Екінші дүниежүзілік соғыс арасындағы Еуропа

Шлиффен жоспары: Францияға қарсы неміс әскерін орналастыру жоспары

Шлиффен жоспары: 1914 ж. Францияға шабуыл жоспары. Германияның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы стратегиясы, Бельгия арқылы Францияға басып кіру.

34 мин оқу

100%

Дереккөз: Schlieffen Plan — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Германияның Францияға қарсы жоспары, 1914 жылғы француздық жоспар

Шлиффен жоспары (Шлиффен жоспары,) – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның соғыс жоспарларына берілген атау. Ол 1914 жылдың 4 тамызында басталған Франция және Бельгияға жасалған шабуылға байланысты, және фельдмаршал Альфред фон Шлиффеннің ықпалымен және оның ойлау жүйесімен тығыз байланысты. Шлиффен 1891 жылдан 1906 жылға дейін Германия армиясының Бас штабының бастығы болды. 1905 және 1906 жылдары Шлиффен француздық үшінші республикаға қарсы шешуші (жеңіске жеткізетін) шабуыл үшін армияны орналастыру жоспарын жасады. Неміс әскерлері Францияға жалпы шекарадан емес, Нидерланды және Бельгия арқылы шабуылдауға тиіс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін, Германияның ресми тарихшылары Рейхсархив және басқа да авторлар бұл жоспарды жеңіске жетелейтін жоба деп сипаттады. Генерал-оберст (генерал-полковник) Гельмут фон Мольтке кіші 1906 жылы Шлиффеннің орнын басып, Германия Бас штабының бастығы болды және Марнадағы бірінші шайқастан (1914 жылдың 5-12 қыркүйегі) кейін қызметтен босатылды. Неміс тарихшылары Мольтке жоспарды өзгерту арқылы, қорқыныштан оны бұзды деп мәлімдеді. Олар Мольтке кішінің Шлиффен жасаған жобаны орындамағанын, осылайша соғысқа қатысушыларды төрт жылдық тозу соғысына итермелегенін көрсетіп, қалыптасқан түсініктерді құруға жетті. 1956 жылы Герхард Риттер «Шлиффен жоспары: Мифтің сыны» (Der Schlieffenplan: Kritik eines Mythos) деген кітабын жариялады, бұл жоспардың егжей-тегжейлеріне күдікпен қарау кезеңін бастады. Жоспарды жоба ретінде қараудан бас тартты, өйткені бұл Гельмут фон Мольтке ағаның қалыптастырған пруссиялық соғыс жоспарлау дәстүріне қайшы келді, онда әскери операциялардың нәтижесін болжау мүмкін емес деп есептелді. Мобилизация және орналастыру жоспарлары маңызды болды, бірақ науқан жоспарлары мәнсіз болды; командирлер бағынышты командирлерге нұсқау беруге тырысудың орнына операцияның мақсатын белгілеп, бағыныштылары оны миссиялық тактика арқылы іске асырды. 1970 жылдардағы жазбаларда Мартин ван Кревельд, Джон Киган, Хью Страхан және басқалар Бельгия және Люксембург арқылы Францияға шабуыл жасаудың практикалық аспектілерін зерттеді. Олар неміс, бельгиялық және француз теміржолдарының, сондай-ақ бельгиялық және солтүстік француздық жол желілерінің физикалық шектеулері француздар шекарадан шегінсе, шешуші шайқас үшін жеткілікті әскерді жылдам және алысқа жылжытуға мүмкіндік бермейтініне келді. 1914 жылға дейінгі Германия Бас штабының көптеген жоспарлары құпия болды және әр сәуір айында жаңа жоспарлар жасалғанда құжаттар жойылды. 1945 жылдың сәуір айында Потсдамды бомбалау кезінде пруссиялық армия мұрағатының көп бөлігі жойылды және тек толық емес жазбалар мен басқа құжаттар ғана сақталды. Германия Демократиялық Республикасы (ГДР) құлағаннан кейін кейбір жазбалар табылды, бұл 1918 жылдан кейінгі көптеген жазбалардың қате екенін дәлелдеп, Германияның соғыс жоспарының тұжырымдамасын жасауға алғашқы мүмкіндік берді. 2000 жылдары ГДР-дан мұраланған құжаттардың ішінде RH61/v.96 деген құжат табылды, ол 1930 жылдардағы соғысқа дейінгі неміс Бас штабының соғыс жоспарын зерттеуде қолданылған. Шлиффеннің соғыс жоспарының тек шабуылдық екендігі туралы тұжырымдар оның тактика туралы жазбалары мен сөздерін стратегиялық деңгейге экстраполяциялау арқылы жасалған. 1999 жылғы «Тарихтағы соғыс» журналындағы мақаласынан бастап, «Шлиффен жоспарын ойлап табу» (2002) және «Нағыз неміс соғыс жоспары, 1906–1914» (2011) кітаптарында Теренс Зубер Теренс Холмс, Анника Момбауэр, Роберт Фоли, Герхард Гросс, Холгер Гервиг және басқалармен пікірсайыс жүргізді. Зубер Шлиффен жоспарының 1920 жылдары өздерін ақтау үшін және Германияның соғыс жоспары Бірінші дүниежүзілік соғыстың себебі емес екенін дәлелдеу үшін жартылай жазушылар тарапынан құрастырылған миф екенін ұсынды. Кейінгі зерттеулер Зубердің тезисін толық қолдамады, бірақ ол Шлиффеннің күмәнданудан зардап шеккеніне қатысты зерттеулерге ықпал етті.

The Schlieffen Plan (Schlieffen Plan, ) is a name given after the First World War to German war plans, due to the influence of Field Marshal Alfred von Schlieffen and his thinking on an invasion of France and Belgium, which began on 4 August 1914. Schlieffen was Chief of the General Staff of the German Army from 1891 to 1906. In 1905 and 1906, Schlieffen devised an army deployment plan for a decisive (war winning) offensive against the French Third Republic. German forces were to invade France through the Netherlands and Belgium rather than across the common border. After losing the First World War, German official historians of the Reichsarchiv and other writers described the plan as a blueprint for victory. Generaloberst (Colonel General) Helmuth von Moltke the Younger succeeded Schlieffen as Chief of the German General Staff in 1906 and was dismissed after the First Battle of the Marne (5–12 September 1914). German historians claimed that Moltke had ruined the plan by tampering with it, out of timidity. They managed to establish a commonly accepted narrative that Moltke the Younger failed to follow the blueprint devised by Schlieffen, condemning the belligerents to four years of attrition warfare. In 1956, Gerhard Ritter published Der Schlieffenplan: Kritik eines Mythos (The Schlieffen Plan: Critique of a Myth), which began a period of revision, when the details of the supposed Schlieffen Plan were subjected to scrutiny. Treating the plan as a blueprint was rejected because this was contrary to the tradition of Prussian war planning established by Helmuth von Moltke the Elder, in which military operations were considered to be inherently unpredictable. Mobilisation and deployment plans were essential but campaign plans were pointless; rather than attempting to dictate to subordinate commanders, the commander gave the intent of the operation and subordinates achieved it through [[Mission type tactics (mission tactics). In writings from the 1970s, Martin van Creveld, John Keegan, Hew Strachan and others, studied the practical aspects of an invasion of France through Belgium and Luxembourg. They judged that the physical constraints of German, Belgian and French railways and the Belgian and northern French road networks made it impossible to move enough troops far enough and fast enough for them to fight a decisive battle if the French retreated from the frontier. Most of the pre 1914 planning of the German General Staff was secret and the documents were destroyed when deployment plans were superseded each April. The bombing of Potsdam in April 1945 destroyed much of the Prussian army archive and only incomplete records and other documents survived. Some records turned up after the fall of the German Democratic Republic (GDR), making an outline of German war planning possible for the first time, proving wrong much post 1918 writing. In the 2000s, a document, RH61/v.96, was discovered in the trove inherited from the GDR, which had been used in a 1930s study of pre war German General Staff war planning. Inferences that Schlieffen's war planning was solely offensive were found to have been made by extrapolating his writings and speeches on tactics into grand strategy. From a 1999 article in War in History and in Inventing the Schlieffen Plan (2002) to The Real German War Plan, 1906–1914 (2011), Terence Zuber engaged in a debate with Terence Holmes, Annika Mombauer, Robert Foley, Gerhard Gross, Holger Herwig and others. Zuber proposed that the Schlieffen Plan was a myth concocted in the 1920s by partial writers, intent on exculpating themselves and proving that German war planning did not cause the First World War. Later scholarship did not uphold the Zuber thesis except as a catalyst for research which revealed that Schlieffen had been far less dogmatic than had been assumed.

Кабинеттік соғыс

1815 жылы француз революциялық және Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін еуропалық агрессия сыртқа бағытталды және континент ішіндегі соғыстар азайды. Олар династиялық билеушілерге адал кәсіби әскерлер шешкен, шағын жергілікті қақтығыстар болатын. Әскери стратегтер Наполеоннан кейінгі кезеңнің ерекшеліктеріне сәйкес келетін жоспарлар жасап, бейімделді. XIX ғасырдың соңында әскери ойлау Германияның біріктіру соғыстарымен (1864–1871) үлкен әсерге ие болды, бұл соғыстар қысқа болды және ірі жойқын шайқастармен шешілді. Карл фон Клаузевиц (1780–1831) өзінің «Соғыс туралы» (Vom Kriege, 1832) еңбегінде шешуші шайқасты саяси нәтижелерге әкелетін жеңіс деп анықтады. Нидерверфюнгстратегия (қарсыластың күшін басып тастау стратегиясы, кейіннен Вернихтунгстратегия (жою стратегиясы) деп аталды), шешуші жеңіске қол жеткізу саясаты, Наполеонның жеңілісінен кейін қалыптасқан баяу және сақтықпен соғыс жүргізу тәсілін ығыстырды. Немец стратегтері 1866 жылғы Аустрия-Пруссия соғысында австриялықтардың және 1870 жылғы француз императорлық армиясының жеңілісін шешуші жеңіс стратегиясының әлі де табысқа жете алатынының дәлелі деп қарады.

Франко-прусиялық соғыс

Фельдмаршал Хельмут фон Мольтке Үлкен (1800–1891) Солтүстік Германия Конфедерациясының әскерлерін басқарып, Наполеон III (1808–1873) басқарған Екінші француз империясының (1852–1870) әскерлеріне қарсы шапшаң және шешуші жеңіске жетті. 4 қыркүйекте, 1 қыркүйек 1870 жылғы Седан шайқасынан кейін республикалық мемлекеттік төңкеріс болды және Ұлттық қорғаныс үкіметі құрылды (4 қыркүйек 1870 ж. – 13 ақпан 1871 ж.), ол guerre à outrance (аяқсыз соғыс) жариялады. 1870 жылдың қыркүйегінен 1871 жылдың мамырына дейін француз армиясы Мольтке Үлкенге қарсы жаңа, жедел құрылған әскерлерді шығарды. Француздар көпірлерді, теміржолдарды, телеграфтарды және басқа да инфрақұрылымды жойды; азық-түлік, мал және басқа да материалдар неміс қолына тиюін болдырмау үшін эвакуацияланды. 2 қарашада жаппай әскер жинау жарияланды және 1871 жылдың ақпанына қарай республикалық армия 950 200 адамға жетті. Тәжірибесіздікке, оқудың жетіспеушілігіне және офицерлер мен артиллерияның тапшылығына қарамастан, жаңа әскерлердің саны Мольтке оларға қарсы үлкен күштерді жұмылдыруға мәжбүр етті, сонымен қатар Парижді қоршап, француз гарнизондарын тылда қалдырып, франк тирлерден (жабайы әскери күштерден) байланыс жолдарын қорғады.

