Кіріспе
Йосеф "Йосси" Банай (13 сәуір 1932 - 11 мамыр 2006) - әнші, кино және театр актері, әнші-жазушы, комедиан, лирик және Израильдің театр режиссері. 1998 жылы Театр үшін Израиль сыйлығын, 2004 жылы Израиль Театр сыйлығын алды. Банай Израильдегі ең үздік орындаушылардың бірі болып саналады.
Өмірбаян
Банай Иерусалимде мандат дәуірінде дүниеге келді және Махане-Ехуда базарының маңында өсті. Ол бірнеше танымал орындаушылар мен музыканттарды шығарған отбасы мүшелерінің бірі болды: оның ағалары Гаври, Я'аков және Хайм актерлер, оның ұлы Юваль және немерелері Эхуд, Ури, Ме'ир және Эвиатар музыканттар мен әншілер (кейде кейде әрекет етеді), ал оның немересі Орна - актриса және комедиант. Банай - Израиль қорғанысының атақты "Нахал" труппасының алғашқы мүшелерінің бірі. Ол мектепті 6-сыныпта тастап, театрға түседі, Фанни Ловичтің жетекшілігімен актерлік өнерді оқып, ақырында Хабима театрының труппасына қосылады. Өмір бойы ол Израильдегі көптеген театр компанияларымен бірлесіп жұмыс істеді. Ол драматург Нисим Алонимен тығыз қарым-қатынаста болды және Алонидің көптеген пьесаларының премьераларында ойнады. Банай сонымен қатар Ханок Левин мен Яков Шабтайдың пьесаларында танымал рөлдерді де ашты. Банай өзі бірнеше кабаре стиліне арналған ревюлер жазды, оларды әдетте жеке орындады. Сондай-ақ, ол өзінің ағасы Гавридің мүшесі болған Хагашаша Хачивер комедиялық триосы үшін комик скетчтер жазды және режиссерлік етті. Әнші ретінде ол өзінің жеке презентациясы, түтінді дауысы және француз әндерін орындау құмарлығымен танымал болды. Оның кейбір ревюлері Жак Брель мен Жорж Брассеннің әндерінің аудармаларынан тұрады, оларды көбінесе Наоми Шмер француз тілінен аударған. Шәмір Банайға бірнеше әнін өзі жазған. Ол Тель-Авивте қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның артында әйелі мен үш ұлы қалды (олардың бірі - Израильдің ең ықпалды поп-рок топтарының бірі "Машинаның" вокалисі Юваль Банай).
Бастауы
Банай Иерусалимнің Махане-Иегуда ауданындағы Агас көшесі, 1-үйінде Банай отбасында дүниеге келіп, өскен. Банай отбасы кедей, көп балалы, мәдени бай отбасы еді. Оның анасы, оның айтуынша, балаларды бір кір жуатын орыннан екіншісіне ауыстырып өсірген. Банай жүйелі түрде оқымаған, бастауыш мектепті бітірмеген, білімін өз бетімен алған. Банай достарымен және ағасы Хаим Банаймен бірге кәсіби емес кадрларда өнер көрсетті. Ол өзінің тұрғын ауданына келген театр қойылымдарына жасырын кіргеннен кейін және аға ағасы, актер Яков Банайдың ықпалынан театрдың әсеріне ұшырады. 1951 жылы "Нахал" оркестрінің алғашқы бағдарламасына орындаушы ретінде қосылды.
Театр актері ретінде
Әскери қызмет кезінде Банай Фани Лубицтің актерлік студиясында оқыды, тіпті одан оқуды жалғастыру үшін әскери қызметін екі жылға ұзартты. Оқуын аяқтаған соң, Любич оған: "Юсеф, мен бұл туралы ойланып, театрдан ештеңе іздемейтіндігіңізге көз жеткіздім", - деді. Алайда Банай театр актері болуды қалады. Ол Хабима театрының актерлік мектебінде оқуға қабылданды және театрға актер ретінде кірді, бастапқыда кішігірім, кейіннен маңызды кейіпкерлік рөлдерде. Жиырмадан асқан шағында ол театрлық құрылыммен байланысты емес, тәуелсіз актер болу үшін Хабима театрынан кетеді. Ол Парижге барып, француз мәдениетінің, әсіресе шансонның ықпалына түседі. Израильге оралғаннан кейін театр мен ойын-сауық сахналарында өнер көрсете бастады. Ол Хабима театрында және елдің көптеген ірі театрларында көптеген театр қойылымдарында ойнады, мысалы, Тель-Авив Хактана (Кіші Тель-Авив), Үкіметтік инспектор, Көпірден көрініс, Эдди Кинг, Намер Чабарбурот, Кавказдық сақина шеңбері, Өмірдің міндеті, Қабыл, шөл мен аштық және т.б. Ол оған үлкен әсер еткен драматург Нисим Алонидің пьесаларында жиі ойнады, соның ішінде "Патша киімдері", "Яффаның тігіншілері" және "Күйелі мен көбелек аңшысы". 1963 жылы Алони, Банай және Авнер Хизкияху "Жыл мезгілдері театрын" құрып, Алонидің "Америкалық ханшайым" пьесасын, сондай-ақ Чехов, Гоголь, Федор Достоевский және басқалардың шығармаларын сахналады. Алайда театр үш жылдан кейін жабылып қалды. Театрда соңғы рөлінде ол 2004 жылы Израиль театрлық сыйлықтарының марапатында ең үздік актер сыйлығын жеңіп алған Хабима театрында Яков Шабтайдың "Кетер Барош" пьесасында патша Дәуіт рөлін ойнады.
