Кіріспе

Грызли мен полярлық аюдың аралас түрі Грызлиполярлық аюдың гибриді (сонымен қатар, гризли, пиззли, зебра, гризлар немесе нанулак) - тұтқында және жабайы табиғатта кездесетін сирек кездесетін аюдың гибриді. 2006 жылы табиғатта бұл будандастың болуы Канаданың Арктикадағы Банкс аралында орналасқан Солтүстік-Батыс аумақтарындағы Сакс-Харбор маңындағы атылған ерекше көрінетін аюдың ДНК-сын тексеру арқылы расталды. Осыдан бері анықталған будандар саны сегізге жетті, олардың барлығы бір ақ аюдың анасынан тараған. Бұрын да жапайы өсірілген ақ аюдың гибридтері туралы хабарланған, бірақ аюлардың ата-бабаларын тексеру үшін ДНК тестілері жоқ. Генетикалық талдаулар аю түрлері арасындағы интрогрессивті будандастырудың бірнеше жағдайларын, соның ішінде Плейстоцен кезінде қоңыр аюларға полярлық аюдың ДНК-ның интрогрессиясын көрсетті ("гризли аю" Ursus arctos үшін жергілікті жалпы атау, ал "қоңыр аю" халықаралық және ғылымда тұтастай алғанда түрлерге қатысты қолданылады).

2006 жылғы ашылу

Айдахо штатының аңшысы Джим Мартелл 2006 жылы 16 сәуірде Солтүстік-Батыс аумақтарындағы Банкс аралындағы Сакс гарманы маңында гризли-полярлық аюдың буданын атып тастағаны туралы хабарланған. Мартелл өзінің жергілікті жетекшісі Роджер Куптанамен ақ аюларды аңшылыққа жіберді және ол жануарды кәдімгі ақ аю деп ойлап өлтірді. Билік өкілдері оның ақ аюға тән қалың, ақ түсті, қаймақтай ақ түкті, сонымен қатар ұзын тырнақтары, дөңселген арқасы, бетінің жазықтығы, көзінің, мұрнының, арқасының және аяғының айналасындағы қоңыр дақтар бар екенін байқағаннан кейін, оған қызығушылық танытты. Егер аюдың гризли екені анықталса, аңшы 1000 канаддық доллар айыппұл төлеп, бір жылға дейін түрмеге қамалуы мүмкін еді. 2006 жылдың 8 мамырында гризли полярлық аюдың гибридінің ашылуы туралы хабарланғаннан кейін көп ұзамай, комедиялық телешоу Колберт баяндамасы жаңа түрді Америка қауіпсіздігіне бірінші қауіп ретінде атады. Көптеген дау-дамайлар болғаннан кейін аю Мартелге қайтарылды.

Кейінгі ашылулары

2010 жылдың 8 сәуірінде Виктория аралындағы Улухакток қауымының инувиалуит аңшысы Дэвид Куптана ақ аю деп ойлаған адамды атып өлтірді. Жемшекті тексеріп, оның ДНК-сын тексергеннен кейін, оның анасы - боз аю, ал әкесі боз аю екені анықталды. Қаңқаларындағы қоңыр түкті, ұзын тырнақтары мен қаңқадай бас сияқты қара аю мен ақ аюдың арасындағы физикалық ерекшеліктерге ие. 2012-2014 жылдар аралығында тағы алты гибридті аюды аңшылар өлтірді немесе биологтар тірідей ұстады. Олардың алтысынан да үлгілер алынды, ал генетикалық талдау олардың гибридтік мәртебесін де, отбасылық қатынастарын да растады. Бұл аю ашық түсті, бірақ "қоңыр" гризлилер Ешбір жерде жиі кездеседі, ал Арвиат аюында будандарға тән басқа белгілер жоқ. Кейіннен генетикалық талдау арқылы Арвиат аюының таза қоңыр аю екені расталды.

