Кіріспе

Синьцзяндағы жартылай әскери және экономикалық ұйым

Синьцзян өндірістік және құрылыс корпусы (XJBT; 新疆生产建设兵团; 新疆兵团), сондай-ақ Бингтуан ("Корпус") деп белгілі, сыртқы атауы – Қытай Синьцзян тобы, Қытайдың Синьцзян-Уйғыр автономды аймағындағы мемлекеттік кәсіпорын және жартылай әскери ұйым. ХЖБТ 1954 жылы Мао Цзэдунның бұйрығымен құрылды және алғашқы онжылдықтарда шекаралық аймақтарда әскери бөлімшелерді орналастырудың дәстүрлі Тунтян жүйесін үлгі етіп алып, сирек қоныстанған аймақтарды дамытты. ХЖБТ Мәдени революция кезінде ауыр зардап шекті және 1975 жылы толығымен таратылды, кейін 1981 жылы, ішінара совет-афған соғысының нәтижесінде қайта құрылды. Ол Синьцзянға экономикалық үстемдігін қайта орнатты, сонымен қатар "үш жамандыққа" (сепаратизм, діни экстремизм және терроризм) қарсы күреске жауапты болды. Тарихында ХЖБТ фермалар, қалалар мен кенттер салды, таратылған әскери бөлімшелерге жер мен жұмыс орындарын берді және Қытайдың басқа аймақтарынан келген хань мигранттарын ассимиляция науқаны аясында қоныстандырды. ХЖБТ қалаларды басқарады, онда түрмелер, денсаулық сақтау, полиция, сот және білім беру жүйесін ұйымдастырады, сондай-ақ көптеген акционерлік компанияларда үлеске ие. Ол Синьцзянның экономикалық, саяси және әскери істеріне кеңінен қатысады, оны "мемлекет ішіндегі мемлекет" деп атайды. Оны Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) Синьцзян комитетінің хатшысы, қазіргі уақытта Ма Синруй басқарады, бірақ ХЖБТ-ның ҚКП хатшысы ұйымның күнделікті істерін жүзеге асырады.

Тарих

XJBT дәстүрлі қытайлық туньтиан жүйесінен, шекаралық аймақтарда әскери бөлімшелерді орналастыру саясатынан – олардың өзімен-өзі қамтамасыз етілуі үшін, сондай-ақ Тан және Цин династияларындағы ұқсас саясаттардан бастау алады. 1954 жылдың қазан айында Мао Цзэдун Өндіріс бөліміне 1954 жылы «еңбек пен күшті біріктіру, шекараны отарлау және мекендеу» міндетімен Халықтық Азаттық Армиясының Синьцзян Өндіріс және Құрылыс корпусын құруды бұйырды. XJBT-ны Ван Чжэн құрды. Бастапқыда оның құрамында 175 000 әскери қызметкер болды, ал бірінші қолбасшысы Тао Цзиюэ болды. Ол әскери резервтік күштерді қамтамасыз етті, бірақ олар қолданылмады. 2008 жылдан кейін ауыл шаруашылығын механикаландырудың жақсаруына байланысты студенттер мақта жинауға міндетті болмады. 1980 жылдардан бастап, қойылған міндет – әлеуметтік тұрақтылықты және ұлттық бірлікті қорғау үшін «үш күштің» (сепаратизм, діни экстремизм және терроризм) «құрылымдық іс-әрекеттерін» болдырмау және жою болды. Ол былай деді:

blockquote|XPCC Синьцзяндағы параллель үкімет болып табылады және ұйғырларды бақылау, жаппай ұстау және мәжбүрлеу еңбегіне тікелей қатысады. XJBT көптеген тұтқын лагерьлерін басқарды, сондай-ақ ХКП-ның аймақтағы хань этникалық тобын қоныстандыру жөніндегі күш-жігерін іске асырды. 2021 жылдың маусым айында АҚШ Сауда департаменті XJBT-ны Өнеркәсіп және қауіпсіздік бюросының санкциялық тізіміне енгізді.

Канада

АҚШ үлгісімен, Global Affairs Canada 2021 жылдың қаңтар айында адам құқықтарын бұзу фактілеріне байланысты XJBT-ге санкциялар салды.