Жеке өмір
Банай Банай отбасының бірінші буынының ұлы, актер Яков Банай, Хайм Банай және Габри Банайдың ағасы. Ол Иланаға үйленіп, ұлы Юваль Банайды дүниеге әкеледі. Ол "Машина" тобының жетекші әншісі болды. Екінші рет Авиваға үйленгеннен кейін оның Даниял мен Ариел есімді ұлдары туды. Банай 2006 жылы 11 мамырда 74 жасында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Оның өлімін еске алу үшін барлық театрлардағы көрермендер бір минут үнсіз тұрды. Сол жылы оның соңғы синглі "Тарнегол Капарот" жарық көрді, оның музыкасын Миха Штрит жазды.
Мұра
Банайдың Израиль мәдениетіне әсері едәуір болды. Өнер жағынан ол әртүрлі шығармашылық салаларда терең із қалдыруға қол жеткізді: Оны көрермендер де, сыншылар да сахнадағы басымдықты актер ретінде қарастырады, драмалық пьесаларда (әсіресе патшалар мен дворяндар рөлдерінде) және комедиялық қойылымдарда үздік. Ол көптеген эскиздер жазды, олардың кейбіреулері басқалар үшін де, елдегі ойын-сауықшылардың ұрпақтарына әсер еткен және еврей тілінің сөйлеуіне ықпал еткен комедиялық тіл жасады. Ол "Ақ шаң-тозаң қоңыздар триосымен" байланысты көптеген сөз тіркестері мен идиомаларды енгізді, мысалы "Бізге жұмыс істеу", "Бұл радио ма?" және "Әлем күлкілі, сондықтан біз күлеміз" деген сөздер көпшілік аузында кең тараған. Алайда ол шығармаларында жоғары және құрметпен сөйлеуге тырысты. Ол ең үздік шығармашылдардың мәтіндерін мұқият таңдап алып, оларды театрландырылған қойылыммен орындаған жанды әнші еді. Ол әндерін "өнегелеп" орындаған, әрі оның терең дауысы ән мәтінін ерекше ерекшелендірген. Сонымен қатар, Банай мен Наоми Шемер Израильге француз әндерін енгізді, олар сол кезге дейін елде танымал емес еді. Ол қайтыс болғаннан кейін көптеген саясаткерлер мен суретшілер оны "соңғы ұрпақтың ұлы Израиль суретшісі" деп атап, аза тұтты. Сол кездегі премьер-министр Эхуд Ольмерт, оның өліміне байланысты үкімет шығарған арнайы мәлімдемесінде: "Йосы Банай режиссерлік, театр, сатира, кино және әншілік өнердегі зор таланттың үлгісі болды. Йоссидің ерекше дауысы Исраил мен Иерусалимдегі яһуди мемлекетінің қайта құрылуы туралы әңгімеде басты орынға ие болды".
He is regarded, both by the audience and critics, as a theatrical actor with a dominant stage presence, excelling in dramatic plays (especially in roles of kings and nobility) as well as in comedic performances. He wrote numerous sketches, some of them also for others, creating a comedic language that influenced generations of entertainers in the country and also contributed to the spoken Hebrew language. He introduced many expressions and idioms into the language associated with the "White Dung Beetle Trio," such as "Working on us", "Is it radio?" and "The world is funny, so we laugh", which became commonplace in many people's speech. Nevertheless, he insisted on maintaining a high and respectful language in his works. He was a soulful singer who carefully selected texts from the best creators, performing them with a theatrical presentation. He "acted out" his songs, and his deep voice especially emphasized the lyrics. Additionally, Bannai and Naomi Shemer introduced French chansons to Israel, which were not well known in the country until then. After his death, many politicians and artists mourned him, referring to him as the "great Israeli artist of recent generations". Ehud Olmert, the Prime Minister at the time, mourned him in a special statement issued by the government following his death, saying, among other things: "Yossi Banai was an exemplar of vast talent in directing, theater, satire, cinema, and singing. Yossi's unique voice was a central part of the story of the renewed Jewish state in Israel and Jerusalem".
Марапаттар
1998 жылы Банай Израиль театрына қосқан үлесі үшін "Театр сахнасы" сыйлығын алды.