Кіріспе

Қытай Халық Республикасында (ҚХР) қарулы күштердің жоғарғы бағыныштылығы Қытай Коммунистік партиясының Орталық әскери комиссиясы (ОӘК) тарапынан жүзеге асырылады. Сонымен қатар, мемлекеттік ОӘК (ҚХР ОӘК) де бар. Заң жүзінде екі ОӘК-тің міндеттері бөлек, бірақ бұл айырмашылық іс жүзінде көріне бермейді, себебі екі органның құрамында көбінесе бірдей адамдар болады. 2000-ші жылдардан бері ҚКП Бас хатшысы ОӘК төрағасы болып табылады және елдің басқарушы органы – Политбюроның тұрақты комитетінде қарулы күштерді ұсытады.

Тарих

ҚХР 1949 жылы құрылғанда Халықтық азаттық армиясының (ХАА) басқаруы Халықтық революциялық әскери кеңеске, мемлекеттік органға, ККП коалициялық үкіметін басқаратын мемлекеттік органға берілді. ҚКП ОАК жойылды. 1954 жылғы ҚХР Конституциясы президентті жоғарғы бас қолбасшы және Ұлттық қорғаныс кеңесінің (ҰҚК) төрағасы етіп белгіледі. Сонымен қатар, ҚКП ОАК қайта құрылды және қарулы күштердің негізгі саясатты қалыптастыру органы болды. Мемлекет пен партия арасындағы басқару және саясатты қалыптастырудың бөлінуі мемлекеттік және партиялық органдардың ортақ мүшелігі арқылы байланыстырылды; мысалы, Мао Цзэдун президент және ОАК төрағасы болды. 1970-ші жылдардың соңында және Мәдени революцияның аяқталуымен ҚХР және ҚКП Конституцияларына енгізілген түзетулер ҚКП төрағасын жоғарғы бас қолбасшы етіп тағайындады. Дэн Сяопиннің саяси реформалары қарулы күштерге қатысты жауапкершілікті партия мен мемлекет арасында қайта бөліп берді. 1982 жылғы ҚХР Конституциясы ҚХР ОАК-ны жоғарғы басқаруды ресми түрде жүзеге асыру үшін құрды, Ұлттық халық конгресі төрағаны сайлап, саяси жұмыстан басқа барлық мәселелерді шешетін болды. 1982 жылғы ҚКП Конституциясында белгіленгендей, ҚКП ОАК саяси жұмыстарға жауапты болды. Тағы да, ОАК арасындағы келіспеушіліктер ортақ мүшелік арқылы жойылды. ОАК-ның түрлі мемлекеттік және партиялық органдармен арақатынасы жоғарғы басқаруды заңды тұрғыдан беймазды ете алады. Бұл беймаздық 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылық пен қырғыннан кейін ҚКП-ның қарулы күштерден адалдық талап етуіне себеп болуы мүмкін.