Жөндеу стратегиясы

Стратегиялық дау (Стратегиялық дау) – Ханс Дельбрюк (1848–1929) әскери доктринаға және оның сыншыларына қарсы шыққаннан кейін қоғамдық пікірталас пен кейде ашулы пікір алмасу болды. Дельбрюк «Пруссия жылнамаларының» редакторы, «Саяси тарих шеңберіндегі соғыс өнерінің тарихы» (төрт том, 1900–1920) авторы және 1895 жылдан бастап Берлиндегі Гумбольдт университетінің заманауи тарих профессоры болды. Генералдық штабтың тарихшылары мен Фридрих фон Бернхарди, Рудольф фон Кэммерер, Макс Янс және Рейнхольд Козер сияқты сарапшылар Дельбрюк армияның стратегиялық біліміне күдік келтірді деп сенді. Дельбрюк Леопольд фон Ранке жасаған [[Көздерді сынау]] әдісін әскери тарихты зерттеуге енгізіп, «Соғыс туралы» еңбекті қайта қарастыруға тырысты. Дельбрюк Клаузевиц стратегияны «жою стратегиясы» (Vernichtungsstrategie) немесе «тозу стратегиясы» (Ermattungsstrategie) деп бөлуді жоспарлағанын, бірақ 1830 жылы кітапты қайта жазудан бұрын қайтыс болғанын жазды. Дельбрюк Фридрих Ұлының Жеті жылдық соғыс (1754/56–1763) кезінде «тозу стратегиясын» қолданғанын жазды, себебі он сегізінші ғасыр әскерлері аз санды және кәсіби сарбаздар мен мәжбүрлі түрде алынған жауынгерлерден құралған. Кәсіби сарбаздарды алмастыру қиын болды, ал жауынгерлер армия жерден азықтанса, жақын арада шайқасса немесе жеңілген жауды қуса, Коалициялық соғыстардың кейінгі армиялары сияқты қашып кететін. Династиялық армиялар жабдықтау үшін қоймаларға тәуелді болды, бұл оларды жою стратегиясын іске асырудан мүгедек етті. Дельбрюк 1890 жылдардан бері қалыптасқан еуропалық одақ жүйесін, Бур соғысын (1899 жылдың 11 қазаны – 1902 жылдың 31 мамыры) және орыс-жапон соғысын (1904 жылдың 8 ақпаны – 1905 жылдың 5 қыркүйегі) талдап, қарсыластардың күштері тез соғыс үшін тым теңгерімді екенін тұжырымдады. Әскерлердің өсуі жылдам жеңіске жетуді екіталай етті, ал британдық араласу шешімсіз құрлықтағы соғыстың қиындықтарына теңіз блокадасын қосатын еді. Германия Дельбрюктің Жеті жылдық соғыс туралы пікіріне ұқсас, тозу соғысына тап болар еді. 1890 жылдары бұл мәселе қоғамдық талқыға енді, өйткені екі Молтке сияқты әскерилер еуропалық соғыста жылдам жеңіске жету мүмкіндігіне күмәндана бастады. Осы қарама-қарсылықтың нәтижесінде неміс әскері соғысқа қатысты өз болжамдарын қайта қарауға мәжбүр болды, ал кейбір авторлар Дельбрюктің ұстанымына жақындады. Бұл пікірталас 1914 жылғы алғашқы науқандардан кейін Императорлық неміс армиясына «жою стратегиясына» қарағанда таныс балама ұсынды.

The Strategiestreit (strategy debate) was a public and sometimes acrimonious argument after Hans Delbrück (1848–1929), challenged the orthodox army view and its critics. Delbrück was editor of the Preußische Jahrbücher (Prussian Annals), author of Die Geschichte der Kriegskunst im Rahmen der politischen Geschichte (The History of the Art of War within the Framework of Political History; four volumes 1900–1920) and professor of modern history at the Humboldt University of Berlin from 1895. General Staff historians and commentators like Friedrich von Bernhardi, Rudolph von Caemmerer, Max Jähns and Reinhold Koser, believed that Delbrück was challenging the strategic wisdom of the army. Delbrück had introduced [[Source criticism (source criticism) developed by Leopold von Ranke, into the study of military history and attempted a reinterpretation of Vom Kriege (On War). Delbrück wrote that Clausewitz had intended to divide strategy into Vernichtungsstrategie (strategy of destruction) or Ermattungsstrategie (strategy of exhaustion) but had died in 1830 before he could revise the book. Delbrück wrote that Frederick the Great had used Ermattungsstrategie during the Seven Years' War (1754/56–1763) because eighteenth century armies were small and made up of professionals and pressed men. The professionals were hard to replace and the conscripts would run away if the army tried to live off the land, operate in close country or pursue a defeated enemy, in the manner of the later armies of the Coalition Wars. Dynastic armies were tied to magazines for supply, which made them incapable of fulfilling a strategy of annihilation. Delbrück analysed the European alliance system that had developed since the 1890s, the Boer War (11 October 1899 – 31 May 1902) and the Russo Japanese War (8 February 1904 – 5 September 1905) and concluded that the rival forces were too well balanced for a quick war. The growth in the size of armies made a swift victory unlikely and British intervention would add a naval blockade to the rigours of an indecisive land war. Germany would face a war of attrition, similar to the view Delbrück had formed of the Seven Years' War. By the 1890s, the had entered public discourse, when soldiers like the two Moltkes, also doubted the possibility of a quick victory in a European war. The German army was forced to examine its assumptions about war because of this dissenting view and some writers moved closer to Delbrück's position. The debate provided the Imperial German Army with a fairly familiar alternative to Vernichtungsstrategie, after the opening campaigns of 1914.

18711872 - 18901891 жылдардағы іске қосу жоспарлары

Француздардың жауымдылығын және Эльзас-Лотарингияны қайтарып алу ниетін ескере отырып, Үлкен Мольтке 1871–1872 жылдарға арналған әскер орналастыру жоспарын жасады, тағы бір шапшаң жеңіске қол жеткізуге болатынын күтті, бірақ француздар 1872 жылы міндетті әскери қызметті енгізді. 1873 жылы Мольтке француз армиясының тез жеңілуге тым күшті екенін ойлады, ал 1875 жылы алдын алу соғысын қарастырды, бірақ оңай жеңіске үміттенбеді. Франко-прусс соғысының екінші кезеңі мен Біріктіру соғыстарының мысалы Австрия-Венгрияны 1868 жылы, ал Ресейді 1874 жылы міндетті әскери қызметке көшуге итермеледі. Мольтке Германияның Франция және Австрия немесе Франция және Ресей коалициясына қарсы соғысуға дайын болу керектігін болжады. Егер бір қарсылас тез жеңілсе де, немістер екінші жауға қарсы әскерлерін қайта топтоғанша жеңістің нәтижесін пайдалану мүмкін болмас еді. 1877 жылға қарай Мольтке толыққанды жеңіске жетпеу мүмкіндігін ескере отырып, соғыс жоспарларын жасады, онда дипломаттар бейбітшілік туралы келісімге келуі мүмкін, тіпті ол Status quo ante bellum-ге оралуды білдірсе де. 1879 жылы әскер орналастыру жоспары Франция-Ресей одасының қалыптасу мүмкіндігіне және француз бекініс бағдарламасының табыстарына қатысты пессимизмді көрсетті. Халықаралық жағдайларға және Vernichtungsstrategie (жою стратегиясы) туралы күмәндауына қарамастан, Мольтке дәстүрлі Bewegungskrieg (маневрлік соғыс) және үнемі үлкейіп келе жатқан шайқастарға дайындалған армияға адалдығын сақтады. Шешуші жеңіске жету мүмкін болмаса да, сәттілік дипломатиялық келісімге қол жеткізуді жеңілдетеді. Бәсекелес еуропалық армиялардың өсуі Мольтке тағы бір соғысқа қатысты пессимизмін күшейтті және 1890 жылдың 14 мамырында Рейхстаг алдында сөз сөйлегенде, Volkskrieg (халық соғысы) дәуірінің қайта оралғанын айтты. Риттердің (1969) пікірінше, 1872 жылдан 1890 жылға дейінгі жоспарлар халықаралық жағдайлардың тудырған проблемаларын шешуге бағытталған әрекеттері болды, олар тактикалық шабуылдан кейін қорғаныс стратегиясын қабылдау арқылы қарсыласты әлсіретуге және Vernichtungsstrategie-ден Ermattungsstrategie (тоқырату стратегиясы) -ға көшуге мүмкіндік берді. Фёрстер (1987) Мольтке соғысты мүлдем болдырмауды қалағанын және оның алдын алу соғысына шақыруларының азайғанын, бейбітшілік күшті неміс армиясын сақтау арқылы қамтамасыз етілетінін жазды. 2005 жылы Фоули Фёрстердің асыра сілтегенін және Мольтке соғыста сәттілікке жету мүмкіндігіне сенгенін, тіпті толыққанды болмаса да, бұл бейбітшілік туралы келіссөздерді жеңілдететінін жазды. Жеңілген жау келіссөзге келмейтін мүмкіндігін Мольтке ескермеді.

Assuming French hostility and a desire to recover Alsace–Lorraine, Moltke the Elder drew up a deployment plan for 1871–1872, expecting that another rapid victory could be achieved but the French introduced conscription in 1872. By 1873, Moltke thought that the French army was too powerful to be defeated quickly and in 1875, Moltke considered a preventive war but did not expect an easy victory. The course of the second period of the Franco Prussian War and the example of the Wars of Unification had prompted Austria Hungary to begin conscription in 1868 and Russia in 1874. Moltke assumed that in another war, Germany would have to fight a coalition of France and Austria or France and Russia. Even if one opponent was quickly defeated, the victory could not be exploited before the Germans would have to redeploy their armies against the second enemy. By 1877, Moltke was writing war plans with provision for an incomplete victory, in which diplomats negotiated a peace, even if it meant a return to the Status quo ante bellum and in 1879, the deployment plan reflected pessimism over the possibility of a Franco Russian alliance and progress made by the French fortification programme. Despite international developments and his doubts about Vernichtungsstrategie, Moltke retained the traditional commitment to Bewegungskrieg (war of manoeuvre) and an army trained to fight ever bigger battles. A decisive victory might no longer be possible but success would make a diplomatic settlement easier. Growth in the size and power of rival European armies increased the pessimism with which Moltke contemplated another war and on 14 May 1890 he gave a speech to the Reichstag, saying that the age of Volkskrieg had returned. According to Ritter (1969) the contingency plans from 1872 to 1890 were his attempts to resolve the problems caused by international developments, by adopting a strategy of the defensive, after an opening tactical offensive, to weaken the opponent, a change from Vernichtungsstrategie to Ermattungsstrategie. Foerster (1987) wrote that Moltke wanted to deter war altogether and that his calls for a preventive war diminished, peace would be preserved by the maintenance of a powerful German army instead. In 2005, Foley wrote that Foerster had exaggerated and that Moltke still believed that success in war was possible, even if incomplete and that it would make peace easier to negotiate. The possibility that a defeated enemy would not negotiate, was something that Moltke did not address.

