Кіріспе
Халықтық азаттық армиясының әскери соты (сонымен қатар, PLA әскери жоғары соты деп аталады) - Қытай қарулы күштерінің (оның ішінде PLA және Халықтың қарулы полициясы) ең жоғары деңгейдегі әскери соты. Бұл екіжақты басшылықпен ұйымдастырылған Театр деңгейінің орынбасары (副战区级): әкімшілік жағынан Орталық әскери комиссияның саяси және құқықтық комиссиясының тікелей қадағалауымен және жоғары халық сотының құзыретіндегі мамандандырылған халық соты ретінде.
1954 жылға дейін
1931 жылдың 1 қыркүйегінде ЕЮАН ауданының Кеңес үкіметі Революциялық әскери трибуналдың Уақытша ережесін жариялады, онда "Революциялық әскери трибунал Революциялық қарулы күштердің әскери құқық қорғау органы болып табылады және Қытай Қызыл Армиясының (барлық революциялық қарулы күштердің) тәртіпті және әскери басқаруды бұзу туралы мәселелерді қарастырады" деп жазылған. 1932 жылы 1 ақпанда Қытай Кеңес Республикасының Орталық Атқарушы Комитеті Қытай Кеңес Республикасының әскери соттарын ұйымдастыру туралы Уақытша ережені біріктіріп, жариялады, онда "қызыл армияның барлық деңгейлеріндегі әскерлері мен жергілікті қарулы командалар Қызыл армиядағы қылмыстық істерді қарау үшін әскери соттарды ұйымдастырады" деп көзделген. Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін және 1937 жылдың тамызында Қытай жұмысшылары мен шаруаларының Қызыл Армиясы Сегізінші Жол Армиясына қайта ұйымдастырылғаннан кейін Әскери инквизиция Сегізінші Жол Армиясының саяси бөлімінде құрылған Әскери Сот бөлімшесі болып өзгертілді. 1939 жылы Сегізінші жол армиясының саяси бөлімі Әскери әділет бөлімінің жұмысы туралы ереже жобасын шығарды, онда Әскери әділет бөлімінің дивизиялар, бригадалар, әскери округтер, әскери бөлімшелер және артқы гарнизондардың саяси бөлімдерінде құрылуы керек деп белгіленген. 1957 жылдың маусым айында ҚХА-ның Бас саяси департаменті ҚКП Орталық комитетінің әскери комиссиясының кеңейтілген отырысының шешіміне сәйкес және Жоғарғы халық сотының келісімімен, барлық деңгейдегі әскери соттар заңға сәйкес жоғары соттардың қадағалауымен қатар, армияның ішкі саяси департаменттерінің басшылығымен болды. 1958 жылы "Анти-оңшыл қозғалысы, энергияны ынталандыру және әскери сот жүйесінде үлкен серпіліс жасау" деген ұранмен әскери сот жүйесі көптеген істерге қатаң шаралар қабылдауын жалғастырды, ал айыптау көрсеткіші күрт өсті. 1958 жылдан кейін "Ұлы серпіліс" науқаны кезінде "Қорғаныс, әскери айыптау және әскери әділет департаменттерінің үш департаменттерінің ынтымақтастығын нығайту туралы ережеге" сәйкес ҚХА Бас саяси департаментінің Қорғаныс департаменті, Жоғарғы халық сотының әскери сот палатасы және Жоғарғы халық прокуратурасының әскери прокуратурасы әзірледі және шығарды. "Ұлы серпіліс" қозғалысы кезінде қорғаныс, әскери айыптау және әскери әділет департаменттері арасындағы жауапкершіліктерді бөлу жүйесі, өзара ынтымақтастық және өзара шектеу "үш бастықтың орнына бір басшы" (қорғаныс, прокуратура, әскери әділет департаменттерінің үш бастығының кез келгені басқа екі бастықтың орнына әрекет ете