өзінің мансабында ол Утрехттегі физиология профессоры болды және Нидерландтағы көз аурулары ауруханасын басқарып, халықаралық деңгейде көз аурулары бойынша авторитет ретінде танылды. Грейф пен Гельмгольцпен бірге ол ғылыми офтальмологияның негізгі негізін қалаушылардың бірі болды.

Өмір

Ол Тильбургте Ян Франц Дондерс пен Агнес Элизабет Хегтың ұлы болып дүниеге келді. Ол Дуйзель мектебінде және Тильбург пен Боксмеердегі семинарияларда білім алған. Он жеті жасында Франсискус Дондерс Утрехттегі әскери мектепте медицинаны оқып бастады. Бұл жерде ол эксперименталды зерттеуге деген құштарлығын, әсіресе химия саласында, тапты. Жиырма екі жасында ол хирург болу үшін жас әскери қызметке кірді. Бірнеше жыл бойы жас Дондерс Утрехттегі әскери медицина үшін Голландия корольдік ауруханасында оқыды, содан кейін 1840 жылы Лейден университетінен медицина докторы болды. Гаагада дәрігерлік қызмет атқарғаннан кейін, 1842 жылы ол Утрехт әскери медицина мектебінде физиология және анатомия бойынша оқытушы болып тағайындалды. Оқудағы жетістіктері арқасында ол өзінің ғылыми жұмысын зерттеуге мүмкіндік беретін жақсы байланыстар жасады. Көп ұзамай ол 1847 жылы Утрехт университетінде анатомия және физиология профессоры болды. 1847 жылы ол Утрехт университетінің доценті болды, ал 1862 жылы физиология бойынша толық профессорлық дәрежесіне ие болды. 1847 жылы ол Нидерланды Корольдік институтының тілшісі болды, ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясы болды; 1851 жылы ол мүше болды. Дондарс оқулықтағы білімнің таным саласына көп нәрсе ұсынатынын білген, бірақ ол тәжірибелер қатыстырылса, оның жақсаратынын және көбірек жарамдылығын сақтайтынын да білген. Дондарс абстрактілі ақыл-ой процесінің пайда болуына көп уақыт қажет екенін алғаш рет анықтады. Ол көз ауруларын зерттеу және зерттеу жұмыстарымен танымал. Ол импрессиялық тонометрді (1862) ойлап тапқан, астигматизмді емдеу үшін призмалық және цилиндрлі линзаларды енгізген (1860). Дондерс сондай-ақ адам реакция уақытындағы айырмашылықтарды когнитивтік өңдеудегі айырмашылықтарды анықтау үшін бірінші болып қолданды. Ол қарапайым реакция уақытын да, таңдау реакциясы уақытын да сынап, қарапайым реакция жылдам екенін анықтады. Бұл ұғым қазір когнитивтік психологияның негізгі қағидаларының бірі болып табылады, ал психикалық хронометрияның өзі тақырып емес, ол оқу, есте сақтау және назар аудару сияқты процестер туралы тұжырымдар жасауға арналған ең көп қолданылатын құралдардың бірі. Реакция уақытын пайдаланып, Дондерс реакция уақыты деп аталатын және оны талдаудың үш түрлі әдісін құрастырды. Жалпы нұсқасы А (жеңіл) тапсырмасы болды. Дондарс А тапсырмасын орындағанда, ол қатысушының аяғын ынталандырып, қолдың жылдам реакциясын өлшеді. Қатысушыларға алдын ала олардың қолдарының қаншалықты жылдам жауап беретінін өлшейтіндігі туралы айтылды (бұл оларға ынталандыруды жақсырақ сезуге мүмкіндік берді). Дондердің В тапсырмасы (таңдауы) оң қолды ынталандырудан және оң аяқтың жауап беруін өлшеуден тұрады. Бұл тапсырманың мақсаты А тапсырмасымен бірдей болды; Оның үстіне, субъектінің ынталандыруды ажырату және ынталандыруды көрсету қабілеті де өлшенді және жауап шешімінің араласуын қажет етеді. Үшінші ерекше тапсырма C тапсырмасы (Go/No go task) деп аталды. Қатысушылар оң аяқтағы қоздырғышты сезінгенде оң қолымен жауап беруді, бірақ сол жағымен олай етпеуді сұрады. Бұл тапсырма сонымен қатар қатысушылардың ынталандыруларды анықтау және сұралған жауап беру қабілетін өлшеу үшін жасалды. Дондерстің C тапсырмасы сезімдік және моторлық процестерде пайда болатын ынталандыруды ажыратудың араласуынсыз орындала алмайды. Ол осы процестердің ұзақтығын a, b және c әдістері деп белгілейді (мысалы a/a = жеу / жемеу). Осы әдістерді пайдалану үшін Дондерс сөйлеуді қайталау тапсырмасын қолданды. Әр түрлі әдістер үшін әртүрлі үлгілер қолданылды. Реакция уақытының үлгісі a<c<b. Donders c а дискриминация ұзақтығын таба алады және b c таңдау ұзақтығын таба алады деп үйретті. Франсискус Дондерс ой жылдамдығын өлшеуге үйренгенде, электромагнитті өлшеу үшін қолдануға ынталы емес еді. Оның айтуынша, әсердің қарқындылығы өзгерген сайын, нәтиже де өзгеріп отырады. Оның орнына ол адамның сөйлеу жылдамдығын график түрінде көрсететін фоноавтограф сияқты құрылғыларды қарады. 1858 жылы Дондарс Нидерландтың қажетті көз аурулары ауруханасы Nederlands Gasthuis voor Behoeftige en Minvermogende Ooglijders (қысқаша: Ooglijdersgasthuis) деп аталатын ауруханасын құрды. Оның алғашқы серіктесі Герман Снеллен болды. 1864 жылы ол "Көзіміздің үйлесуі мен сынуының аномалиясы туралы" атты еңбегін жариялады. Бұл кітап 1864 жылы жазылған және рефракция мен аккомодацияның бөлек қателеріне назар аударды. Осы кітаптың жарық көруі көз айнегінің бөлшек...

Отбасы

Ол екі рет үйленді: біріншісі 1845 жылы Эрнестин Циммерманға (1887 жылы қайтыс болды); екіншісі 1888 жылы Абрахам Арнольда Луиза Хабрехтке.