Шлиффен

1891 жылғы ақпанда Шлифен [[Германия армиясы (Германия империясы)], Германия армиясының кәсіби басшысы [[Германияның Бас штабы]]ның бастығы лауазымына тағайындалды. Бұл лауазым 1888 жылдан 1891 жылға дейін осы қызметті атқарған және өзінің беделін саяси тұтқа ретінде пайдалануға тырысқан Альфред фон Вальдерзе (1832–1904) жасаған іс-қимылдардың нәтижесінде Германия мемлекетіндегі бәсекелес институттардың ықпалына төмендеді. Шлифен кіші қызметте болғандықтан, Бас штабтан тыс белгілі емес және армиядан тыс мүдделері аз болғандықтан қауіпсіз таңдау деп есептелді. Басқа басқару институттары Бас штабтың есебінен билікке ие болды, ал Шлиффеннің армияда немесе мемлекетте жақтастары болған жоқ. Германия мемлекеттік институттарының фрагменттелген және антагонистік сипаты үлкен стратегияны әзірлеуді өте қиын етті, себебі ешбір институт сыртқы, ішкі және соғыс саясатын үйлестіре алмады. Бас штаб саяси вакуумда жоспарлады, ал Шлиффеннің әлсіз жағдайы оның тар әскери көзқарасымен күшейді. Армияда ұйымдастыру мен теория соғыс жоспарлаумен тікелей байланысты болмады және институттық жауапкершіліктер арасында қайшылықтар болды. Бас штаб әскерлерді орналастыру жоспарларын жасады және оның басшысы соғыс кезінде де-факто Бас қолбасшы болды, бірақ бейбіт уақытта қолбасшылық жиырма армия корпусының округтерінің қолбасшыларына жүктелді. Корпус округінің командирлері Бас штаб басшысына тәуелсіз болды және сарбаздарды өздерінің әдістерімен оқытты. Германия империясының федералдық үкімет жүйесі құрамына кіретін штаттардағы соғыс министрліктерін қамтыды, олар бөлімдерді құру мен жабдықтауды, қолбасшылықты және лауазымға көтеруді бақылады. Жүйе бастапқыда бәсекеге қабілетті болды және Вальдерзе кезеңінен кейін одан да күшейді, 1815 жылдан кейін шағын кәсіби армиялар жүргізген бірнеше еуропалық соғыстарға қарағанда, тағы бір халық соғысының (Volkskrieg) болу ықтималдығы артты. Шлифен өзінің ықпалы бар мәселелерге назар аударды және армияның санын арттыруды және жаңа қару-жарақтарды қабылдауды талап етті. Үлкен армия соғысты қалай жүргізуге қатысты көбірек мүмкіндіктерді ұсынады, ал жақсы қару-жарақ армияны күшейтеді. Мобильді ауыр артиллерия француз-орыс коалициясына қарсы сандық артықшылықты теңдестіре алады және жылдам бекітілген нысандарды қиратуға мүмкіндік береді. Шлифен армияның операциялық қабілетін арттыруға тырысты, осылайша оны өзінің әлеуетті жауынан жақсырақ етуге және шешуші жеңіске қол жеткізуге ұмтылды. Шлифен әскери операциялар жүргізілуі мүмкін аумақтарды аралау және жаппай шақырылған армияға басшылық ету тәсілдерін оқыту үшін әскери ойындарды жалғастырды. Жаңа ұлттық армиялар соншалықты үлкен болғандықтан, шайқастар бұрынғыдан гөрі әлдеқайда кең аумақта өтетін болады және Шлифен армия корпустары кішігірім династиялық армиялардың тактикалық ұрыстарына тең келетін шайқас сегменттерімен (Teilschlachten) шайқасады деп күтті. Teilschlachten кез келген жерде болуы мүмкін, өйткені корпус және армиялар қарсылас армиямен жақындасып, толық шайқасқа (Gesamtschlacht) айналады, онда шайқас сегменттерінің маңызы бас қолбасшының жоспарымен анықталады, ол корпусқа бұрынғы батальондар мен полктерге операциялық бұйрықтар беретін. Францияға қарсы соғыс (1905), кейіннен «Шлифен жоспары» деп аталған меморандум, өте үлкен шайқастар соғысының стратегиясы болды, онда корпус командирлері бас қолбасшының ниетіне сәйкес болған жағдайда, қалай соғысуға қатысты тәуелсіз болады. Командир Наполеон соғыстарындағы командирлер сияқты толық шайқасты басқарды. Бас қолбасшының соғыс жоспарлары «бұл шайқастардың жиынтығы олардың бөліктерінің жиынтығынан артық» болу үшін кездейсоқ кездесулерді ұйымдастыруға бағытталған.

In February 1891, Schlieffen was appointed to the post of Chief of the [[German General Staff (Great General Staff), the professional head of the [[German Army (German Empire) (Deutsches Heer [German Army]). The post had lost influence to rival institutions in the German state because of the machinations of Alfred von Waldersee (1832–1904), who had held the post from 1888 to 1891 and had tried to use his position as a political stepping stone. Schlieffen was seen as a safe choice, being junior, anonymous outside the General Staff and with few interests outside the army. Other governing institutions gained power at the expense of the General Staff and Schlieffen had no following in the army or state. The fragmented and antagonistic character of German state institutions made the development of a grand strategy most difficult, because no institutional body co ordinated foreign, domestic and war policies. The General Staff planned in a political vacuum and Schlieffen's weak position was exacerbated by his narrow military view. In the army, organisation and theory had no obvious link with war planning and institutional responsibilities overlapped. The General Staff devised deployment plans and its chief became de facto Commander in Chief in war but in peace, command was vested in the commanders of the twenty army corps districts. The corps district commanders were independent of the General Staff Chief and trained soldiers according to their own devices. The federal system of government in the German empire included ministries of war in the constituent states, which controlled the forming and equipping of units, command and promotions. The system was inherently competitive and became more so after the Waldersee period, with the likelihood of another Volkskrieg, a war of the nation in arms, rather than the few European wars fought by small professional armies after 1815. Schlieffen concentrated on matters he could influence and pressed for increases in the size of the army and the adoption of new weapons. A big army would create more choices about how to fight a war and better weapons would make the army more formidable. Mobile heavy artillery could offset numerical inferiority against a Franco–Russian coalition and smash quickly fortified places. Schlieffen tried to make the army more operationally capable so that it was better than its potential enemies and could achieve a decisive victory. Schlieffen continued the practice of staff rides ([[staff ride) tours of territory where military operations might take place and war games, to teach techniques to command a mass conscript army. The new national armies were so huge that battles would be spread over a much greater space than in the past and Schlieffen expected that army corps would fight Teilschlachten (battle segments) equivalent to the tactical engagements of smaller dynastic armies. Teilschlachten could occur anywhere, as corps and armies closed with the opposing army and became a Gesamtschlacht (complete battle), in which the significance of the battle segments would be determined by the plan of the commander in chief, who would give operational orders to the corps,

in the former manner to battalions and regiments. War against France (1905), the memorandum later known as the "Schlieffen Plan", was a strategy for a war of extraordinarily big battles, in which corps commanders would be independent in how they fought, provided that it was according to the intent of the commander in chief. The commander led the complete battle, like commanders in the Napoleonic Wars. The war plans of the commander in chief were intended to organise haphazard encounter battles to make "the sum of these battles was more than the sum of the parts".

18921893 - 19051906 жылдардағы іске қосу жоспарлары

Шлиффен 1892-1906 жылдардағы соғыс жоспарларында француздарды шешуші шайқасқа жеткілікті жылдамдықпен мәжбүрлей алмау қиындығына тап болды. Неміс күштерін шығысқа, Ресей империясының әскеріне қарсы екі майданға, бір уақытта бір майданға көшіру қажет еді. Француздарды шекаралық бекіністерінен шығарып алу баяу және қымбат процеске айналар еді, сондықтан Шлиффен төмен елдер арқылы жасалатын қанаттық қимылдан аулақ болуды жөн көрді. 1893 жылы адам күшінің және жылдам қозғалмалы ауыр артиллерияның жетіспеуіне байланысты бұл мүмкін емес деп танылды. 1899 жылы Шлиффен француздар қорғаныс стратегиясын ұстанған жағдайда, бұл маневрді неміс соғыс жоспарларына мүмкіндік ретінде қосты. Неміс әскері күштірек болды және 1905 жылы Маньчжуриядағы ресейлік жеңілістен кейін Шлиффен армияны солтүстік қанаттық қимылды Францияға қарсы соғыс жоспарының негізіне айналдыруға жеткілікті деп бағалады. 1905 жылы Шлиффен орыс-жапон соғысы (1904 жылдың 8 ақпанынан 1905 жылдың 5 қыркүйегіне дейін) орыс әскерінің күші жоғары бағаланғанын және жеңілістен кейін олар тез қалпына келмейтінін көрсеткенін жазды. Шлиффен шығыста аз ғана күш қалдыруды ойлады және 1905 жылы «Францияға қарсы соғыс» деген мақала жазды, оны оның ізбасары, кіші Мольтке қабылдады және 1906-1914 жылдар аралығында негізгі неміс соғыс жоспарының тұжырымдамасы болды. Неміс әскерінің басым бөлігі батыста жиналатын болады, ал негізгі күш оң (солтүстік) қанатта орналасады. Солтүстік Бельгия және Нидерланды арқылы шабуыл жасау Францияға басып кіруге және шешуші жеңіске жеткізер еді. 1905 жылы Қиыр Шығыста Ресейдің жеңіліске ұшырауымен және неміс әскери ойлауының басымдығына сеніммен қатар, Шлиффен стратегияға қатысты күмәндануларын білдірді. Герхард Риттердің (1956, 1958 жылы ағылшын тілінде жарық көрген) жариялаған зерттеулері меморандумның алты нұсқадан өткенін көрсетті. Шлиффен 1905 жылы басқа мүмкіндіктерді де қарастырды, соғыс ойындарын пайдаланып, неміс әскерінің кіші бөлігіне қарсы Ресейдің Германияның шығысына басып кіруін модельдеді. Жаздағы штабтық саяхат кезінде Шлиффен неміс әскерінің көп бөлігі Францияға жасаған гипотетикалық шабуылын және үш мүмкін француз жауабын сынады; француздар әрқайсысында жеңілді, бірақ содан кейін Шлиффен француздың неміс оң қанатын жаңа әскермен қоршауын ұсынды. Жыл соңында Шлиффен екі майданды соғыстың соғыс ойынын ойнады, онда неміс әскері тең бөлініп, француздар мен ресейліктердің басып кіруіне қарсы қорғалды, ал жеңіс алғаш рет шығыста тіркелді. Шлиффен қорғаныс стратегиясы және Антантаның саяси артықшылықтары туралы ашық болды, ол Риттер бейнелеген «әскери техник» емес, шабуылшы еді. 1905 жылғы соғыс ойындарының алуан түрлілігі Шлиффен жағдайды ескергенін көрсетеді; егер француздар Метц пен Страсбургке шабуыл жасаса, шешуші шайқас Лотарингияда өтеді. Риттер 1999 жылы және 2000-шы жылдардың басында Теренс Зубер сияқты, шабуылдың өзі мақсат емес, мақсатқа жету құралы екенін жазды. 1905 жылғы стратегиялық жағдайда, Ресей әскері мен патшалық мемлекет Маньчжуриядағы жеңілістен кейін дүрбелеңде болғандықтан, француздар ашық соғысқа бармайды; немістер оларды шекаралық бекініс аймағынан шығаруға мәжбүрлеуі керек еді. 1905 жылғы зерттеулер бұл мақсатқа Нидерланды мен Бельгия арқылы жасалатын үлкен қанаттық қимыл арқылы қол жеткізілетінін көрсетті. Шлиффеннің ойлауы 1905 жылы Франко-неміс соғысының Aufmarsch I (кейінірек Aufmarsch I West деп аталды) ретінде қабылданды, онда Ресей бейтарап болды, ал Италия мен Австрия-Мажарстан Германияның одақтастары болды. «Шлиффен француздар міндетті түрде қорғаныс стратегиясын қабылдайды деп ойламайды» деген пікірде болды, бірақ бұл олардың ең жақсы нұсқасы еді және бұл оның талдауының тақырыбына айналды. Aufmarsch I жоспарында Германия мұндай соғыста жеңіске жету үшін шабуыл жасауы керек еді, бұл барлық неміс әскерін Германия-Бельгия шекарасына орналастырып, Оңтүстік Нидерландтың Лимбург провинциясы, Бельгия және Люксембург арқылы Францияға басып кіруді талап етті. Әскерге орналастыру жоспары бойынша Италия Корольдік Армиясы мен Австро-Венгрия Армиясы Эльзас-Лотарингияны қорғайды деп болжанды.