Қоңыр аюлардың таралу аймағының кеңейуі мүмкін фактор

Қазіргі уақытта неге гризли аюлары полярлық аюлардың тіршілік ортасында кездесетіндігі белгісіз. 1951 жылы Банкс аралында гризли аю өлтірілгенімен, Канаданың солтүстік жағалауында бұл жануарлар түрі өте сирек кездесетін. 1991 жылы бір немесе бірнеше гризли аюлары материктік жағалаудан 500 км-ден астам қашықтықта орналасқан Мелвилл аралы маңындағы теңіз мұздарында тұмсық пен ақ аюларды аулап жүргені туралы дерек тіркелді. 2003 және 2004 жылдары Мелвилл аралында жұмыс істейтін геологиялық топ сол аймақтағы гризли аюдың фотосуреттері мен ДНК-сын алды. Олардың баяндамасында Канаданың Арктикалық архипелагында басқа да бірнеше байқау туралы мәліметтер жинақталды. Гризли аюлары өздерінің аумағын шығысқа қарай Хадсон шығанағына қарай, ал оңтүстікке қарай солтүстік Саскачеван мен Манитобаға қарай кеңейтіп келеді. 2003 және 2008 жылдар аралығында Манитоба штатының Черчилль қаласының оңтүстігіндегі Вапуск ұлттық саябағында жеті адам байқалды. Бұл аймақ полярлық аюлар үшін аналық үйлер және Гудзон шығанағындағы мұзсыз маусымда баспана ретінде пайдаланылады.

Ежелгі будандастыру

Солтүстік Канададағы гибридті аюлардың туыстық қатынастары мен ата-бабаларын растау үшін қолданылатын генетикалық әдістер 1990 жылдардың басына таман пайда болған және ежелгі тарихын ашуға жеткілікті күшті емес. Алайда, геномның жаңа әдістері геномдағы мыңдаған сайттарды талдап, хромосомалардың жеке фрагменттерінің тарихын белгілі бір популяцияларға (немесе гибридтік жағдайда түрлерге) қайтаруға мүмкіндік береді. Қоңыр аюлар мен полярлық аюлардың гендік зерттеулері ақ аюлардан қоңыр аюларға ген ағынының, бірақ керісінше емес, Плейстоцен кезінде кеңінен уақыт пен кеңістікте таралғандығын көрсетті. Әсіресе, Алясканың оңтүстік-шығысындағы Александр архипелагы аралдарында тұратын аюлар аналық митохондриялық ДНК-ның тұтас түрде полярлық аюларға, ал ядролық геномның 90% -дан астамы қоңыр аюларға тәнін біледі. Бұл соңғы мұз дәуірі аяқталғанда полярлық аюлар популяциясы солтүстікке қарай кері шегінген кезде, еркек қоңыр аюлар кейіннен көршілес материктен гендерді енгізген процесті көрсетеді, бірақ әйел қоңыр аюлар, әдетте, аралдарға жету үшін бірнеше шақырым ашық мұхит арқылы жүзуге қабілетсіз немесе дайын емес (осылайша митохондриялық ДНҚ алмасудың болмауы). Мұндай зерттеулер тек ақ аюлар мен қоңыр аюлармен шектелмеді, ал қазір түрі арасындағы гендер ағыны аюлардың тірі түрлерінің эволюциясы кезінде кең таралған сияқты.

Атау беру

2006 жылы табылғаннан бері гибридтің назарына түскеннен бері бұқаралық ақпарат құралдары бұл жануарды бірнеше портманталық атаулармен атап өтті, мысалы, пиззли аю, грулар аю және полизли, бірақ осы терминдердің бірін қолдану туралы консенсус жоқ. Канаданың жануарлар дүниесі өкілдері гибридті "нанулак" деп атауды ұсынды. Бір келісім бойынша, атасының аты мұндай комбинацияларда бірінші орында келеді: аталық полярлық аю мен аналық гризлидің ұрпағы ұсынылатын нанулак немесе "пиззли аю" болады, ал аталық гризли мен аналық полярлық аюдың ұрпағы "көк аю" немесе мүмкін анук болады.

Тұтқындағы будандар

2004 жылы Оснабрюк зоопаркында екі гризли-полярлы гибридті (бір аналық және бір аталық) сәби дүниеге келді, олардың физикалық белгілері, әдетте, ақ аю мен гризли аюдың арасындағы аралық. Мысалы, олардың денелері ақ аюдан кіші, бірақ гризлиден үлкен, ал бастары кең гризли басы мен арық ақ аюдың басы арасында орналасқан.