Кіріспе

Ұлттар Лигасының Веймар Республикасындағы мандаты (1920-1935) Ұлттар Лигасының Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған протектораты Саар бассейнінің аумағы (Saarbeckengebiet, Saarterritorium; ) 1920-1935 жылдары Ұлттар Лигасының мандаты бойынша Ұлыбритания мен Франция басып алған және басқаратын аймақ болды. Оның өз туы бар еді (1920 жылы 28 шілдеде қабылданған): көк, ақ және қара түстегі көлденең үш түсті. Көк пен ақ бояу Баварияны, ал ақ пен қара Пруссияны білдірді, оның жерінен Саар аймағы құрылды. Бастапқыда, оккупация Версаль келісімінің аясында болды. 1933 жылы оның халқы 812 000 адам болды, астанасы Саарбрукен болды. Аумағы қазіргі Германияның Саар жеріне жақын, бірақ аумағы жағынан сәл кішірек. 1935 жылы плебисцит өткізілгеннен кейін ол Германияға қайтарылды.

Басқару комиссиясы

Версаль шартына сәйкес, жоғары индустрияланған Саар бассейні, оның ішінде Саар көмір ауданы (link=no), Ұлыбритания мен Франция билік етіп, Ұлттар Лигасының мандаты бойынша он бес жыл бойы билік етуге тиіс еді. Оның көмір кен орындары да Францияға берілуі тиіс еді. Осы уақыт ішінде Саар аймағын бес адамнан тұратын Басқарушы комиссия (қысқаша Reko) басқарды. Мандаттың талаптарына сәйкес, Комиссияға кем дегенде бір француз және бір неміс тұрғыны Саарда тұруы керек еді. Он бес жылдан кейін Саардың болашақ мәртебесін анықтау үшін плебисцит өткізіледі. Аумақ Пруссияның Рейн-Триер аймағының және Баварияның Пальцинат округінің бөліктерін қамтыды, олардың тұрғындары Саар көмір шахталарында жұмыс істеген шахташылардың едәуір санын қамтыды. Аумақ өзінің пошта маркалары мен валютасын (Саар франкы) шығарды.

Саар аймағының аймақтық кеңесі

Саар аймағында өз билігі жоқ еді; оның орнына Басқарушы комиссия (неміс тілінде Regierungskommission немесе қысқаша "Reko") барлық заңнаманы өзі шешті. Версаль шартының 23-тармағына сәйкес, басқарушы комиссия Саар аймағының тұрғындарының сайланған өкілдерінің жиналысын басқарушы комиссияның өзі белгілейтін тәртіппен құруы керек еді. 1922 жылдың маусым айында Басқарушы комиссия облыстық кеңестің алғашқы сайлауын өткізді, ал облыстық кеңестің екінші сайлауынан бастап заң шығару мерзімі үш жылдан төрт жылға дейін ұзартылды, сайлау 1928 жылы және 1932 жылы өтті. Өңірлік кеңес 30 мүшесін құрады, Басқарушы комиссия бір адамды төраға ретінде, Өңірлік кеңестің президенті (Landesratspräsident) ретінде әдейі белгіледі. Бірінші заң шығару кезеңінде Рэко тіпті президентті өз мүшелерінің арасынан таңдамады. Сайлаушылардың 98% қатысқан кезде плебисциттің нәтижесі бойынша басым көпшілік, 90,8%, Германия Рейхке қосылу үшін дауыс берді, тек 8,8% ғана қазіргі жағдайды сақтап қалуды қалайды, ең алдымен олар нацистердің билігін қаламайды. Үшінші нұсқа - Франциямен қосылу - 0,4% дауыс жинады. Дауыс беруден кейін Гитлер Германияның "Францияға ешқандай аумақтық талап қоюы жоқ" деп жариялады.

Неміс билігі

1935 жылы 17 қаңтарда Ауғанстанның Германиямен қайта қосылуын Лига Кеңесі мақұлдады. 1 наурызда Германия аймақты Германия империясына қайта біріктірді, Жозеф Бюркельді "Саар жерін қайта қосу жөніндегі рейхскомиссары" етіп тағайындады. Аумаққа бас сауғалаған нацизмге қарсы көптеген қарсыластар, сондай-ақ Саардың бұрынғы саясаткерлері мен билік иелері оккупациямен ынтымақтастық жасаған түрмеге қамалды. Қайта кіріктіру аяқталған деп саналған кезде, губернатордың атағы 17 маусымда қайтадан "Сарландия үшін рейхскомиссар" болып өзгертілді. Жаңа Гау Рейнге дейін кеңейтіліп, Баварияның Пфальц ауданына қосылған кезде, 1940 жылы 8 сәуірде аймақтың атауы қайтадан Саарфальц, "Саар Пфальц" деп өзгертілді. Франция шайқасынан кейін CdZ Gebiet Lothringen қайтадан қосылған аумағы Рейхсгауға қосылды. Облыстың атауы 1941 жылы 11 наурызда "Батыс наурыз" немесе "Батыс шекара" деген мағынаны білдіретін Вестмарк деп бекітілді, оның губернаторы Рейхстаттхальтер ин дер Вестмарк, "Батыс наурыздағы Рейх губернаторы" деп аталды. 1944 жылдың 28 қыркүйегінде рейхс комиссары Йозеф Бюркель қайтыс болды, оның орнын Вилли Штор 1945 жылдың 21 наурызына дейін басқарды, содан кейін аймақты АҚШ әскерлері жаулап алды, ол сол жылдың шілдесінде француз күштеріне тапсырды.

Француз протектораты

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Франция протектораты құрылды. 1955 жылы 23 қазанда референдум өткізіліп, француз билігі мен ықпалына тоқталды. 1957 жылы 1 қаңтарда Саар жері Батыс Германияға қосылды.