алады), "үш мүшедің орнына бір мүше" (бір прокурор, екі судья, үш прокурор және бір прокурор, бір скаут) және "үш мүше, үш прокурордың орнына бір мүше" (бір скаут) арқылы ауыстырылды. Бұл - қоғамдық қауіпсіздік бюросының, прокуратураның және еңбекті бөлу, ынтымақтастық және өзара тыныштық үшін жауапты болған соттардың жергілікті сот жұмысы "үш басшыға бір басшы" және "үш мүшеге бір мүше" дегенге ауыстырылған кездегі үрдіс. Кейбір әскери сот процестерінде сот процестері жаппай сынмен ұштасты, ал айыпталушылар қорғаныс құқығын мүлдем жоғалтты. Бұл тәжірибе әскери сот процестерінде үлкен қиындықтарға әкеліп соқты. 1982 жылғы Қытай Халық Республикасының Конституциясы мен 1983 жылғы Қытай Халық Республикасының Халықтық соттарының Органикалық заңында мемлекет ҚХА-ның ішінде әскери соттар құруы көзделген. Әскери соттардың үш деңгейі бар: ҚХА әскери соттары, әскери округтердегі әскери соттар және корпус пен әскери деңгейдегі әскери соттар. ҚХА әскери соттары Қытай Халық Республикасының Орталық әскери комиссиясы мен ҚХА-ның жалпы саяси департаментіне жауап береді, ал басқа деңгейдегі әскери соттар өз деңгейлеріндегі саяси органдарға жауап береді. Барлық деңгейдегі әскери соттардың сот жұмысын Қытай Халық Республикасының Жоғарғы Халық Соты бақылайды, ал төменгі деңгейдегі әскери соттардың сот жұмысын жоғары деңгейдегі әскери соттар бақылайды. ҚХА Әскери сотының төрағасын Ұлттық халық конгресінің Тұрақты комитетінің өтініші бойынша Жоғарғы халық сотының төрағасы тағайындайды және қызметтен босатады. 1996 жылы 25 мамырда Орталық әскери комиссияның нұсқауларына сәйкес Халықтың қарулы полициясы екі деңгейлі әскери соттар мен әскери прокуратуралар құрды. 1996 жылдың 23 шілдесінде Гонконг гарнизоны әскери соттар мен әскери прокуратуралар құрды. 1997 жылдың 24 қазанында Орталық әскери комиссия ҚОАК Бас қолбасшылығы�...
Міндеттер
Бірінші сатыда толық дивизиялық немесе одан жоғары дәрежедегі адамдар жасаған қылмыстар туралы істерді қарау. Шетелдік әскери қылмыстар бойынша сот жүргізу. Жоғарғы Халық соты бекіткен немесе тағайындаған істерді және соттың өзі қарауы тиіс деп санайтын басқа да қылмыстық істерді бірінші сатыда қарау. Төменгі әскери соттардың барлық шағымдарын қарау және қайта қарау.
Ұйым
2016 жылғы реформаға дейін әскери сот үш толық бөлімдік деңгейдегі органды қамтыды. Бірінші сот бөлімі: әскери соттардың әскери бөлімдердің шешімдеріне қатысты апелляциялық істерді және өлім жазасын қайта қарау істерін қарайды. Өлім жазасына кесілген қылмыстық істер де ҚХА әскери соты қарағаннан кейін Жоғарғы халық сотына мақұлдау үшін хабарланады. Екінші сот бөлімі: Әскердің негізгі бөлімшелерінің әскери соттарының шешімдерінің құқықтық әсеріне қатысты шағымдарды, хаттар мен сапарларды және сот қадағалауын тыңдайды. Азаматтық іс жүргізу бөлімі: әскердің негізгі бөлімшелерінің әскери сотының үкіміне қатысты шағымдарды, сондай-ақ заңды күшіне енген азаматтық сот шешімдерінің апелляциялық істерін қарайды; әскердің азаматтық істеріндегі сот шешімінің орындалуын жүзеге асырады.