In his war contingency plans from 1892 to 1906, Schlieffen faced the difficulty that the French could not be forced to fight a decisive battle quickly enough for German forces to be transferred to the east against the Imperial Russian Army to fight a war on two fronts, one front at a time. Driving out the French from their frontier fortifications would be a slow and costly process that Schlieffen preferred to avoid by a flanking movement through the Low Countries. In 1893, this was judged impractical because of a lack of manpower and mobile heavy artillery. In 1899, Schlieffen added the manoeuvre to German war plans, as a possibility, if the French pursued a defensive strategy. The German army was more powerful and by 1905, after the Russian defeat in Manchuria, Schlieffen judged the army to be formidable enough to make the northern flanking manoeuvre the basis of a war plan against France alone. In 1905, Schlieffen wrote that the Russo Japanese War (8 February 1904 – 5 September 1905), had shown that the power of Russian army had been overestimated and that it would not recover quickly from the defeat. Schlieffen could contemplate leaving only a small force in the east and in 1905, wrote War against France which was taken up by his successor, Moltke the Younger and became the concept of the main German war plan from 1906–1914. The most of the German army would assemble in the west and the main force would be on the right (northern) wing. An offensive in the north through Belgium and the Netherlands would lead to an invasion of France and a decisive victory. Even with the windfall of the Russian defeat in the Far East in 1905 and belief in the superiority of German military thinking, Schlieffen had reservations about the strategy. Research published by Gerhard Ritter (1956, English edition in 1958) showed that the memorandum went through six drafts. Schlieffen considered other possibilities in 1905, using war games to model a Russian invasion of eastern Germany against a smaller German army. In a staff ride during the summer, Schlieffen tested a hypothetical invasion of France by most of the German army and three possible French responses; the French were defeated in each but then Schlieffen proposed a French counter envelopment of the German right wing by a new army. At the end of the year, Schlieffen played a war game of a two front war, in which the German army was evenly divided and defended against invasions by the French and Russians, where victory first occurred in the east. Schlieffen was open minded about a defensive strategy and the political advantages of the Entente being the aggressor, not just the "military technician" portrayed by Ritter. The variety of the 1905 war games show that Schlieffen took account of circumstances; if the French attacked Metz and Strasbourg, the decisive battle would be fought in Lorraine. Ritter wrote that invasion was a means to an end not an end in itself, as did Terence Zuber in 1999 and the early 2000s. In the strategic circumstances of 1905, with the Russian army and the Tsarist state in turmoil after the defeat in Manchuria, the French would not risk open warfare; the Germans would have to force them out of the border fortress zone. The studies in 1905 demonstrated that this was best achieved by a big flanking manoeuvre through the Netherlands and Belgium. Schlieffen's thinking was adopted as Aufmarsch I (Deployment [Plan] I) in 1905 (later called Aufmarsch I West) of a Franco German war, in which Russia was assumed to be neutral and Italy and Austria Hungary were German allies. "[Schlieffen] did not think that the French would necessarily adopt a defensive strategy" in such a war, even though their troops would be outnumbered but this was their best option and the assumption became the theme of his analysis. In Aufmarsch I, Germany would have to attack to win such a war, which entailed all of the German army being deployed on the German–Belgian border to invade France through the southern Dutch province of Limburg, Belgium and Luxembourg. The deployment plan assumed that Royal Italian Army and Austro Hungarian Army troops would defend Alsace Lorraine (Elsaß Lothringen).

Мөлтке кенже

Хелмут фон Мольтке 1906 жылдың 1 қаңтарында Шлиффеннен кейін Германия Бас штабының бастығы болды, және үлкен еуропалық соғыста Германияның жеңіске жете алу мүмкіндігіне күмәндікпен толған күйде қызметке кірісті. Француздар неміс ниеттерін білген жағдайда, Германияны тозу соғысына (Ermattungskrieg) түсірмеу үшін кері шегінуге мәжбүр болуы мүмкін, тіпті соңында жеңіске жетсе де, Германияның күші сарқылуы мүмкін еді. Францияның болжамды қарсы шабуылдары туралы есепте, француз армиясы 1870 жылғыдан алты есе үлкен болғандықтан, шекарада жеңіліске ұшырағандар Париж бен Лионнан неміс әскерлерінің қуып жете беруіне қарсы шабуылдап, оларды қанаттан орап алуға тырыса алады деген қорытынды жасалды. Күмәніне қарамастан, Мольтке халықаралық күштер тепе-теңдігінің өзгеруіне байланысты үлкен қоршау маневрін сақтап қалды. Жапондықтардың Ресей-Жапон соғысындағы (1904–1905) жеңісі Ресей армиясы мен патшалық билікті әлсіретті, Францияға қарсы шабуылдық стратегияны уақытша көбірек мүмкін етті. 1910 жылға қарай Ресейдің қайта қарулануы, армия реформалары мен қайта ұйымдастырылуы, стратегиялық резервтің құрылуы армияны 1905 жылғыдан гөрі күшті етті. Конгресс Польшасындағы теміржол құрылысы жұмылдыруға қажетті уақытты қысқартты, ал ресейліктер «соғысқа дайындық кезеңін» енгізді, бұл жұмылдыруды құпия бұйрықпен бастауға мүмкіндік берді, соның салдарынан жұмылдыру уақыты одан да қысқарды. Ресей реформалары 1906 жылмен салыстырғанда жұмылдыру уақытын екі есеге қысқартты, ал француздық кредиттер теміржол құрылысына жұмсалды. Германияның әскери барлауы 1912 жылы басталатын бағдарлама 1922 жылға қарай жаңа теміржол желілерінің салынуына әкеледі деп есептеді. Жаңа, жылдам артиллерия, ескі, тиімсіз офицерлерді тазалау және армия ережелерін қайта қарау Ресей армиясының тактикалық мүмкіндіктерін жақсартты, ал теміржол құрылысы армияны стратегиялық тұрғыдан икемді етеді, шекаралық аудандардан әскерлерді ұстап тұру арқылы күтпеген шабуылға осалдығын азайтады, әскерлерді жылдам жеткізіп, стратегиялық резервтен күштерді қоса береді. Осы жаңа мүмкіндіктер ресейліктерге орналасу жоспарларын көбейтуге мүмкіндік берді, бұл Германияның шығыс майданында жеңіске жетуінің қиындығын арттырды. Ресейге қарсы ұзақ және шешімсіз соғыс болу мүмкіндігі Францияға қарсы жылдам жеңіске жетуді маңыздырақ етті, осылайша әскерлерді шығысқа жөнелтуге дайын болуға болатын еді. Мольтке кіші 1905–1906 жылдардағы Францияға қарсы соғыс туралы меморандумда Шлиффеннің жасаған шабуылдық жоспарына маңызды өзгерістер енгізді. 6-шы және 7-ші армиялар VIII корпусымен бірге Эльзас-Лотарингияға француз шапқыншылығына қарсы қорғану үшін ортақ шекара бойына жиналуға тиіс болды. Мольтке сонымен қатар оң (солтүстік) қанаттағы армиялардың Голландиядан аулақ болу үшін алға жылжу бағытын өзгертті, елді импорт пен экспорт үшін пайдалы маршрут ретінде сақтап, британдықтарға операциялар базасы ретінде пайдалануға мүмкіндік бермеді. Тек Бельгия арқылы ілгерілеу неміс армияларының Маастрихт маңындағы теміржол желілерін жоғалтуына және 1-ші және 2-ші армиялардың 600 000 адамын тар кеңістік арқылы өткізуге мәжбүрлеуіне әкелді, бұл Бельгия теміржолдарының тез және зақымдалмаған күйде басып алынуын маңызды етті. 1908 жылы Бас штаб Лиеждің бекінілген позициясын және оның теміржол торабын жұмылдырудың 11-ші күні күшпен басып алу жоспарын жасады. Кейінгі өзгерістер бұл мерзімді бесінші күнге дейін қысқартты, яғни шабуылдаушы күштер жұмылдыру бұйрығы берілгеннен кейін бірнеше сағаттан кейін қозғалуға тиіс болды.

Helmuth von Moltke the Younger took over from Schlieffen as Chief of the German General Staff on 1 January 1906, beset with doubts about the possibility of a German victory in a great European war. French knowledge about German intentions might prompt them to retreat to evade an envelopment that could lead to Ermattungskrieg, a war of exhaustion and leave Germany exhausted, even if it did eventually win. A report on hypothetical French ripostes against an invasion, concluded that since the French army was six times larger than in 1870, the survivors from a defeat on the frontier could make counter outflanking moves from Paris and Lyon against a pursuit by the German armies. Despite his doubts, Moltke retained the concept of a big enveloping manoeuvre, because of changes in the international balance of power. The Japanese victory in the Russo Japanese War (1904–1905) weakened the Russian army and the Tsarist state and made an offensive strategy against France more realistic for a time. By 1910, Russian rearmament, army reforms and reorganisation, including the creation of a strategic reserve, made the army more formidable than before 1905. Railway building in Congress Poland reduced the time needed for mobilisation and a "war preparation period" was introduced by the Russians, to provide for mobilisation to begin with a secret order, reducing mobilisation time further. The Russian reforms cut mobilisation time by half compared with 1906 and French loans were spent on railway building; German military intelligence thought that a programme due to begin in 1912 would lead to of new track by 1922. Modern, mobile artillery, a purge of older, inefficient officers and a revision of the army regulations, had improved the tactical capability of the Russian army and railway building would make it more strategically flexible, by keeping back troops from border districts, to make the army less vulnerable to a surprise attack, moving men faster and with reinforcements available from the strategic reserve. The new possibilities enabled the Russians to increase the number of deployment plans, further adding to the difficulty of Germany achieving a swift victory in an eastern campaign. The likelihood of a long and indecisive war against Russia, made a quick success against France more important, so as to have the troops available for an eastern deployment. Moltke the Younger made substantial changes to the offensive concept sketched by Schlieffen in the memorandum War against France of 1905–06. The 6th and 7th Armies with VIII Corps were to assemble along the common border, to defend against a French invasion of Alsace Lorraine. Moltke also altered the course of an advance by the armies on the right (northern) wing, to avoid the Netherlands, retaining the country as a useful route for imports and exports and denying it to the British as a base of operations. Advancing only through Belgium, meant that the German armies would lose the railway lines around Maastricht and have to squeeze the 600,000 men of the 1st and 2nd Armies through a gap wide, which made it vital that the Belgian railways were captured quickly and intact. In 1908, the General Staff devised a plan to take the Fortified Position of Liège and its railway junction by coup de main on the 11th day of mobilisation. Later changes reduced the time allowed to the fifth day, which meant that the attacking forces would need to get moving only hours after the mobilisation order had been given.