Еуропалық Одақ

2021 жылдың наурыз айында Еуропалық Одақ Кеңесі XJBT қоғамдық қауіпсіздік бюросын шектеу шараларына жататын ұйым деп тізімге енгізді. Тізімге енгізу себебі – бұл ұйымның "ұйғырлар мен басқа мұсылман этникалық топтарына қарсы кең ауқымды, еріксіз ұстаулар мен қадір-қасиетін төмендету сияқты ауыр адам құқықтары бұзушылықтарына жауапты болуы".

Экономикалық қызмет

XJBT көптеген акционерлік компаниялар құрды. XJBT өзінің экономикалық қызметі үшін "China Xinjian Group" деген атауды қолданады. XJBT аумағы мен халқы әдетте Синьцзянның жалпы сандарының бір бөлігі ретінде беріледі, бірақ XJBT ЖІӨ-сі әдетте бөлек көрсетіледі. XJBT-нің негізгі экономикалық қызметі ауыл шаруашылығы болып табылады, оның ішінде мақта, жеміс-жидек, көкөніс, азық-түлік дақылдары, өсімдік майы және қант қызылшасы. Маңызды өнімдер: мақта, қызанақ, кетчуп, Корла алмұрттары, Турпан жүзімдері және шарап. 2018 жылы XJBT Қытайдың мақта өндірісінің 30%-ын өндірді. Өз тарихында XJBT маңызды тау-кен және тау-кенмен байланысты салаларды құрды, олардың көпшілігі кейіннен Синьцзян үкіметінің қолына берілді. XJBT сондай-ақ сауда, тарату, жылжымайтын мүлік, туризм, құрылыс және сақтандыру сияқты үшінші өнеркәсіп салаларына қатысады. Қазіргі уақытта XJBT-де он бір ашық сауда-саттық жасайтын еншілес компаниялар бар. Олар:
Xinjiang Baihuacun Co., Ltd. (新疆百花村股份有限公司) (百花村, 600721. SS) – негізінен ақпараттық технологиялар
Xinjiang Tianye Co., Ltd. (新疆天业股份有限公司) (新疆天业, 600075. SS) – негізінен пластмасса
Suntime International Economic Trading Co., Ltd. (新天国际经贸股份有限公司) (新天国际, 600084. SS) – негізінен халықаралық сауда
Xinjiang Talimu Agriculture Development Co., Ltd. (新疆塔里木农业综合开发股份有限公司) (新农开发, 600359. SS) – негізінен мақта
Xinjiang Yilite Industry Co., Ltd. (新疆伊力特实业股份有限公司) (伊力特, 600197. SS) – негізінен спирттік ішімдіктер
Xinjiang Chalkis Co., Ltd (新疆中基实业股份有限公司) (新中基, 000972. SZ) – негізінен қызанақ және оған байланысты өнеркәсіптер
Xinjiang Tianhong Papermaking Co., Ltd. (新疆天宏纸业股份有限公司) (新疆天宏, 600419. SS) – қағаз өндіру
Xinjiang Tianfu Energy Co., Ltd. (新疆天富能源股份有限公司) (天富能源, 600509. SS) – электр энергиясы
Xinjiang Guannong Fruit & Antler Co., Ltd. (新疆冠农果茸股份有限公司) (冠农股份, 600251. SS) – жемістер; мал шаруашылығы
Xinjiang Qingsong Cement Co., Ltd. (新疆青松建材化工股份有限公司) (青松建化, 600425. SS) – цемент
Xinjiang Sayram Modern Agriculture Co., Ltd. (新疆赛里木现代农业股份有限公司) (新赛股份, 600540. SS) – негізінен мақта

Білім беру және БАҚ

XJBT бастауыш, орта және жоғары білім беруді қамтитын өз білім беру жүйесін (Шихези университеті (石河子大学) және Тарим университеті (塔里木大学) сияқты екі университетін қоса алғанда); өзінің күнделікті газеті – «Бингтуан Daily»; және провинциялық және дивизиялық деңгейлердегі өз телеарналарын пайдаланады.