Әкелу жоспарлары, 19061907 - 19141915

1911–1912 жылдарға дейінгі Мольтке ойларының қолда бар жазбалары сынықты және соғыс басталғанға дейін дерлік жоқ. 1906 жылғы штабтық жаттығуда Мольтке әскерді Бельгия арқылы жіберді, бірақ француздар Лоррейн арқылы шабуылдайды және солтүстіктен жасалатын қоршау амалы күшке енгенге дейін шешуші шайқас сол жерде өтеді деген қорытындыға келді. Оң қанаттағы әскерлер француздардың шекаралық бекіністерінен тысқары жылжуынан туындаған мүмкіндікті пайдалану үшін Метц арқылы қарсы шабуыл жасауды жоспарлады. 1908 жылы Мольтке британдықтардың француздарға қосылатынын күтті, бірақ олардың Бельгияның бейтараптығын бұзбайтынын, осыдан француздардың Арденнге қарай шабуылдайтынын болжады. Мольтке Парижге қарай жылжудың орнына, француздарды Верден және Мёз маңында қоршауға алуды жоспарлай берді. 1909 жылы сегіз дивизиядан тұратын жаңа 7-армия Жоғарғы Эльзасты қорғауға және Лотарингиядағы 6-армиямен ынтымақтастықта жұмыс істеуге дайындалды. 7-армияны оң қанатқа ауыстыру мүмкіндігі зерттелді, бірақ Лоррейнде шешуші шайқас өткізу перспективасы көбірек қызығушылық тудырды. 1912 жылы Мольтке француздардың Метцтен Вогез тауларына шабуылдайтын және немістердің солтүстік (оңтүстік) қанатта қорғанатын жағдайды жоспарлады, осыдан кейін оң (солтүстік) қанатта қажеттілігі жоқ барлық әскерлер Метц арқылы оңтүстік-батысқа қарай француздардың қанатына қарсы жылжуға мүмкіндік алады. Немецтік шабуылдық ой-пікір солтүстіктен, орталықтан немесе екі қанаттың бірлескен қоршауы арқылы шабуыл жасауға дамуда.

Батысқа қарай шабуыл

Ауфмарш I Батыс Франция мен Германия арасындағы жеке соғысты күткен, онда Германияға Италияның Франко-итальян шекарасына шабуылы және Германиядағы итальяндық және австро-венгрлік күштері көмектесуі мүмкін еді. Францияның әскерлері сандық артықшылыққа ие болмағандықтан қорғанысқа көшуі күтілді. Соғыста жеңіске жету үшін Германия мен оның одақтастары Францияға шабуыл жасауы керек еді. Германия армиясының барлық күші батысқа жөнелтілгеннен кейін, олар Бельгия және Люксембург арқылы барлық неміс күштерімен шабуылдайтын болды. Немістер Франко-герман шекарасындағы бекіністерді ұстап тұру үшін неміс офицерлерінің басшылығымен құрылған австро-венгрлік және итальяндық жасақтарына сүйенді. Франко-Ресей одағының әскери күшінің артуы және Ұлыбританияның Франциямен одақтасуы Италияны Германияны қолдаудан бас тартты, сондықтан Ауфмарш I Батыс жоспарының орындалуы қиын болды. Франция мен Германия арасындағы жеке соғыстың мүмкін еместігі және Германияның одақтастарының араласпайтыны анық болған кезде Ауфмарш I Батыс тоқтатылды.

II батыс бағыты

Aufmarsch II West Франко-Ресейлік Антанта мен Германия арасындағы соғысты болжады, онда Австрия-Мажарстан Германияны қолдаса, ал Ұлыбритания Антантаға қосылуы мүмкін еді. Италияның Германияға қосылуы Ұлыбритания бейтарап болған жағдайда ғана күтілді. Германия армиясының 80 пайызы батыста, ал 20 пайызы шығыста операция жүргізуге тиіс болды. Франция мен Ресей үлкен күштері болғандықтан бір уақытта шабуылға шығады деп күтілді. Германия соғыстың кем дегенде алғашқы операциясында/науқанында "белсенді қорғаныс" тактикасын қолдануға ниеттенді. Неміс күштері француз басқыншыларға қарсы жинақталып, оларды қарсы шабуылда жеңіп, ресейліктерге қарсы конвенциялық қорғаныс жүргізуі керек еді. Шекарадан тысқарыға шегініп келе жатқан француз армияларын қуудың орнына, батыстағы неміс күштерінің 25 пайызы (Германия армиясының 20 пайызы) ресей армиясына қарсы қарсы шабуыл үшін шығысқа ауыстырылатын болды. Француздар мен ресейліктер армияларын кеңейткенімен және Германияның стратегиялық жағдайы нашарлағандықтан, Германия мен Австрия-Мажарстан қарсыластарымен теңесе алатын деңгейде әскери шығыстарын арттыра алмағандықтан, Aufmarsch II West Германияның басты дислокация жоспарына айналды.

Шығыс бағытына бет алу

Aufmarsch I Ost – Франко-Ресейлік Антанта мен Германия арасындағы соғысқа арналған жоспар еді, онда Австрия-Мажарстан Германияны қолдаса, ал Ұлыбритания империясы Антантаға қосылуы мүмкін еді. Италия Корольдігінің Германияға қосылуы Британия бейтарап болған жағдайда ғана күтілді; Германия армиясының 60 пайызы батысқа, 40 пайызы шығысқа орналастырылатын еді. Франция мен Ресей бір уақытта шабуылға өтуі керек еді, себебі олардың күші басым болды, ал Германия соғыстың кем дегенде алғашқы операциясында/науқанында "белсенді қорғаныс" тактикасын қолданатын еді. Неміс әскері Ресейлік шабуылшы күштерге қарсы жинақталып, оларды қарсы шабуылда жеңіске жететін, ал француз күштеріне қарсы конвенциялық қорғаныс жүргізетін еді. Ресейді шекарадан қуудың орнына, шығыстағы неміс күштерінің 50 пайызы (Германия армиясының шамамен 20 пайызы) французға қарсы қарсы шабуыл үшін батысқа ауыстырылатын еді. Француз шабуылшы күштері Германиядан мүлдем шығарылмайтыны немесе немiстерге ауыр шығын келтіруі мүмкін деген қорқыныштан, Aufmarsch I Ost екінші деңгейлі жоспарға айналды. Францияға қарсы қарсы шабуыл да маңызды операция ретінде қарастырылды, себебі француздар Ресейге қарағанда шығындарын толтыруға нашар мүмкіншілікке ие болды және осы арқылы көптеген тұтқын алуға болады еді.

Aufmarsch II Ost (Ауфмарш II шығыс)

Aufmarsch II Ost оқшауланған орыс-неміс соғысының мүмкіндігі үшін жасалған, онда Австрия-Мажарстан Германияны қолдауы мүмкін еді. Жоспарда Франция бастапқыда бейтарап болып, кейін Германияға шабуыл жасауы ықтимал деп есептелді. Егер Франция Ресейге көмектессе, Ұлыбритания да соғысқа қосылуы мүмкін еді, ал ол жағдайда Италия бейтараптығын сақтауы күтілді. Неміс армиясының 60 пайызы батыс майданда, 40 пайызы шығыс майданда операция жүргізуі тиіс еді. Ресей үлкен армиясының артықшылығын пайдаланып және француз араласуын күтіп шабуылға шығады, бірақ егер Франция араласпаса, неміс армиясы шабуылдайтын еді. Ресей армиясы жеңілгеннен кейін, шығыстағы неміс армиясы қалдықтарын қуалайтын еді. Батыстағы неміс армиясы қорғанысқа көшіп, мүмкін қарсы шабуылдар жасаса да, шығыстан күш-жігер алмауы керек еді. Халықаралық жағдай оқшауланған орыс-неміс соғысын мүмкін емес еткен соң, Aufmarsch II Ost екінші деңгейлі жоспарға айналды. Aufmarsch II Ost, Aufmarsch I Ost сияқты бір кемшілікке ие болды: француз шабуылына қарсы күшті күшпен шықпаса, оны жеңу қиын болады деп қорқынышты, яғни Aufmarsch I Ost сияқты баяу немесе Aufmarsch II West сияқты күшті және жылдам қарсы шабуыл қажет еді.

XVII жоспар

1911 жылдың қыркүйегінде XVI жоспарға түзетулер енгізгеннен кейін, Жоффре мен штаб қызметкерлері француз әскерлерін шоғырландыру жоспарын қайта қарауға он сегіз ай жұмсады, оның негізгі қағидалары 1913 жылдың 18 сәуірінде бекітілді. XVII жоспардың көшірмелері 1914 жылдың 7 ақпанында әскер командирлеріне жіберілді, ал соңғы нұсқасы 1 мамырда дайын болды. Бұл құжат әскери науқан жоспары болмаса да, немістер әскерлерінің көп бөлігін франко-неміс шекарасына шоғырландыратыны және француз операциялары басталмас бұрын олар одан өтуі мүмкін екені туралы мәлімдеме қамтылған. Бас қолбасшының нұсқауы бойынша, осы мақсатқа жету үшін француз әскерлері Метц-Тионвильдің екі жағында немесе солтүстік Бельгияға, Арлон және Нойфшато бағытында шабуылға дайын күйде шоғырлануға тиіс болды. Төртінші және бесінші армиялар үшін балама шоғырлану аймағы белгіленді, егер неміс әскері Люксембург және Бельгия арқылы жылжуы мүмкін болған жағдайда, бірақ Мёздің батысынан қоршауға алу шабуылы күтілмеді. Бесінші армия мен Солтүстік теңіз арасындағы кеңістік аумақтық бөлімдермен және ескірген бекіністермен қамтылды.

" Әлемдік соғыс "

1919 жылы «Дер Велткриг 1914–1918: Милитаришн Операциязн з Ланде» (1914–1918 жылдардағы дүниежүзілік соғыс: құрлықтағы әскери операциялар) жұмысы Ұлы генерал-штабтың «Кригсгешиште дер Гроссен Генералштаб» (соғыс тарихы бөлімі) бөлімінде басталды. Версаль келісім-шарты бойынша Штаб таратылғанда, шамамен сексен тарихшы жаңа Рейхсархивке, Потсдам қаласына ауыстырылды. Рейхсархив президенті генерал Ханс фон Хефтен бұл жобаны жетекшілік етті, ал 1920 жылдан бастап азаматтық тарихи комиссия бақылауды жүзеге асырды. Рейхсархивтің құжаттарды жинау бөлімінің алғашқы басшысы Теодор Йохим, Рейхсархив тарихшыларының 1925 жылдан 1944 жылға дейін жарық көрген он төрт томдық «Велткриг» (сондай-ақ «Weltkriegwerk» деп те аталады) тарихын жазғанын мәлімдеді, бұл соғыстың неміс құжаттамалық деректеріне еркін қол жеткізуге мүмкіндік берген жалғыз дереккөз болды. 1920 жылдан бастап Герман фон Куль, 1914 жылы 1-ші армия штабының бастығы, «Дүниежүзілік соғысты дайындау және жүргізудегі неміс бас штабы» (1920) және лейтенант-полковник Вольфганг Фёрстер, «Граф Шлиффен және дүниежүзілік соғыс» (1925) авторы, «Марнефельджуг» (1921) сияқты жартылай ресми тарихтар жазылды. Сондай-ақ, 1914 жылы «Оберсте Херес» (OHL, соғыс кезеңіндегі неміс бас штабы) теміржол бөлімінің басшысы Вильгельм Гренер «Шлиффеннің өсиеті: дүниежүзілік соғысқа қатысты оперативтік зерттеулер» (1929) және 1914 жылы «Марне шайқасының аяқталуына дейінгі соғыс жүргізуді бағалауға қатысты материалдар» (1920) деп жариялаған Герхард Таппен, OHL операциялық бөлімінің басшысы еңбектерін жариялады. Авторлар 1905–1906 жылдардағы Шлиффен меморандумының қатесіз жоспар екенін айтты және Мольтке кішінің 1914 жылдың тамызында батыстағы соғыстың жеңіске апарылуын қамтамасыз ету үшін оны іске асыруы жеткілікті болды. Авторлар Мольтке сол қанаттың күшін арттыру үшін оң қанаттың есебінен жоспарды өзгерткенін айыптап, француз әскерлерін толық жеңуге мүмкіндік бермеді. 1945 жылға қарай ресми тарихшылар халық тарихына арналған екі сериялық еңбек жариялады, бірақ сәуір айында Потсдамдағы Рейхскригсшуле ғимараты бомбаға ұшырады және бюрократиялық мемлекеттердің соғыстарын зерттейтін тарихшылардың қолжетімділігіндегі соғыс күнделіктері, бұйрықтары, жоспарлары, карталары, жағдай туралы есептері мен телеграммаларының көп бөлігі жойылды.

Work began on Der Weltkrieg 1914 bis 1918: Militärischen Operationen zu Lande (The World War [from] 1914 to 1918: Military Operations on Land) in 1919 in the Kriegsgeschichte der Großen Generalstabes (War History Section) of the Great General Staff. When the Staff was abolished by the Treaty of Versailles, about eighty historians were transferred to the new Reichsarchiv in Potsdam. As President of the Reichsarchiv, General Hans von Haeften led the project, which was overseen from 1920 by a civilian historical commission. Theodor Jochim, the first head of the Reichsarchiv section for collecting documents, wrote that

The Reichsarchiv historians produced Der Weltkrieg, a narrative history (also known as the Weltkriegwerk) in fourteen volumes published from 1925 to 1944, which became the only source written with free access to the German documentary records of the war. From 1920, semi official histories had been written by Hermann von Kuhl, the 1st Army Chief of Staff in 1914, Der Deutsche Generalstab in Vorbereitung und Durchführung des Weltkrieges (The German General Staff in the Preparation and Conduct of the World War, 1920) and Der Marnefeldzug (The Marne Campaign) in 1921, by Lieutenant Colonel Wolfgang Foerster, the author of Graf Schlieffen und der Weltkrieg (Count Schlieffen and the World War, 1925), Wilhelm Groener, head of Oberste Heeresleitung (OHL, the wartime German General Staff) railway section in 1914, published Das Testament des Grafen Schlieffen: Operativ Studien über den Weltkrieg (The Testament of Count Schlieffen: Operational Studies of the World War) in 1929 and Gerhard Tappen, head of the OHL operations section in 1914, published Bis zur Marne 1914: Beiträge zur Beurteilung der Kriegführen bis zum Abschluss der Marne Schlacht (Until the Marne 1914: Contributions to the Assessment of the Conduct of the War up to the Conclusion of the Battle of the Marne) in 1920. The writers called the Schlieffen Memorandum of 1905–1906 an infallible blueprint and that all Moltke the Younger had to do to almost guarantee that the war in the west would be won in August 1914, was implement it. The writers blamed Moltke for altering the plan to increase the force of the left wing at the expense of the right, which caused the failure to defeat decisively the French armies. By 1945, the official historians had also published two series of popular histories but in April, the Reichskriegsschule building in Potsdam was bombed and nearly all of the war diaries, orders, plans, maps, situation reports and telegrams usually available to historians studying the wars of bureaucratic states, were destroyed.

Ханс Дельбрюк

Соғыстан кейінгі жазбаларында Дельбрюк неміс генерал-штабы дұрыс соғыс жоспарын таңдамады, дұрыс жоспарды тиісінше орындамады деп санады. Немістер батыста қорғанып, шығыста шабуыл жасауы керек еді, 1870 және 1880 жылдары Ескі Молтке жасаған жоспарларды басшылыққа алып. Бельгияның бейтараптығын бұзудың қажеті болмады және келіссөздер арқылы бейбітшілікке қол жеткізуге болар еді, себебі батыста шешуші жеңіске қол жеткізу мүмкін емес және оған тырысудың қажеті жоқ еді. Соғыстан бұрынғы «Стратегиялық дау» сияқты, бұл Дельбрюк пен бұрынғы Ұлы Бас штабтың ресми және жартылай ресми тарихшылары арасында ұзақ пікір алмасуға әкелді. Олар шығыстағы шабуыл стратегиясы тағы бір 1812 жылғы жағдайға ұласар еді деп мәлімдеді. Соғысты Германияның ең күшті жауы Франция мен Ұлыбританияға қарсы ғана жеңуге болар еді. Дельбрюк пен Шлифен «мектептері» арасындағы пікірталас 1920-1930 жылдары дамыды.

Мартин ван Кревельд

1980 жылы Мартин ван Кревельд Шлиффен жоспарының практикалық аспектілерін зерттеудің қиын екенін, себебі ақпараттың жетіспеушілігіне байланысты екенін айтты. Тағам мен оқ-дәрінің тұтынылу уақыты мен орны белгісіз, сондай-ақ Бельгия арқылы өтетін пойыздың саны мен жүгі, теміржол станцияларының жөнделу жағдайы және майданға жеткен жабдықтау туралы мәліметтер де белгісіз. Кревельд Шлиффеннің жабдықтау мәселесіне аз көңіл бөлгенін, қиындықтарды түсінгенін, бірақ мұндай операцияның мүмкін емес екеніне көз жеткізудің орнына, сәттілікке үміттенгенін санайды. Шлиффен Бельгиядағы теміржолдардың бұзылуын болжады және 1914 жылы ең ірі кешігулерге себеп болған кейбіреулерін атады. Шлиффеннің әскерлер жерден күнкөріс табуға қабілетті деген болжамы расталды. Мольтке кішінің кезінде Германияның соғыс жоспарындағы кемшіліктерді жою үшін көп жұмыс жасалды, зерттеулер жазылды және соғыс жүргізудің "техникалық" аспектілері бойынша, сәнге енбеген жаттығулар өтті. Мольтке 1914 жылғы науқанда құнды болған моторлы көлік бөлімшелерін енгізді; жабдықтау мәселесінде Мольтке Шлиффеннің қағидаларына енгізген өзгерістері жақсы нәтиже берді. Кревельд 1914 жылғы неміс шабуылының солтүстіктен басып кірудің тудыратын қиындықтарынан асып түскенін жазды; бейбіт уақыттағы жаяу әскерлердің қашықтығы туралы болжамдар дұрыс емес болды. Жер құнарлы, жинауға жеткілікті азық-түлік болды және теміржолдардың бұзылуы күткеннен нашар болғанымен, бұл 1-ші және 2-ші армиялардың аймақтарында азырақ байқалды. Теміржолмен тасылған жабдықтау мөлшерін нақты анықтау мүмкін болмаса да, әскерді тамақтандыруға жеткілікті болды. Тіпті үш армия бір жолда жүруге мәжбүр болғанда да, әрқайсысының ең төменгі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін күніне алты пойыз келді. Ең қиын мәселе – теміржолдарды әскерге жақын ұстап тұру үшін оларды жеткілікті жылдамдықпен жылжыту болды. Марна шайқасының уақытында, бір армияны қоспағанда, барлық неміс әскерлері өз теміржолдарынан тым алыс кеткен еді. Егер шайқаста жеңіске жеткен болса, теміржолдарды тек 1-ші армия аймағында ғана жылдам жөндеуге болар еді; шығыстағы әскерлер жабдықтаусыз қалар еді. Неміс армиясының көлігі 1908 жылы қайта ұйымдастырылды, бірақ 1914 жылы майданның артындағы аймақтарда жұмыс істейтін көлік бөлімшелері сәтсіз аяқталды, себебі Мольтке бір жолға бір корпустан артық жинады, бұл мәселе ешқашан шешілмеді. Бірақ Кревельд жазғандай, жол кеңістігі жеткілікті болса, атпен жүретін жабдықтау көліктерінен де жылдам жүретін жаяу әскердің жылдамдығын басып өтуге болар еді; тек автокөлік бөлімшелері ғана алға жылжуды қамтамасыз етті. Кревельд жетіспеушілікке және "аштық күндеріне" қарамастан, жабдықтаудың сәтсіздігі немістердің Марнадағы жеңілісіне себеп болмады деп қорытындылады. Азық-түлік тартылып алынды, аттар өлімге дейін жұмыс істеді және жеткілікті мөлшерде оқ-дәрі жеткізілді, сондықтан ешбір бөлімше жабдықтаудың жетіспеуіне байланысты жекпе-жектен жеңіліс таба алмады. Кревельд сондай-ақ, егер француз әскері Марнада жеңілген болса, теміржолдардың артта қалуы, жем-шөптің жетіспеуі және шектен тыс шаршау көптеген қуғын-сүргінге жол бермес еді деп жазды. Шлиффен жабдықтау мәселесінде "страус сияқты" әрекет етті, бұл айқын проблемалар еді және Мольтке Этаппендістің (неміс армиясының жабдықтау жүйесі) көптеген кемшіліктерін жойғанмен, немістерді Марнаға дейін тек импровизация ғана жеткізді; Кревельд бұл өз алдына үлкен жетістік екенін жазды.

In 1980, Martin van Creveld concluded that a study of the practical aspects of the Schlieffen Plan was difficult, because of a lack of information. The consumption of food and ammunition at times and places are unknown, as are the quantity and loading of trains moving through Belgium, the state of repair of railway stations and data about the supplies which reached the front line troops. Creveld thought that Schlieffen had paid little attention to supply matters, understanding the difficulties but trusting to luck, rather than concluding that such an operation was impractical. Schlieffen was able to predict the railway demolitions carried out in Belgium, naming some of the ones that caused the worst delays in 1914. The assumption made by Schlieffen that the armies could live off the land was vindicated. Under Moltke the Younger much was done to remedy the supply deficiencies in German war planning, studies being written and training being conducted in the unfashionable "technics" of warfare. Moltke introduced motorised transport companies, which were invaluable in the 1914 campaign; in supply matters, the changes made by Moltke to the concepts established by Schlieffen were for the better. Creveld wrote that the German invasion in 1914 succeeded beyond the inherent difficulties of an invasion attempt from the north; peacetime assumptions about the distance infantry armies could march were confounded. The land was fertile, there was much food to be harvested and though the destruction of railways was worse than expected, this was far less marked in the areas of the 1st and 2nd armies. Although the amount of supplies carried forward by rail cannot be quantified, enough got to the front line to feed the armies. Even when three armies had to share one line, the six trains a day each needed to meet their minimum requirements arrived. The most difficult problem was to advance railheads quickly enough to stay close enough to the armies. By the time of the Battle of the Marne, all but one German army had advanced too far from its railheads. Had the battle been won, only in the 1st Army area could the railways have been swiftly repaired; the armies further east could not have been supplied. German army transport was reorganised in 1908 but in 1914, the transport units operating in the areas behind the front line supply columns failed, having been disorganised from the start by Moltke crowding more than one corps per road, a problem that was never remedied but Creveld wrote that even so, the speed of the marching infantry would still have outstripped horse drawn supply vehicles, if there had been more road space; only motor transport units kept the advance going. Creveld concluded that despite shortages and "hungry days", the supply failures did not cause the German defeat on the Marne, Food was requisitioned, horses worked to death and sufficient ammunition was brought forward in sufficient quantities so that no unit lost an engagement through lack of supplies. Creveld also wrote that had the French been defeated on the Marne, the lagging behind of railheads, lack of fodder and sheer exhaustion, would have prevented much of a pursuit. Schlieffen had behaved "like an ostrich" on supply matters which were obvious problems and although Moltke remedied many deficiencies of the Etappendienst (the German army supply system), only improvisation got the Germans as far as the Marne; Creveld wrote that it was a considerable achievement in itself.

Джон Киган

1998 жылы Джон Киган Шлиффеннің Франко-прусс соғысының шекарадағы жеңістерін Францияның ішкі аймағында қайталауға ниеттенгенін, бірақ содан бері қамалдардың салынуы Францияға шабуыл жасауды қиындатқанын жазды. Бельгия арқылы жасалатын шабуыл әлі де мүмкін болды, бірақ бұл "алдыңғы шектің ұзарауына және тарылуына" әкелетін еді. Корпус жолға шығып, бір күндік жүріс шегіне жетер еді; колоннаның басы мақсатына жеткенде, колоннаның соңы әлі де жүріс бастаған жерге жақын болар еді. Көбірек жолдар колоннаның кішіреюін білдіретін еді, бірақ параллель жолдардың арақашықтығы шамамен ғана болатын, ал 30 корпус алдыңғы шебінде 30 корпус жылжуымен әр корпустың ені шамамен 7 жолды қамтуы мүмкін еді. Бұл жолдар саны колонналардың соңы күн батқанда басына жетуі үшін жеткіліксіз болды; бұл физикалық шектеу оң қанатка әскерлерді қосудың бекер екенін көрсетті. Шлиффен шыншыл болды және жоспар математикалық және географиялық шындыққа сәйкес келді; француздың шекарадан жылжудан бас тартуын және неміс әскерлерінің Францияның ішкі аймағында ірі шайқастарда күресуін күту – қанағаттандырылмаған арман еді. Шлиффен Фландрия мен Солтүстік Францияның карталарын зерделеп, неміс әскерлерінің оң қанаты алты апта ішінде жеткілікті жылдамдықпен қозғалатын бағытты табуға тырысты, содан кейін орыстар Берлиннің шығыс жағын қорғап тұрған шағын күшті басып алатын еді. Шлиффен командирлердің әскерлерін асықтырып, жылдамдауды тоқтатуға жол бермеу керектігін, өткен қамалдарды немесе байланыс желісін күзету үшін күштерді бөліп жібермеу керектігін, бірақ теміржолдарды күзетуге, қалаларды басып алуға және британдықтардың араласуы немесе француздың қарсы шабуылдары сияқты кездейсоқ жағдайларға дайындалуға шақырды. Егер француз әскері Францияның «үлкен қамалдарына» – Уаз, Эна, Марна немесе Сенаға шегінсе, соғыс созылуы мүмкін еді. Шлиффен сондай-ақ армияны (оң қанатпен бірге немесе одан кейін жылжу үшін) 25%-ға ұлғайтуды, жаттығудан өтпеген және жасы үлкен резервистерді пайдалануды ұсынды. Қосымша корпус теміржолмен оң қанатқа жеткізілетін еді, бірақ бұл теміржолдың өткізу қабілетімен шектелген, ал теміржол көлігі Франция мен Бельгия шекарасына ғана жететін, содан кейін әскерлер жаяу жүруге мәжбүр болар еді. Қосымша корпус Парижге келді, ол бұрынғы корпустардан әрі және жылдам қозғалды, әскерлерге толы жолдармен. Киган бұл жоспардың күйрегендей, логикалық тұйыққа тірелгенін жазды. Теміржолдар армияны оң қанатқа жеткізер еді, франко-бельгиялық жол желісі олардың алтыншы аптада Парижге жетуіне жеткілікті болар еді, бірақ француз әскерін шешуші түрде жеңу үшін жеткіліксіз күш болар еді. Тағы 200 000 адам қажет болар еді, бірақ оларға орын жоқ еді; Шлиффеннің тез жеңіске жету жоспары негізінен кемшіліктерге толы еді.

In 1998, John Keegan wrote that Schlieffen had desired to repeat the frontier victories of the Franco Prussian War in the interior of France but that fortress building since that war had made France harder to attack; a diversion through Belgium remained feasible but this "lengthened and narrowed the front of advance". A corps took up of road and was the limit of a day's march; the end of a column would still be near the beginning of the march, when the head of the column arrived at the destination. More roads meant smaller columns but parallel roads were only about apart and with thirty corps advancing on a front, each corps would have about width, which might contain seven roads. This number of roads was not enough for the ends of marching columns to reach the heads by the end of the day; this physical limit meant that it would be pointless to add troops to the right wing. Schlieffen was realistic and the plan reflected mathematical and geographical reality; expecting the French to refrain from advancing from the frontier and the German armies to fight great battles in the hinterland was found to be wishful thinking. Schlieffen pored over maps of Flanders and northern France, to find a route by which the right wing of the German armies could move swiftly enough to arrive within six weeks, after which the Russians would have overrun the small force guarding the eastern approaches of Berlin. Schlieffen wrote that commanders must hurry on their men, allowing nothing to stop the advance and not detach forces to guard by passed fortresses or the lines of communication, yet they were to guard railways, occupy cities and prepare for contingencies, like British involvement or French counter attacks. If the French retreated into the "great fortress" into which France had been made, back to the Oise, Aisne, Marne or Seine, the war could be endless. Schlieffen also advocated an army (to advance with or behind the right wing), bigger by 25 per cent, using untrained and over age reservists. The extra corps would move by rail to the right wing but this was limited by railway capacity and rail transport would only go as far the German frontiers with France and Belgium, after which the troops would have to advance on foot. The extra corps appeared at Paris, having moved further and faster than the existing corps, along roads already full of troops. Keegan wrote that this resembled a plan falling apart, having run into a logical dead end. Railways would bring the armies to the right flank, the Franco Belgian road network would be sufficient for them to reach Paris in the sixth week but in too few numbers to defeat decisively the French. Another 200,000 men would be necessary for which there was no room; Schlieffen's plan for a quick victory was fundamentally flawed.

Германияның қайта бірігуі

1990 жылдары Германия Демократиялық Республикасы таратылғаннан кейін, Ұлы Бас штабтың кейбір құжаттары 1945 жылы Потсдамды бомбалаудан зардап көрмегені және Германиядағы Кеңес Әскери Әкімшілігімен тартылып алынғаны анықталды. Бундесархивке (Германия Федералдық Мұрағаты) 3000-ға жуық файл мен 50 қорап құжат тапсырылды. Олардың ішінде Рейхсархив тарихшыларының жұмыс жазбалары, іскерлік құжаттар, зерттеулер, есептер, далалық хабарламалар, қолжазба жобалары, баспаға дайындалған нұсқалар, құжаттардың көшірмелері, газет кесінділері және басқа да қағаздар бар. Осы құжаттар "Der Weltkrieg" еңбегінің басқа заманауи ресми есептермен салыстырғанда "әскери операциялар туралы жалпы алғанда дұрыс, академиялық тұрғыдан қатаң және тікелей баяндалған еңбек" екенін көрсетеді. Алты том соғыстың алғашқы 151 күнін 3255 бетке дейін қамтиды (серияның 40 пайызы). Алғашқы томдарда неміс әскери жоспарларының неліктен сәтсіз аяқталғаны және кімнің кінәлі екені түсіндірілді. 2002 жылы RH 61/v.96, 1893 жылдан 1914 жылға дейінгі неміс соғыс жоспарының шолуы 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында жазылған құжаттарда табылды. Бұл шолу "Мерне" жорығы туралы "Der Weltkrieg" еңбегінің қайта жаңартылған басылымы үшін жасалып, көпшілікке қолжетімді болды. Соғысқа дейінгі неміс Бас штабының соғыс жоспарларын және басқа да құжаттарды зерттеу, Германияның соғыс жоспарының алғашқы сызбасын жасауға мүмкіндік берді, соның салдарынан көптеген болжамдардың дұрыс еместігі дәлелденді. Шлиффеннің барлық соғыс жоспарлары шабуылға бағытталған деген тұжырым, оның тактикалық мәселелерге қатысты жазбалары мен сөздерінен стратегиялық деңгейге экстраполяция жасау нәтижесінде туындады. 2014 жылы Теренс Холмс жазғандай, бұл қателіктердің ең маңыздысы Франция мен Ресейге қарсы екі фронтты соғыс моделінің Германияның жалғыз жоспары болды деген болжам еді. Ой эксперименті мен кейінірек жасалған жоспар оқшауланған франко-герман соғысын (германдық одақтастарының көмегімен болса да) модельдеді, ал 1905 жылғы жоспар Ұлы Бас штабына қолжетімді үш, кейіннен төрт жоспардың бірі болды. Тағы бір шағын қателік – жоспар Францияның бір науқанда, қырық күн ішінде жеңіліске ұшырауын болжады және Мольтке кішінің сақтығынан және Эльзас-Лотарингиядағы қорғаныс күштерін күшейтуден шабуылды әлсіздеткені туралы пікір қате болды. "Aufmarsch I West" жоспарының мақсаты француздарды аумақты жоғалтуға немесе француз армиясын шешуші шайқасқа тартуға мәжбүр ету болды, осы шайқаста олар соққыға ұшырап, кейін толық жеңіліске ұшырауы мүмкін еді. Мольтке "Aufmarsch I West" жоспарына ешқандай өзгеріс енгізбеді, бірақ "Aufmarsch II West" жоспарын ұнатты және соңғысына біріншісінің шабуылдық стратегиясын қолдануға тырысты.

In the 1990s, after the dissolution of the German Democratic Republic, it was discovered that some Great General Staff records had survived the Potsdam bombing in 1945 and been confiscated by Soviet Military Administration in Germany authorities. About 3,000 files and 50 boxes of documents were handed over to the Bundesarchiv (German Federal Archives) containing the working notes of Reichsarchiv historians, business documents, research notes, studies, field reports, draft manuscripts, galley proofs, copies of documents, newspaper clippings and other papers. The trove shows that Der Weltkrieg is a "generally accurate, academically rigorous and straightforward account of military operations", when compared to other contemporary official accounts. Six volumes cover the first 151 days of the war in 3,255 pages (40 per cent of the series). The first volumes attempted to explain why the German war plans failed and who was to blame. In 2002, RH 61/v.96, a summary of German war planning from 1893 to 1914 was discovered in records written from the late 1930s to the early 1940s. The summary was for a revised edition of the volumes of Der Weltkrieg on the Marne campaign and was made available to the public. Study of pre war German General Staff war planning and the other records, made an outline of German war planning possible for the first time, proving many guesses wrong. An inference that all of Schlieffen's war planning was offensive, came from the extrapolation of his writings and speeches on tactical matters to the realm of strategy. In 2014, Terence Holmes wrote

and the most significant of these errors was an assumption that a model of a two front war against France and Russia, was the only German deployment plan. The thought experiment and the later deployment plan modelled an isolated Franco German war (albeit with aid from German allies), the 1905 plan was one of three and then four plans available to the Great General Staff. A lesser error was that the plan modelled the decisive defeat of France in one campaign of fewer than forty days and that Moltke the Younger foolishly weakened the attack, by being over cautious and strengthening the defensive forces in Alsace Lorraine. Aufmarsch I West had the more modest aim of forcing the French to choose between losing territory or committing the French army to a decisive battle, in which it could be terminally weakened and then finished off later

and Moltke made no more alterations to Aufmarsch I West but came to prefer Aufmarsch II West and tried to apply the offensive strategy of the former to the latter.

Роберт Фоули

2005 жылы Роберт Фоули Шлиффен мен Мольтке кішінің Мартин Китчен тарапынан қатаң сыналып жатқанын жазды. Мартин Китчен Шлиффенді тар көзқарасты технократ деп сипаттады, оның ұсақ-түйек нәрселерге ден қоюы бар екенін айтты. Арден Бухольц Мольтке соғыс жоспарлауды түсінуге жеткіліксіз дайындықтан өткендігіне және тәжірибесіздігіне байланысты қабілетсіз деп бағалады, бұл оның 1906 жылдан 1911 жылға дейін соғыс саясатын жүргізуіне кедергі келтірді; осы екі адамның кемшіліктері оларды сәтсіздікке ұшырауға тиіс стратегияны сақтауға мәжбүр етті. Фоули Шлиффен мен Мольтке оның дұрыстығына күмәндануларына қарамастан, Vernichtungsstrategie-ді жоспарлаудың негізі ретінде сақтауға лайықты себептері болғанын жазды. Шлиффен жеңіске жету мүмкіндігі тек қысқа соғыста ғана бар екеніне және армияны әлеуетті жауларынан операциялық тұрғыдан басып озу арқылы Vernichtungsstrategie-ні іске асыруға болатынына сенді. 1904-1905 жылдары Ресей армиясының күтпеген әлсіреуі және оның ұзаққа созылатын заманауи соғысты жүргізе алмауы, қысқа соғысты қайтадан мүмкін етті. Француздардың қорғаныс стратегиясы болғандықтан, немістер бастаманы қолға алып, Францияға шабуыл жасауы керек еді, және соғыс оқуларында француз шекаралық бекіністерін айналып өтудің мүмкіндігі көрсетілді. Мольтке шабуыл жоспарын жалғастырды, себебі Ресейдің әскери күшінің әлсіреуі Шлиффен күткеннен гөрі қысқа мерзімді болды. 1910 жылы басталган Ресей әскери күшінің айтарлықтай жаңаруы 1922 жылға қарай толыққанды жетіліп, патша әскерін жеңіске жете алмайтын күшке жеткізер еді. Қысқа шығыс соғысының мүмкіндігінің жоғалуы және Ресейдің әскери күшін арттырудың анықтығы Мольтке Ресей жұмылдыруын аяқтамас бұрын, батыс бағытында жылдам жеңіске қол жеткізуге тырысуы керек екенін білдірді. Жылдамдық шабуыл стратегиясын білдірді және француз армиясын жеңіліске ұшырату мүмкіндігі туралы күмәндарды екінші деңгейге түсірді. Француз бекіністерінің аймақтарында батпаудың жалғыз жолы – ашық майдан соғысы жүргізуге болатын және неміс армиясы Bewegungskrieg (маневрлік соғыс) жүргізе алатын жерге қанаттан орап шабуыл жасау болды. Мольтке 1914 жылғы 28 маусымда Франц Фердинандтың қазасын Ресейдің қайта қарулануы Германияны жеңіске үміттен айырғанға дейін Францияға қарсы Vernichtungsstrategie-ні іске асыру үшін сылтау ретінде пайдаланды.

In 2005, Robert Foley wrote that Schlieffen and Moltke the Younger had recently been severely criticised by Martin Kitchen, who had written that Schlieffen was a narrow minded technocrat, obsessed with minutiae. Arden Bucholz had called Moltke too untrained and inexperienced to understand war planning, which prevented him from having a war policy from 1906 to 1911; it was the failings of both men that caused them to keep a strategy that was doomed to fail. Foley wrote that Schlieffen and Moltke had good reason to retain Vernichtungsstrategie as the foundation of their planning, despite their doubts as to its validity. Schlieffen had been convinced that only in a short war was there the possibility of victory and that by making the army operationally superior to its potential enemies, Vernichtungsstrategie could be made to work. The unexpected weakening of the Russian army in 1904–1905 and the exposure of its incapacity to conduct a modern war, which was expected to continue for a long time, made a short war possible again. Since the French had a defensive strategy, the Germans would have to take the initiative and invade France, which was shown to be feasible by war games in which French border fortifications were outflanked. Moltke continued with the offensive plan, after it was seen that the enfeeblement of Russian military power had been for a much shorter period than Schlieffen had expected. The substantial revival in Russian military power that began in 1910 would certainly have matured by 1922, making the Tsarist army unbeatable. The end of the possibility of a short, eastern war and the certainty of increasing Russian military power meant that Moltke had to look to the west for a quick victory, before Russian mobilisation was complete. Speed meant an offensive strategy and made doubts about the possibility of forcing defeat on the French army irrelevant. The only way to avoid becoming bogged down in the French fortress zones was by a flanking move into terrain where open warfare was possible and the German army could fight a Bewegungskrieg (a war of manoeuvre). Moltke used the assassination of Archduke Franz Ferdinand on 28 June 1914, as an excuse to attempt Vernichtungsstrategie against France, before Russian rearmament deprived Germany of any hope of victory.

Хамфрис пен Мейкер

2013 жылы Марк Хамфрис және Джон Мейкер «Германияның Батыс майданы 1914» атты еңбекті жариялады, ол 1914 жылғы «Der Weltkrieg» томдарының өңделген аудармасы болып табылады. Бұл кітап 1914 жылғы неміс стратегиясы мен қыркүйек айының басына дейінгі Батыс майдандағы әскери операцияларды қамтиды. Хамфрис пен Мейкер Дельбрюк ұсынған стратегияның түсіндірмесі соғыс жоспарлауға әсер еткенін және неміс әскери басшылығы Вернихтунгсстратегиясына (жою стратегиясы) берілгендігін қорғаған көпке таралған пікірталасқа бастағанын жазды. Редакторлар неміс стратегиялық ойлауының батыста шешуші шайқас жасауға бағытталғанын, онда француз армиясын солтүстіктен қоршау арқылы француздардың соғыс жүргізу қабілетін қырық күн ішінде жоюға мүмкіндік беретінін көрсетті. Хамфрис пен Мейкер мұны Франция мен Ресейге бірдей қарсы тұру және 150 жылдық неміс әскери дәстүріне сәйкес олардың біреуін тез жеңу үшін жасалған қарапайым тәсіл деп атады. Шлифен 1905 жылғы меморандумды операциялық жоспар ретінде жазған болуы мүмкін, бірақ оның негізгі ойлары 1914 жылы Мольтке кіші жасаған операциялық жоспардың негізі болды. 1914 жылғы науқанның сәтсіздігі Неміс империясы үшін және 1919 жылы Версаль келісімімен таратылған Ұлы Бас штаб үшін ауыр соққы болды. «Der Weltkrieg» кітабының бірінші томы – «Гренцшлахтен им Вестен» (Батыстағы шекаралық шайқастар [1925]) атты еңбектің авторларының кейбіреуі соғыс туралы естеліктері мен талдауларын жариялаған, онда олар жоспардың сәтсіздігіне себептерді түсіндіруге тырысып, оның дұрыстығын растауға ұмтылған. 1920 жылдан бастап Рейхсархивтің басшысы болған Фёрстер және Гренер сияқты жобаның редакторлары Ұлы Бас штабтың мүшелері болды және соғыстан кейінгі «жою мектебінің» өкілдері еді. Осыған байланысты, кітаптың объективтілігі күмән тудырады, өйткені ол «естеліктер шайқасының» бір бөлігі болып табылады. Дегенмен, Форстердің кіріспе сөзінде Рейхсархив соғысты Леопольд фон Ранке дәстүрінде, шын мәнінде болғандай (wie es eigentlich gewesen) көрсетуге тырысатыны айтылған. Оқырман өзі қорытынды жасауы керек еді, ал редакторлар кітаптың толығымен объективті болмауы мүмкін екенін, бірақ баяндама 1945 жылы жоғалған құжаттарға негізделгенін жазды. 1905 жылғы Шлифен меморандумы операциялық идея ретінде ұсынылды, ол неміс стратегиялық дилеммасын шеше алатын және армияның санын арттыруға негіз болатын жалғыз идея болды. Мольтке жасаған өзгерістер «Die Grenzschlachten im Westen» еңбегінде 1905 жылы Шлифпен ұсынған қағиданың қажетті және ойлы жалғасы ретінде қарастырылды, сондай-ақ Мольтке 1914 жылы 1905 жылғы меморандумға негізделген жоспарды іске асыруға тырысқаны айтылды. Рейхсархив тарихшыларының нұсқасы Мольтке 1914 жылғы жағдайларға байланысты жоспарды өзгертіп, оның мағынасын өзгерткенін көрсетті. Жоспардың сәтсіздігі «Der Weltkrieg» еңбегінде неміс армияларының басшылығының француз армиясының жағдайы, басқа командирлердің ниеттері және басқа неміс бөлімшелерінің орналасқан жері туралы жиі толыққанды білімі болмауына байланысты болды. Байланыс бастапқыда бұзылған, ал бұйрықтар бірліктерге жету үшін бірнеше сағат немесе күндер қажет болды, кейде олар мүлдем жетпеді. Auftragstaktik, яғни командирдің ниетіне сәйкес жергілікті командирлерге белгілі бір еркіндік беретін орталықтандырылмаған басқару жүйесі, үйлестіру есебінен жұмыс істеді. Әуедегі барлау соғыс туралы жазбаларда көрінетіннен гөрі шешімдерге көбірек әсер етті, бірақ бұл жаңа технология болды, оның нәтижелері жердегі барлаудан алынған мәліметтерге қайшы келуі мүмкін және командирлерге шешу қиындық тудыруы мүмкін. Неміс армияларының жеңіске жақын болғаны көрінетін, бірақ француз армиясы неміс әскерлерінің оларды қоршауға немесе байланыс желілерін кесуіне мүмкіндік бермейтіндей жылдам шегініп отырды. Армия командирлері өздерінің ОХЛ жоспарындағы рөлін білмей, бағытты өзгерту немесе жергілікті табысты стратегиялық жеңіске айналдыру туралы шешімдер қабылдады, ал жоспар жиі өзгеріп отырды. «Der Weltkrieg» Мольткеді орталық бақылау механизмі жоқ «автопилотпен» соғыс машинасының басшысы ретінде бейнелейді.

In 2013, Mark Humphries and John Maker published Germany's Western Front 1914, an edited translation of the Der Weltkrieg volumes for 1914, covering German grand strategy in 1914 and the military operations on the Western Front to early September. Humphries and Maker wrote that the interpretation of strategy put forward by Delbrück had implications about war planning and began a public debate, in which the German military establishment defended its commitment to Vernichtunsstrategie. The editors wrote that German strategic thinking was concerned with creating the conditions for a decisive (war determining) battle in the west, in which an envelopment of the French army from the north would inflict such a defeat on the French as to end their ability to prosecute the war within forty days. Humphries and Maker called this a simple device to fight France and Russia simultaneously and to defeat one of them quickly, in accordance with 150 years of German military tradition. Schlieffen may or may not have written the 1905 memorandum as a plan of operations but the thinking in it was the basis for the plan of operations devised by Moltke the Younger in 1914. The failure of the 1914 campaign was a calamity for the German Empire and the Great General Staff, which was disbanded by the Treaty of Versailles in 1919. Some of the writers of Die Grenzschlachten im Westen (The Frontier Battles in the West [1925]), the first volume of Der Weltkrieg, had already published memoirs and analyses of the war, in which they tried to explain why the plan failed in terms that confirmed its validity. Foerster, head of the Reichsarchiv from 1920 and reviewers of draft chapters like Groener, had been members of the Great General Staff and were part of a post war "annihilation school". Under these circumstances, the objectivity of the volume can be questioned as an instalment of the "battle of the memoirs", despite the claim in the foreword written by Foerster, that the Reichsarchiv would show the war as it actually happened (wie es eigentlich gewesen), in the tradition of Leopold von Ranke. It was for the reader to form conclusions and the editors wrote that though the volume might not be entirely objective, the narrative was derived from documents lost in 1945. The Schlieffen Memorandum of 1905 was presented as an operational idea, which in general was the only one that could solve the German strategic dilemma and provide an argument for an increase in the size of the army. The adaptations made by Moltke were treated in Die Grenzschlachten im Westen, as necessary and thoughtful sequels of the principle adumbrated by Schlieffen in 1905 and that Moltke had tried to implement a plan based on the 1905 memorandum in 1914. The Reichsarchiv historians's version showed that Moltke had changed the plan and altered its emphasis because it was necessary in the conditions of 1914. The failure of the plan was explained in Der Weltkrieg by showing that command in the German armies was often conducted with vague knowledge of the circumstances of the French, the intentions of other commanders and the locations of other German units. Communication was botched from the start and orders could take hours or days to reach units or never arrive. Auftragstaktik, the decentralised system of command that allowed local commanders discretion within the commander's intent, operated at the expense of co ordination. Aerial reconnaissance had more influence on decisions than was sometimes apparent in writing on the war but it was a new technology, the results of which could contradict reports from ground reconnaissance and be difficult for commanders to resolve. It always seemed that the German armies were on the brink of victory, yet the French kept retreating too fast for the German advance to surround them or cut their lines of communication. Decisions to change direction or to try to change a local success into a strategic victory were taken by army commanders ignorant of their part in the OHL plan, which frequently changed. Der Weltkrieg portrays Moltke in command of a war machine "on autopilot", with no mechanism of central control.